پہلا صفہ کھولو

ازبک وچکار ایشیا وچّ وسن والے ترکی - بولی بولن والے اک نسلی گروہ دا نام ہے ۔ ازبکستان دی بوہتی آبادی اس نسل دی ہے ، حالانکہ ازبک لوک بہت سارے ہور دیساں وچّ وی ملدے ہن ، جویں کہ افغانستان ، تاجکستان ، کرغیزستان ، ترکمانستان ، قازقستان ، روس ، پاکستان ، منگولیا اتے چین دے شنجیانگ صوبے وچّ ۔ دنیا بھر وچّ لگبھگّ 2.3 کروڑ ازبک لوک ہن اتے ایہہ پوری دنیا دی منُکھ آبادی دا لگبھگّ 0.3 ٪ ہن ۔ ہندستان وچّ مغل سلطنت قایم کرن والا بابر وی نسل توں ازبک نسل دا ہی سی ۔[16]

ازبک
Oʻzbeklar/Ўзбеклар
Uzbek man from central Uzbekistan.jpg
کُلّ آبادی
3 کروڑ
وڈی گنتی والے علاقے
 ازبکستان 23,929,309 (2013)[1]
 افغانستان 2,799,726 (2013)[2]
 تاجکستان 1,210,236 (2013)[3]
 کرغیزستان 980,000[4]
 روس 499,862[5]
 قازقستان 490,000[6]
 سعودی عرب 300,000[5]
 ترکمانستان 260,000[7]
 آسٹریلیا 80,000[حوالہ درکار]
 پاکستان 70,133 (2005)[8]
 امریکہ 50,795 (2014)[9]
 ترکی 45,000[10]
 یوکرین 22,400[11]
 چین 14,800[12]
 کینیڈا 2,725 (2011 Census)[13]
 منگولیا 560[14]
بولیاں
ازبک بولی
مذہب
اسلام (بوہتے سنی),[15] اقلیتلا مذہب.
تریخیتانگری ازم
متعلقہ نسلی ٹولیاں
ایغور لوک
دو ازبک بچے
ازبک مرداں دے کپڑے, خیوا

ناں ماخذلکھو

اتہاسکاراں وچّ ازبک نام دے سروت نوں لے کے بحث ہے ۔ کجھ دا مننا ہے کہ ایہہ نام طلائی اردو دے منگول راجا ازبک خان ( جنم : 1282 – موت : 1341 ) دے نام توں آیا ہے ۔[17] ہور تحقیق کاراں دا کہنا ہے کہ ایہہ ترک بولیاں دے دو شبداں توں آؤندا ہے : اوز ( مطلبّ آپ ) اتے بیگ ( مطلبّ مالک ، ایہہ برصغیر وچّ خاندانی نام دے روپ وچّ وی ویکھیا جاندا ہے ) , یعنی اوہ جو آپ مالک ہوئے ۔ کجھ ترک بولیاں وچّ اوغز دا مطلبّ قبیلہ جاں فوجی ٹکڑی ہندا ہے اتے اس بنیاد اتے کجھ اتیہاسکار منندے ہے کہ ازبک اصل وچّ اوغز - بیگ دا وگڑیا ہویا روپ ہے ۔ بحث جاری ہے ۔

ازبکاں دیاں جڑاںلکھو

13ویں صدی عیسوی توں پہلاں وچکار ایشیا دے بوہتے حصےوچّ ہند یورپی بولیاں بولن والے لوک سبھ توں زیادہ سن ، مثلاً ساکا، سوگدائی ، باختری، وغیرہ ۔ 13ویں صدی دے بعد منگول سلطنت پھیلی اتے اس پورے علاقے اتے ترک اتے منگول نسل دے لوک چھا گئے ۔ منیا جاندا ہے کہ ازبک لوک پہلاں دے ہند - یورپی بولدے لوکاں اتے بعد وچّ آؤن والے ترکی - منگول لوکاں دا رلا ہن ۔ اج دی ازبک بولی پرانی چغتائی ترک بولی دی اولاد ہے ۔ بادشاہ بابر دی چغتائی بولی ماں بولی سی اتے بابر نامہ اس بولی وچّ لکھی گئی ہے ۔ خالص ترک بولی دی تلنا وچّ ازبک بولی اتے فارسی دا اثر وکھائی دندا ہے جو شاید ازبک لوکاں دیاں پراچین ہند - یوروپی جڑاں دی وجہ نال ہے ۔

