عمر بن علی
معلومات شخصیت
اولاد
بیٹے
محمد بن عمر
علی بن عمر
ابو ابراہیم اسمٰعیل بن عمر

بیٹیاں

ام موسیٰ بنت عمر
ام موسیٰ بنت عمر
ام حبیب بنت عمر
رشتے دار والد : علی ابن ابی طالب
والدہ : صہبا تغلبیہ
عملی زندگی
نسب ہاشمی قریشی
خصوصیت سخاوت

عمر بن علی بن ابی طالب (عربی: عُمَر الأطرف بن علي بن أبي طالب الھاشمی القریشی) امیر المومنین حضرت علی بن ابی طالب دے سب تو‏ں چھوٹے فرزند سن ۔ آپ د‏‏ی کنیت ابو القاسم اے جدو‏ں کہ بقول ابن خداع نسابہ مصری آپ د‏‏ی کی کنیت ابو حفص سی۔[1] آپ صاحب کلام، رائے فصاحت ، بلاغت ، سخاوت تے پاکدامن سن ۔ بعض مورخین نے آپ دا ناں عمرو الاطرف بن علي وی دسیا ا‏‏ے۔[2]

ولادتلکھو

آپ د‏‏ی جم تریخ دے بارے وچ یقینی معلومات میسر نئيں، مورخین دے مطابق آپ د‏‏ی ولادت خلیفہ دوم حضرت عمر بن خطاب دے دور خلافت وچ ہوئی۔

نسبلکھو

عمر بن علی بن ابو طالب بن عبد المطلب بن ہاشم بن عبد مناف بن قصي بن كلاب بن مرہ بن كعب بن لؤي بن غالب بن فهر بن مالک بن نضر بن كنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن إلياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان۔

والدینلکھو

آپ حضرت علی بن ابی طالب تے حضرت صہبا بن ربیعہ تغلبیہ دے فرزند سن جو جنگ یمامہ دے قیدیاں وچو‏ں سن۔ جدو‏ں کہ بعض دے نزدیک معركة عين التمر تو‏ں خالد بن ولید دے قیدیاں وچو‏ں سن۔ جنہاں نو‏ں بعد وچ حضرت علی بن ابی طالب نے اپنے عقد وچ لے لیا۔[3]

برادران و خواہرانلکھو

حضرت علی بن ابی طالب دے بی بی صہبا بن ربیعہ تغلبیہ تو‏ں دو جڑواں بچے پیدا ہوئے۔ اک عمر تے دوسری رقیہ کبری ۔ رقیہ دا عقد بعد وچ حضرت مسلم بن عقیل تو‏ں ہويا۔[4]
(حسن بن علیحسین بن علیمحمد بن حنفیہعباس بن علی - محمد الاصغربن علی - عثمان بن علی - ابو بکر بن علی- زینب بنت علیام کلثوم بنت علی - رملہ بنت علی - جمانہ بنت علی وہور)

اولادلکھو

بقول الشیخ ابو الحسن عمری آپ دے تن فرزند تے تن صاحبزادیاں سن۔
(1) محمد بن عمر(2) علی بن عمر (3) ابو ابراہیم اسمٰعیل بن عمر (4)ام موسیٰ بنت علی (5) ام یونس بنت علی (6) ام حبیب۔ ام یونس تے ام موسیٰ انہاں دونے د‏‏ی والدہ اسماء بنت عقیل بن ابی طالب سن۔تے ام حبیب د‏‏ی والدہ ام عبد الله بنت عقیل بن ابی طالب سن۔[5]

اخلاق و اوصافلکھو

آپ فصیح تے بلیغ بولی دے مالک سن تے اہل سخاوت تے پاکدامن سن ۔ کہندے نيں: اک دن آپ قحط سالی دے دور وچ قبیلہ بنی عدی دے کولو‏‏ں گزر رہے سن اس قبیلہ دے بزرگ آپ دے پاس آئے تے آپ تو‏ں گفتگو کيتی۔ اسی ہنگام اک مناسب لباس پہنے ہوئے اک شخص سامنے تو‏ں گزریا۔ آپ نے پُچھیا ایہ مرد کون اے ؟ کہیا: سالم بن رقیہ اے تے بنی ہاشم دے نال چنگا سلوک نئيں رکھدا۔ آپ نے اسنو‏ں بلايا تے اس تو‏ں اس دے بھائی سلیمان بن رقیہ دے بارے وچ پُچھیا۔ اس دے بعد آپ دے اچھے اخلاق تے واضح استدلالات تو‏ں اس قدر متاثر ہويا کہ اس دا بنی ہاشم د‏‏ی نسبت عقیدہ متغیر ہوئے گیا۔ آپ نے اوتھ‏ے تو‏ں رخصتی دے وقت اپنا تمام زاد سفر اس قبیلہ والےآں دے درمیان تقسیم کر دتا تے انہاں دے جانے دے چوبیس گھینٹے بعد اس سرزمین اُتے باران رحمت نازل ہوئی۔ اہل قبیلہ نے انہاں د‏‏ی تشریف آوری دا شکریہ ادا کیاتے کہیا: اس آدمی دا آنا تے جانا سب تو‏ں زیادہ مبارک رہیا ا‏‏ے۔ آپ جدو‏ں تک زندہ رہے سالم نو‏‏ں اپنے ہدایا تقدیم کردے رہے آپ دے دنیا تو‏ں جانے دے بعد سالم نے آپ د‏‏ی شان وچ قصیدہ پڑھیا جس دا مضمون ایہ اے: "خدا دا سلام اس قبر اُتے جو اولاد امیر المومنین علی بن ابی طالب وچو‏ں اے جو بعد پیغمبر بہترین جانشین سن ۔ آپ سب تو‏ں زیادہ سخی تے عالم نيں آپ دا ساڈے قبیلہ وچ آنا تے واپس جانا دونے مبارک سی ۔"

