پہلا صفہ کھولو
ایہ صفہ ٹھیک پنجابی وچ نہیں لکھیا گیا۔ ایہدی پنجابی ٹھیک کرن دی لوڑ اے!
استمبول دے سلطان احمت سکوائر توں آیا صوفیہ دا منظر

آیا صوفیہ اک پرانا آرتھوڈکس گرجا اے جہڑا کہ ہن آیا صوفیہ میوزیم اے۔ اسنوں 1453ء چ فتح قسطنطنیہ دے بعد سلطنت عثمانیہ دے ترکآں نے مسجد چ بدل دتا سی ۔ 1935ء چ اتاترک نے اس دی مسجد دی حثیت ختم کرکے اسنوں عجائب گھر چ تبدیل کردا سی ۔

لاطینی بولی چ اسنوں " سانکتا صوفیہ " تے ترک بولی چ آیا صوفیہ کہیا جاندا اے ۔ انگریزی چ اسنوں کدی کدی سینٹ صوفیہ وی آکھیا جاندا اے ۔

تریخلکھو

 
آیا صوفیہ دا اندرونی منظر ، جس چ چھت تے اسلامی عنصر نظر آ ریا اے
 
آیا صوفیہ دی اک اندرونی مورت

چوتھی صدی عیسوی چ ایتھے تعمیر ہون والے گرجے دے کوئی آثار ہن موجود نئیں ۔ پہلے گرجے دی تباہی دے بعد قسطنطین اول دے پتر قسطنطین ثانی نے تعمیر کیتا تاہم 532ء چ ایہہ گرجا وی فسادات تے ہنگامیاں دی نذر ہوگئیا ۔ اسنوں جسٹینین اول نے اسنوں دوبارہ تعمیر کروائیا تے 537ء چ ایہہ مکمل ہوئیا ۔

ایہہ گرجا اشبیلیہ دے گرجے دی تعمیر تک 1 ہزار سال تک دنیا دا سب توں وڈا گرجا رہیا ۔ آیا صوفیہ کئی وار زلزلےآں دا شکار ہوئیا ، 538ء چ اسدا گنبد ڈگ پئیا تے 563ء اسدا دوبارہ بنائیا جان والا گنبد وی تباہ ہوگئیا ۔ 969ء دے زلزلے چ وی اسنوں کافی نقصان پہنچیا ۔ 1453ء چ قسطنطنیہ دے سلطنت عثمانیہ چ شامل ہون دے بعد آیا صوفیہ نوں اک مسجد بنا دتا گئیا تے اسدی ایہہ حثیت 1935ء تک قائم رہی جدوں کمال اتاترک نے اسنوں عجائب گھر چ تبدیل کردتا۔

آیا صوفیہ بلاشبہ بازنطینی طرز تعمیر دا اک شاہکار اے ، جس توں عثمانی طرز تعمیر نے جنم لئيا۔ عثمانیاں دی تعمیر کردہ دوجیاں مسجداں شہزادہ مسجد ، سلیمان مسجد رستم پاشا مسجد ، آیا صوفیہ دی طرز تعمیر توں متاثر نین ۔

 
تھیوڈوسیئس II دے بنائے گرجے دا پتھر
 
دوجے گرجے دے بچے ہوئے سنگ مرمر دے بلاک

عثمانی دور چ مسجد چ کئی تعمیراتی کم کیتے گئے ، جس چ سب توں مشہور 16ویں صدی دے مشہور ماہر تعمیرات معمار سنان پاشا دی تعمیر اے جس چ نویں میناراں دی تنصیب وی شامل سی ، جہڑے اج تک قائم نیں ۔ 19ویں صدی چ منبر تعمیر کیتا گئیا تے وسط چ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے چاراں خلفائے راشدین دے ناواں دیاں تختیاں نصب کیتیاں گئیاں ۔

اس دے خوبصورت گنبد دا قطر 31 میٹر اے تے ایہہ 56 میٹر بلند اے ۔

مورت نگریلکھو