پہلا صفہ کھولو
-

1948ء وچ ریاست اسرائیل دے قیام دے ساتھ ہی عرب تے اسرائیلی وچ پہلی بار اک دوسرے نال ٹکرائے تے اس ٹکراؤ نوں عرب اسرائیل جنگ 1948ء دا نام دتا گیا جبکہ اسرائیلی اسنوں "جنگ آزادی" کہندے نیں۔ اسرائیل نے فلسطین تے قابض ہندے ہی علاقے دی عرب اقلیت تے ظلم دے پہاڑ توڑ ڈالے جس دی وجہ نال عرباں نوں مجبوراً اپنا وطن چھوڑنا پڑا۔ بے خانماں عرباں دی تعداد جلد ہی 10 لکھ تک پہنچ گئی۔ عرب پوری طرح مسلح یہودی دستیاں دا مقابلہ نہ کرسکے تے 15 مئی 1948ء تک اندرون فلسطین عرباں دی مزاحمت ختم ہو گئی۔ 14 تے 15 مئی دی درمیانی شب 12 بجے یہودیاں نے تل ابیب وچ ریاست اسرائیل دے قیام دا اعلان کر دتا۔

عرب اسرائیل جنگ 1948ء
بسلسلۂ: عرب اسرائیل جنگاں
1948 Arab Israeli War - May 15-June 10.svg
حملے 15 مئی تا 10 جون 1948ء
تاریخ نومبر 1947ء تا مارچ 1949ء
تھاں
نتیجہ عارضی صلح دا معاہدہ 1949ء
لڑن آلے
Flag of Egypt (1922–1958).svg مصر
Flag of Syria.svg شام
Flag of Jordan.svg اردن
Flag of Lebanon.svg لبنان
Flag of Saudi Arabia.svg سعودی عرب
Flag of Iraq.svg عراق
جیش الجہاد المقدس
عرب لبریشن آرمی
Flag of Israel.svg اسرائیل
آگو
گلب پاشا
عبدالقادر الحسینی
حسن سلامہ
فوزی القاوقجی
یاناںو ڈوری
یگائل یاڈن
قوت
مصر:10 تا 20 ہزار
عراق: 5 تا 81 ہزار
شام: ڈھائی تا 5 ہزار
اردن:6 تا 12 ہزار
لبنان: ایک تا دو ہزار
سعودی عرب:800 نال 1200
عرب لبریشن آرمی:3 ہزار 500 تا 6 ہزار
ابتدائی طور تے 29 ہزار 677، مارچ 1949ء تک 115،000
نقصانات
نامعلوم (5 نال 15 ہزار دے درمیان) 6 ہزار 373 موتاں (4 ہزار فوجی تے 2 ہزار 400 شہری)

سانچہ:عرب اسرائیل تنازع

عرباں نے اس ریاست نوں تسلیم کرن توں انکار کر دتا تے مصر، شام، اردن، لبنان تے عراق دی افواج نے اسرائیل تے حملہ کر دتا۔ ایہ جنگ 1949ء دے امن معاہدیاں دے تحت ختم ہو گئی۔

پس منظرلکھو

پہلی جنگ عظیم وچ سلطنت عثمانیہ دی شکست دے بعد جمعیت الاقوام نے موجودہ ترکی دے جنوب دے اضلاع فرانس تے برطانیہ دے قبضے وچ دے دتے۔ دونوں قوتاں نے انہاں علاقیاں نوں سرحداں وچ تقسیم کرتے ہوئے عراق، شام تے لبنان تشدیل دتے جو آج وی قائم نیں۔ چوتھا علاقہ فلسطین دا سی تے دریائے اردن دے اک پاسے فلسطین تے دوسرے پاسے اردن سی۔

مصر وچ برطانیہ دے ہائی کمشنر ہنری میک موہن نے 1916ء وچ وعدہ دتا کہ عرباں دے اوہ علاقے جو سلطنت عثمانیہ وچ شامل سن آزاد کر دتے جان گے مگر برطانیہ نے عیّاری برتدے ہوئے اک خفیہ معاہدہ "سائیکس پِیکاٹ" کیتا جس دی رو نال برطانیہ تے فرانس نے عرباں دے علاقہ نوں اپنے مشترکہ اِنتظام دے تحت تقسیم کر لیا