جینیٹک جڑاںلکھو

کافی زیادہ ازبکی مرداں دا ہاپلو گروپ آر1اے ( R1a ) ہندا ہے ۔ ایشیا وچّ ایہہ ہند یورپی بولیاں بولن والیاں وچّ پایا جاندا ہے اتے بہت سارے شمالی ہندستانی اتے روسیاں دا وی ایہی نسلی گروہ ہے ۔

مذہبلکھو

ازبک لوک زیادہتر سنی اسلام دے حنفی مسلک دے ساتھی ہندے ہن ۔

ایہ وی ویکھولکھو

حوالےلکھو

  1. "Population: 28,661,637 (July 2013 est.) [Uzbeks = 80%"]. Central Intelligence Agency (CIA). The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html. Retrieved on 10 June 2013. 
  2. "Afghan Population: 31,108,077 (July 2013 est.) [Uzbeks = 9%"]. Central Intelligence Agency (CIA). The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2119.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af. Retrieved on 10 June 2013. 
  3. "Population: 7,910,041 (July 2013 est.) [Uzbeks = 15.3%"]. Central Intelligence Agency (CIA). The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html. Retrieved on 10 June 2013. 
  4. CIA World Factbook – Kyrgyzstan
  5. 5.0 5.1 (روسی) Russia Census 2002
  6. Ethnic groups in Kazakhstan, official estimation 2010-01-01 based on National Census 2009
  7. "The World Factbook". https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html#People. Retrieved on 26 April 2016. 
  8. Rhoda Margesson (January 26, 2007). "Afghan Refugees: Current Status and Future Prospects" p.7. Report RL33851, Congressional Research Service.
  9. "PLACE OF BIRTH FOR THE FOREIGN-BORN POPULATION IN THE UNITED STATES, Universe: Foreign-born population excluding population born at sea, 2014 American Community Survey 5-Year Estimates". United States Census Bureau. http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_11_5YR_B05006&prodType=table. Retrieved on 11 April 2014. 
  10. Evrenpaşa Köyü | Güney Türkistan'dan Anadoluya Urfa Ceylanpınar Özbek Türkleri. Evrenpasakoyu.wordpress.com. Retrieved on 2013-07-12.
  11. State Statistics Committee of Ukraine: The distribution of the population by nationality and mother tongue
  12. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے China لئی۔
  13. Statistics Canada. "2011 National Household Survey: Data tables". http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?TABID=2&LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=1118296&GK=0&GRP=0&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&D1=0&D2=0&D3=0&D4=0&D5=0&D6=0. Retrieved on 11 February 2014. 
  14. Census of Mongolia, slide# 23. http://www.toollogo2010.mn/doc/Main%20results_20110615_to%20EZBH_for%20print.pdf
  15. "Chapter 1: Religious Affiliation". The World’s Muslims: Unity and Diversity. Pew Research Center's Religion & Public Life Project. August 9, 2012
  16. Central Asia: a strategy for India's look-north policy, Suryakant Nijanand Bal, Lancer Publishers, 2004, ISBN 978-81-7062-273-4, ... knowledge that the Uzbek Babar hailing from Andijan in the Ferghana Valley founded the Mughal Empire, or that Taimur Lenk was also an Uzbek came much later ...
  17. Findley, Carter Vaughn. The Turks in World History, Oxford University Press (2005), p. 104.