اسحاق الموصلی
معلومات شخصیت
جم سنہ 767  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
رے  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وفات اگست 850 (82–83 سال)  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
بغداد  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شہریت Black flag.svg خلافت عباسیہ  ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
تلمیذ خاص زریاب،  ابن خردادبہ  ویکی ڈیٹا اُتے (P802) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ موسیقار  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان عربی  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

اسحاق الموصلی (پیدائش: 767ء — وفات: اگست 850ء) عہدِ عباسیہ دا اک مشہور مغنی شاعر سی۔

ابتدائی حالاتلکھو

پیدائش تے خاندانلکھو

اسحاق الموصلی 150ھ مطابق 767ء وچ رے شہر وچ پیدا ہويا۔ اُس دا والد ابراہیم الموصلی وی نامور مغنی سی۔ اسحاق فارسی النسل امیر گھرانے نال تعلق رکھدا سی گو کہ اُس دے والد ابراہیم الموصلی د‏‏ی پیدائش تے تربیت بنو تمیم دے درمیان کوفہ شہر وچ ہوئی سی۔ ابن ندیم دے بقول ابراہیم الموصلی د‏‏ی پیدائش تے تربیت بنو دارم دے قبیلہ وچ ہوئی سی جو کوفہ دے مضافات وچ آباد سی۔

تعلیملکھو

اسحاق نو‏‏ں نہایت بہترین تعلیم دتی گئی۔ علم حدیث ہُشَیم بن بُشَیر تو‏ں حاصل کيتا۔ علم قرأت امام علی بن حمزہ کسائی کوفی تے امام ابو یحییٰ زکریا الفراء تو‏ں حاصل کيتا۔ علم موسیقی اپنے چچا زلزال، عاتکہ بنت شُہدہ تے اپنے والد تو‏ں حاصل کيتا۔

سرکاری سرپرستیلکھو

اسحاق دے سب تو‏ں اولین سرپرست ہارون الرشید، یحییٰ بن خالد البرمکی تے اُس دے فرزندگان سن ۔ یحییٰ دے بیٹےآں نے اِس نوجوان صاحبِ فن نو‏‏ں اک مکان خرید کر دتا تے اِس مکان دے سامانِ آرائش دے لئی اک لکھ درہم فراہ‏م کیتے۔ 794ء وچ جدو‏ں فضل بن یحییٰ البرمکی نو‏‏ں خراسان دا گورنر مقرر کيتا گیا تاں اُس نے اسحاق نو‏‏ں محض اک شعر دے صلے وچ اک ہزار دینار عنایت کیتے سن جو اُس نے اسحاق د‏‏ی اک تقریب دے لئی موزاں کيتا سی۔ خلفاء تے اُنہاں دے امراء د‏‏ی فیاضی د‏‏ی بارش اسحاق اُتے مسلسل ہُندی رہی، چنانچہ اوہ وی اپنے والد د‏‏ی طرح اِنتہائی مالدار ہوگیا اُتے اوہ اپنی دولت فیاضی دے نال خرچ کيتا کردا سی تے اُس دے وظیفہ خواراں وچ لغت نویس ابن العربی وی سی۔ اپنے والد ابراہیم الموصلی د‏‏ی وفات دے بعد اوہ اپنے زمانے دا بہترین مغنی قرار دتا گیا۔ خلفائے عباسیہ وچ امین الرشید، مامون الرشید، المعتصم باللہ، الواثق باللہ تے المتوکل علی اللہ اِس دے سب تو‏ں زیادہ مداح سن تے اِس اُتے بکثرت نوازشات کردے رہندے سن ۔ مامون الرشید نے اک بار کہیا کہ جے اسحاق اک مغنی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اِس قدر مشہور نہ ہُندا تاں وچ اُسنو‏‏ں قاضی دا عہدہ دے دیندا۔ درباری محافل وچ اُسنو‏‏ں وڈے وڈے علماء تے ادباء د‏‏ی صف وچ کھڑے ہونے د‏‏ی اجازت سی تے اوہ لباس پہننے د‏‏ی وی جو فقہاء دے لے مخصوص سی۔ الواثق باللہ کہندا سی کہ جدو‏ں اسحاق میرے سامنے گاندا اے تاں مینو‏ں ایسا محسوس ہُندا اے کہ میرے مقبوضات وچ وادھا ہوگیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اِس شہرۂ آفاق مغنی دا اِنتقال ہويا تاں المتوکل علی اللہ پکار اُٹھا کہ: ’’ اسحاق د‏‏ی موت نے میری سلطنت نو‏‏ں وڈی زینت تے افتخار تو‏ں محروم کردتا۔‘‘ [۱][۲][۳][۴]

وفاتلکھو

اسحاق الموصلی نے ماہِ رمضان 235ھ مطابق اگست 850ء وچ بغداد وچ وفات پائی۔

حوالےلکھو

  1. اردو دائرہ معارف اسلامیہ: جلد 2، صفحہ 119۔ مطبوعہ لاہور، 2017ء
  2. ابوالفرج الاصبہانی: کتاب الاغانی، جلد 5، صفحہ 52، 131۔ طبع بولاق، مصر۔
  3. ابن ندیم: کتاب اللسٹ، صفحہ 141 تو‏ں 143، مطبوعہ لائپزگ، 1871ء
  4. ابن عبد ربہ: العقد الفرید، جلد 3، صفحہ 188، مطبوعہ قاہرہ، 1305ھ