واقعات جنگلکھو

چنانچہ مصر نال بدعہدی کردے ہوئے انگریزاں نے پہلی جنگ عظیم دے اختتام تے 1918ء وچ فلسطین تے قبضہ کر لیا۔ جمعیت الاقوام (لیگ آف نیشنز) نے 25 اپریل 1920 نوں فلسطین تے انگریزاں دے قبضہ نوں جائز قرار دے دتا۔ برطانیہ نے مزید عیّاری ایہ کیتی کہ 1917ء وچ برطانیہ دے وزیر خارجہ آرتھر بیلفور نے برطانیہ دی طرفوں لارڈ راتھ شِلڈ نامی صیہونی لیڈر نوں ایک خط لکھیا جس وچ فلسطین وچ یہودی ریاست بنانے دی یقین دہانی کرائی۔ اس طرح 14 مئی نوں ریاست اسرائیل دے قیام دا اعلان کر دتا۔ کیونکہ عرباں دی مزاحمت ختم ہوچکی سی اس لئی 15 مئی دی صبح مصر، اردن تے عراق دیاں فوجاں عرباں دے مفاد دے تحفظ وچ فلسطین وچ داخل ہونا شروع ہوگئاں۔ بعد وچ سعودی عرب دا اک دستہ بھی مصری فوج نال آن ملا لیکن عرباں دی اس متحدہ فوج نوں وی کوئی وڈی دامیابی حاصل نہ ہو سکی۔ شام تے لبنان جو اک سال قبل آزاد ہوئے سن انہاں دے حملے وی قطعی بے اثر رہے۔ مصری فوج غزہ شہر تے اس نال متصل مختصر علاقے دے علاوہ تے کسی علاقے تے قبضہ ننیں کرسکی۔ تاہم اردن دے عرب لیجن نے وسطی فلسطین دے بیشتر حصے تے بیت المقدس دے قدیم شہر نوں یہودیاں دے قبضے وچ جان توں بچالیا۔ اس جنگ وچ پاکستان دی پاک فضائیہ (پاکستان ائیر فورس) نے وی حصہ لیا۔ 6 روزہ جنگ وچ پاک فضائیہ دے ہوا بازاں (پائلٹاں) نے وی حصہ لیا۔ پاکستانی ہوا باز اردن، مصر تے عراق دی فضائیہ ولوں لڑے تے اسرائیلی فضائیہ دے 3 جہازاں نوں مار گرایا جبکہ انہاں دا کوئی نقصان نہیں ہویا اسرائیلی پیش قدمی رکنے دی سب توں وڈی وجہ قرار پائے۔

اس دے علاوہ جنگ یوم کپور دے موقع تے اس جنگ دے دوران پاکستان نے مصر تے شام دی مدد دے لئی 16 ہوا باز مشرق وسطی بھیجے لیکن انہاں دے پہنچنے تک مصر نے پہلے ہی جنگ بندی کردتی تاہم شام حالے وی اسرائیل نال حالت جنگ وچ سی۔ اس لیے 8 پاکستانی ہوا بازاں نے شام ولوں جنگ وچ حصہ لیا تے مگ-21 طیاریاں وچ پروازاں کیتیاں۔ پاکستان دے فلائٹ لیفٹیننٹ اے ستار علوی یوم کپور جنگ وچ پاکستان دے پہلے ہوا باز سن جنہاں نے اسرائیل دے اک میراج طیارے نوں مار گرایا۔ انہاں نوں شامی حکومت ولوں اعزاز نال وی نوازیا گیا۔ ان دے علاوہ پاکستانی ہوا بازاں نے 4 ایف 4 فینٹم طیارے تباہ کیتے جبکہ پاکستان دا کوئی جانی یا مالی نقصان نہیں ہویا۔ ایہ پاکستانی ہوا باز 1976ء تک شام وچ موجود رہے تے شام دے ہوا بازاں نوں جنگی تربیت دیندے رہے ۔

اس دوران سلامتی کونسل دے حکم تے 11 جون 1948ء نوں طرفین نے جنگ بندی کردتی۔ اس دے بعد جنگ شروع تے بند ہوندی رہی ایتھوں تک کہ 1949ء وچ عرب ملکاں نوں اسرائیل نال علاحدہ علاحدہ جنگ بندی دے معاہدے کرنا پئے تے اسرائیل دے وجود نوں عملا تسلیم کرنے تے مجبور ہونا پیا۔ 11 مئی 1949ء نوں اسرائیل اقوام متحدہ دا رکن بنالیا گیا۔

اس جنگ وچ اسرائیل دے 6 ہزار 373 باشندے مارے گئے جنہاں وچ 4 ہزار فوجی تے باقی شہری سن۔ عرباں دے جانی نقصان دے حتمی اعداد و شمار اج تک معلوم نہیں ہو سکے تاہم ایہ تعداد 5 توں 15 ہزار دے درمیان اے۔

سانچہ:نامکمل