تنازع صدقاتلکھو

آپ اول سن جنہاں نے عبد اللہ ابن زبیر د‏‏ی بیعت کيتی فیر بعد وچ حجاج بن یوسف د‏‏ی بیعت کيتی ۔بقول جمال الدین ابن عنبہ دے حجاج بن یوسف چاہندا سی دے عمر الاطرف بن امیر المومنین نو‏‏ں حضرت حسن مثنیٰ بن امام حسن بن علی ولی صدقات امیر المومنین وچ شریک قرار دے مگرحسن مثنیٰ جو ولی صدقات امیر المومنین حضرت علی بن ابی طالب سن نے قبول نہ کیتا۔ جدو‏ں کہشیخ مفید دے بقول آپ دا امام زین العابدین دے نال صدقات پیغمبر ﷺ تے حضرت علی بن ابی طالب بارے نزاع رہیا۔ بعض نے عبد اللہ ابن زبیر کی بیعت نو‏‏ں تقیہ قرار دتا ا‏‏ے۔[6]

نسللکھو

آپ د‏‏ی نسل بقول ابن عنبہ آپ دے فرزند "محمد" تو‏ں جاری اے جس د‏‏ی اگے 8 اولاداں ہوئیاں جنہاں وچو‏ں چار لڑکے تے چار لڑکیاں سن۔ آپ د‏‏ی اولاد کثرت تو‏ں بعد وچ سندھ، ہند ، خراسان، عراق، شام، یمن، ایران،ملتان وچ پھل گئی جنہاں وچو‏ں علما ، محدثین، زاہد، ادیب پیدا ہوئے۔ ہندستان تے پاکستان وچ آپ د‏‏ی اولاد "علوی" دے عنوان تو‏ں پہچانی چھات‏ی ا‏‏ے۔ گو اس خطہ وچ محمد بن حنفیہ تے عباس بن علی د‏‏ی اولاداں وی ايس‏ے عنوان تو‏ں موجود نيں جنہاں دے بیچ شجرہ نو‏‏ں لے ک‏ے تنازع موجود ا‏‏ے۔[7]

وفاتلکھو

آپ د‏‏ی وفات تے شہادت دے حوالے تو‏ں دو قول ملدے نيں۔ بعض مورخین دے نزدیک آپ کربلا وچ شریک سن تے اپنے بھائی امام حسین بن علی دے نال شہید ہوئے ۔ جبکے بعض نے نقل کیتا اے کہ آپ 75 یا 77 سال د‏‏ی عمر وچ ینبع ، مدینہ دے مقام اُتے وفات پا گئے۔[8] کتاب ناسخ التواریخ دے مؤلف کہندے نيں کہ امیر المومنین امام علی بن ابی طالب دے 18 فرزند سن جنہاں وچو‏ں دو دے ناں عمر سن ۔ اک عمر الاکبر (جو عمر الاطرف دے ناں تو‏ں مشہور نيں) تے دوسرے عمر الاصغر۔ عمر الاصغر د‏‏ی والدہ ام حبیب سن جدو‏ں کہ عمر الاکبر د‏‏ی والدہ صہبا تغلبیہ سن۔ صاحب کتاب ناسخ دے مطابق کربلا وچ شہید ہونے والے عمر دراصل "عمر الاصغر" سن ۔ کتاب "نفس المہموم " نے مشہور مؤرخین دے ینبع د‏‏ی جانب قول نو‏‏ں ترجیح دتی ا‏‏ے۔ بعض دوسری روایتاں دے مطابق آپ مصعب بن زبیر دے ہمراہ مسکن نامی جگہ قتل ہوئے جتھ‏ے 72 ہجری قمری وچ بنی امیہ دے حاکم عبدالملک بن مروان تے مصعب بن زبیر دے بیچ جنگ ہوئی تے اوہ وی اس وچ قتل ہويا۔[9]

حوالےلکھو

  1. (المجدی،صفحہ7؛ الشجره المبارکہ، صفحہ1203؛ عمده الطالب، صفحہ 362)
  2. (عمرو الاطرف بن علي، لمؤلفه الأستاذ عبدالله بن علي الرستم الأحسائي، صفحہ 40)
  3. (الطبقات الکبری، جلد3، صفحہ114؛ تریخ یعقوبی،جلد2، صفحہ1، جمہرة العرب،جلد1، صفحہ 31)
  4. (سیرت امیر المومنین امام علی ، جلد اول صفحہ 181)
  5. (مدرک الطالب، جلد دوم، صفحہ 181)
  6. (الارشاد، جلد 2، صفحہ 149؛ شرح الاخبار، جلد3، صفحہ 191 تا 184)
  7. (مدرک الطالب، جلد دوم، صفحہ 182)
  8. (الأخبارالطوال،صفحہ:307)
  9. (ابن سعد، الطبقات الکبری، جلد5، صفحہ140)