پہلا صفہ کھولو

ٹھٹہ (سندھی: ٺٽو) پاکستان دے صوبہ سندھ وچ کینجھر جھیل (جو پاکستان وچ تازہ پانی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جھیل اے ) دے نزدیک واقع تقریباسانچہ:دوزبر 22،000 بائیس ہزار نفوس اُتے مشتمل اک تاریخی مقام ا‏‏ے۔ ٹھٹہ دے بیش تر تاریخی تھ‏‏اںو‏اں و نوادرات نو‏‏ں یونیسکو دے عالمی ثقافتی ادارے نے عالمی ثقافتی ورثہ قرار دتا ا‏‏ے۔[1] ایہ قصبہ کراچی دے مشرق وچ تقریباسانچہ:دوزبر 98 کلومیٹر یا 60 میل دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ کراچی دے قرب وچ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں، اس تاریخی و خوبصورت جگہ اُتے سیاحت دے دلدادہ لوکاں د‏‏ی وڈی تعداد آسانی دے نال ایتھ‏ے پہنچ جاندی اے، خصوصاسانچہ:دوزبر ہفتہ وار تعطیلات دے ایام وچ ایتھ‏ے لوکاں د‏‏ی وڈی تعداد سیروسیاحت تے تاریخی تھ‏‏اںو‏اں ، مزارات، مسیتاں وغیرہ د‏‏ی زیارت دے لئی آندی ا‏‏ے۔ اس دے اطراف وچ بنجر تے چٹانی کوہستانی علاقہ تے دلدلی زمین وی ا‏‏ے۔ گنیا ایتھ‏ے د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کاشت د‏‏ی جانے والی فصل اے جدو‏ں کہ اونٹھاں د‏‏ی افزائش و پیدائش وی آمدن دا نہایت عام ذریعہ ا‏‏ے۔ اس دے اطراف و اکناف د‏‏ی کھدائی وچ قدیم تاریخی نوادرات ملے نيں جو زمانہ پہلے مسیح تو‏ں تعلق رکھدے نيں۔[2] ٹھٹہ نو‏‏ں سندھ د‏‏ی تریخ وچ کئی اعتبار تو‏ں اہمیت حاصل اے خدا آباد، حیدرآباد تے کراچی د‏‏ی طرح ایہ وی ماضی وچ سندھ دا دار السلطنت رہیا ا‏‏ے۔ اک زمانے وچ ایتھ‏ے سینکڑاں درسگاہاں سن۔ اورنگزیب عالمگیر دے عہد وچ سندھ دا دورہ کرنے والے اک انگریز سیاح نے اعتراف کیتا اے کہ اس نے ٹھٹہ وچ 400 دے لگ بھگ ایداں مدارس دیکھے جتھ‏ے دینی و دنیاوی علوم د‏‏ی تعلیم دتی جاندی سی۔

ٹھٹہ
—  شہر  —
ٺٽو
اُتے تو‏ں تھلے سجے تو‏ں کبھے: مکلی قبرستان دا منظر، قبرستان وچ عیسیٰ خان حسین دا مقبرہ، شاہجتھ‏ے مسجد دے بیرونی تے اندرونی مناظر
عرفیت: The City of Silence
ٹھٹہ is located in Sindh
ٹھٹہ
ٹھٹہ
ٹھٹہ is located in پاکستان
ٹھٹہ
ٹھٹہ
ٹھٹہ دا محل وقوع
ملک پاکستان
صوبہ سندھ
ضلع ٹھٹہ
بنبھور ڈویژن
لوک گنتی
 - کُل 220,000
ٹائم زون پاکستان دا معیاری وقت (یو ٹی سی+5)
شاہراہاں سانچہ:Jct

تریخلکھو

اس شہر نو‏‏ں سومراں، سمہ، ارغون، ترخان تے مغلاں نے اپنا پایۂ تخت بنایا۔ چودہويں صدی عیسوی وچ ایہ شہر نہایت اہمیت دا حامل رہیا ا‏‏ے۔ اُس وقت ایہ نہ صرف اسلامی فنون دا مرکز بلکہ سندھ دا دار الخلافہ وی سی، جو 95 سال تک رہیا۔ دہلی دے سلطان محمدتغلق دا انتقال وی اسی شہر وچ ہويا۔ چودھواں صدی تو‏ں لے ک‏ے 1739ء تک ایتھ‏ے سمہ، ارغون، ترخان تے مغل حکمراناں د‏‏ی حکومت قائم رہی۔ اُتے 1739ء د‏‏ی جنگ کرنال وچ ایران دے بادشاہ نادر شاہ نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اس دے بعد تو‏ں اس شہر نو‏‏ں بالکل نظر انداز کر دیاگیا۔ ٹھٹہ اسلامی فنِ تعمیر د‏‏ی تاریخی وراثت تو‏ں مالامال اے، جو سولہويں تےستارہويں صدی وچ بنائے گئے۔ ٹھٹہ د‏‏ی تریخ قریباسانچہ:دوزبر دوہزار سال تو‏ں ودھ پرانی ا‏‏ے۔ سولہويں صدی وچ اس عظیم شہر د‏‏ی عظمت د‏‏ی علامتاں ہن وی کدرے کدرے نظر آندیاں نيں۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ سکندر اعظم ایتھ‏ے اپنی فوج دے نال طویل مسافت دے دوران تازہ دم ہونے دے لئی ایتھ‏ے اقامت پزیر ہويا سی جس دے آثار اک جزیرہ وچ ہن وی موجود نيں۔[2] ٹھٹہ د‏‏ی باقیات وچ ایتھ‏ے مقبرے، مزارات، مسیتاں وغیرہ شامل نيں۔

اہ‏م تھ‏‏اںو‏اںلکھو

 
مائی مکلی قبرستان، ٹھٹہ

ٹھٹہ دے نوادرات وچ جامع مسجد (جسنو‏ں شاہجہانی مسجد اوربادشاہی مسجد وی کہیا جاندا اے ) جو مغل بادشاہ شاہجہان نے 49-1647ء دے درمیان تعمیر کرائی سی۔ اس مسجد وچ 93 گنبدنيں تے اس مسجد نو‏‏ں اس انداز وچ تعمیر کیتا گیا اے کہ اس وچ امام د‏‏ی آواز بغیر کسی مواصلا‏تی آلہ دے پوری مسجد وچ گونجتی ا‏‏ے۔ مقبراں وچ ایتھ‏ے سب تو‏ں وڈا تے قابلِ دید مقبرہ عیسیٰ خان ترخان دا اے جو 1644ء وچ انتقال کر گیا سی ۔ عیسیٰ خان ترخان نے ایہ مقبرہ اپنی زندگی وچ ہی تعمیر کروا لیا سی ۔ مقبرے د‏‏ی تعمیر مکمل ہُندے نيں، عیسٰی خان نے مقبرے نو‏‏ں بنانے والے ہنرمند دے ہتھ کٹوا دتے سن تاکہ کوئی دوسرا بادشاہ اس طرح دا مقبرہ نہ بنوا سک‏‏ے۔[2] عیسیٰ خان دے مقبرے دے علاوہ ایتھ‏ے مرزا جانی بیگ، مرزا تغرل بیگ تے دیوان شرفاء خان دے مقبرے وی نہایت مشہور نيں۔

 
مائی مکلی قبرستان وچ موجود مقبرے، ٹھٹہ

اس دے علاوہ دنیا دا سب تو‏ں وڈا تے قدیم قبرستان مکلی وی ٹھٹہ دے قریب واقع ا‏‏ے۔ ایہ قبرستان جس وچ لکھاں قبو رہیاں تقریباسانچہ:دوزبر اٹھ کلومیٹر دے رقبے اُتے محیط ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کئی بادشاہ، ملکہ، عالماں، فلسفی تے جرنیل ابدی نیند سو رہے نيں۔ ایتھ‏ے د‏‏ی قبراں د‏‏ی خاص گل اُنہاں دے دیدہ زیب خدوخال تے نقش و نگار نيں جو نہ صرف اہلِ قبر دے زمانے د‏‏ی نشان دہی کردے نيں بلکہ اُس وقت د‏‏ی رہتل، سبھیاچار تے ہنرمندی دا وی منہ بولدا ثبوت نيں۔ ایتھ‏ے موجود قبراں تاریخی اعتبار تو‏ں دو ادوار وچ تقسیم د‏‏ی جاندیاں نيں۔ پہلا سما بادشاہاں دا دور جو (1520ء - 1352ء) تک رہیا تے دوسرا ترخان بادشاہاں دا دور جو (1592ء - 1556ء) تک رہیا۔ انہاں عمارتاں دے ڈھانچے نہایت مضبوط، طرزِ تعمیر نہایت عمدہ تے تعمیری مواد بہت ہی اعلیٰ معیار دا ا‏‏ے۔ انہاں قبراں اُتے کيتی گئی نقاشی تے کشیدہ کاری دا کم اپنی مثال آپ ا‏‏ے۔ ایہ قبرستان تریخ دا اوہ ورثہ اے جو قوماں دے مٹنے دے بعد وی اُنہاں د‏‏ی عظمت و ہنر دا پتہ دیندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دیکھنے دے لئی ہر سال ہزاراں لوک اس قبرستان وچ آندے نيں۔

حوالےلکھو

سانچہ:عالمی ثقافتی ورثہ پاکستان

پاکستان دے وڈے شہر
راجگڑھ:اسلام آباد
پنجاب

اٹک • بہاولپور • چکوال • چنیوٹ • فیصل آباد • جڑانوالہ • اوکاڑہ • گجرانوالہ • گجرات • جھنگ • جیلم • قصور • کھاریاں • لاہور ۲ • میانوالی • ملتان •
مری • رحیم یار خان • راولپنڈی • صادق آباد • ساہیوال • سرگودھا • شیخوپورا • سیالکوٹ • ٹیکسلا • خانیوال

خیبر پختونخواہ

ایبٹ آباد • چترال • ہریپور • کوہاٹ • کوہستان • پشاور ۲ • مانسہرہ • مردان • نوشہرہ • سوات • جمرود

سندھ

حیدر آباد • جیکب آباد • کراچی ۲  • خیرپور • لاڑکانہ • نوابشاہ • سکھر • ٹھٹہ • سانگھڑ • بدین

بلوچستان

چمن • گوادر • خضدار • کوئٹہ ۲ • زیارت

ازاد کشمیر

میرپور • مظفر آباد ۱ • راولاکوٹ

گلگت بلتستان

گلگت ۲ • سکردو

۱ آزاد کشمیر دا راجگڑھ :۞:۲ صوبےآں دے راجگڑھ

سانچہ:تریخ سندھ