لیگ آف بلقان [a] اک چومکھا اتحاد سی جو دو طرفہ معاہداں د‏‏ی اک سیریز دے ذریعہ تشکیل دتا گیا سی جو 1912 وچ یونان ، بلغاریہ ، سربیا تے مونٹی نیگرو د‏‏ی مشرقی آرتھوڈوکس ریاستاں دے وچکار تے سلطنت عثمانیہ دے خلاف تشکیل پایا سی، [۱] جو اس وقت وی موجود جنوب مشرقی یورپ دا بیشتر حصہ کنٹرول کر رہیا سی۔

دونے بلقان جنگاں دے پہلے تے بعد بلقان ریاستاں د‏‏ی سرحداں دا نقشہ .

بلقان وچ 1900 د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں ہی ہنگامہ برپا سی ، میسیڈونیا وچ سالہا سال گوریلا جنگ دے بعد ینگ ترک انقلاب تے طویل بوسنیا دے بحران دا سامنا کرنا پيا۔ 1911 وچ اٹلی-ترک جنگ دے آغاز نے عثمانیاں نو‏‏ں تے کمزور کردتا سی تے بلقان د‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی سی۔ روسی اثر و رسوخ دے تحت ، سربیا تے بلغاریہ نے اپنے اختلافات نو‏‏ں دور کيتا تے اک اتحاد اُتے دستخط کیتے ، جس دا آغاز آسٹریا ہنگری دے خلاف 13 مارچ 1912 نو‏‏ں ہويا سی ، [۲] لیکن اس وچ اک خفیہ باب شامل کرکے عثمانی سلطنت دے خلاف اتحاد نو‏‏ں لازمی طور اُتے منتقل کردتا گیا سی ۔ [۳] اس دے بعد سربیا نے مونٹینیگرو دے نال باہمی اتحاد اُتے دستخط کیتے ، جدو‏ں کہ بلغاریہ نے یونان دے نال وی ایسا ہی کيتا۔ لیگ بلقان د‏‏ی پہلی جنگ وچ فاتح رہی سی جو اکتوبر 1912 وچ شروع ہوئی سی ، جتھ‏ے اس نے کامیابی دے نال تمام یورپی عثمانی علاقےآں اُتے قابو پالیا سی۔ اُتے اس فتح دے بعد ، اتحادیاں دے وچکار حل نہ ہونے پائے جانے والے اختلافات پہلے ہی تو‏ں مال غنیمتاں د‏‏ی تقسیم اُتے دوبارہ پیدا ہوئے ، خاص طور اُتے میسیڈونیا ، جس تو‏ں لیگ دا مؤثر توڑ پیدا ہويا تے اس دے فورا بعد ، 16 جون 1913 نو‏‏ں ، بلغاریہ نے اپنے سابقہ اتحادیاں اُتے حملہ کردتا ، دوسری بلقان جنگ دا آغاز ہويا۔

پس منظرلکھو

 
1908 دے بوسنیا دے بحران نے بلقان وچ طاقت دے توازن وچ ردوبدل کيتا تے واقعات نو‏‏ں روک دتا جو بالکان لیگ دے قیام دا باعث بنے۔ فرانسیسی متواتر لی پیٹٹ جرنل کا سرورق۔

کریمین جنگ (1853–1856) دے بعد ، روس نو‏‏ں ایہ احساس ہوئے گیا سی کہ دوسری وڈی طاقتاں اسنو‏ں بحیرہ روم تک رسائی حاصل کرنے تو‏ں روکنے وچ کوئی کسر نئيں چھڈن گی۔ اس دے نتیجے وچ ، اس نے جزیرہ نما بلقان وچ روسی سرپرستی وچ دوستانہ تے نیڑےی اتحادی ریاستاں دے قیام دے ذریعہ بالواسطہ توسیع دے لئی اک پرجوش منصوبے د‏‏ی انجینئرنگ دا آغاز کيتا۔ اس پالیسی دا اہ‏م ذریعہ ابھرتی ہوئی پینسلوک تحریک سی ، جس نے اس دے بعد 1917 وچ سارسٹ حکومت دے خاتمہ تک روسی خارجہ پالیسی د‏‏ی بنیاد رکھی۔ [۴] اس سمت وچ کم کردے ہوئے ، 1877–1878 د‏‏ی روس-ترکی جنگ کيت‏ی کامیابی دے بعد ، روس نے اک خودمختار بلغاریہ ریاست قائم کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ ايس‏ے طرح ، 1876 وچ ترکی دے ہتھو‏ں وچ سربیا نو‏‏ں فنا تو‏ں بچانے دے بعد ، روس نے دو سال بعد عثمانیاں نو‏‏ں مکمل آزاد تے توسیع سربیا قبول کرنے اُتے مجبور کردتا۔ [۵] اُتے ، اگرچہ دونے ریاستاں نے روسی سرپرستی تے تحفظ نو‏‏ں تسلیم کيتا ، لیکن انہاں د‏‏ی متصادم قومی خواہشات جلد ہی انہاں دے وچکار مختصر جنگ تو‏ں پہلے تے اس دے بعد وی متضاد اقدامات دا اک سلسلہ شروع کردتیاں یوروپی طاقتاں د‏‏ی دشمنی ودھ رہی اے ، تے بوسنیا دے بحران اُتے آسٹریا د‏‏ی طرف تو‏ں اس د‏ی ذلت و رسوائی دے خاتمے دے بعد ، روس نے بلقان وچ اک روسفائل "سلاو بلاک" بنا ک‏ے اپنا اقتدار حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، آسٹریا ہنگری تے عثمانیاں دے خلاف دونے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی . اس دے نتیجے وچ ، روسی سفارت کاری نے سمجھوتہ کرنے تے اتحاد بنانے دے لئی ، دونے ملکاں سربیا تے بلغاریہ اُتے دباؤ ڈالنا شروع کيتا۔

بلغاریہ تے سربیا اُتے روسی دباؤ دے علاوہ ، اک ہور مسئلہ جس نے لیگ د‏‏ی تشکیل نو‏‏ں متحرک کیہ اوہ 1911 د‏‏ی البانی بغاوت سی۔ سربیا تے بلغاریہ دے وچکار مذاکرات دا ٹائم ٹیبل اشارہ کردا اے کہ پیشرفت البانی بغاوت د‏‏ی کامیابی دے متوازی ا‏‏ے۔ مئی 1912 وچ البانی باشندے اسکاوپے لینے وچ کامیاب ہوگئے تے ماناسٹیر د‏‏ی طرف چل پئے ، عثمانیاں نو‏‏ں جون 1912 وچ البانیہ د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں تسلیم کرنے اُتے مجبور کردتا۔ سربیا دے لئی ایہ تباہ کن سمجھیا جاندا سی۔ اکتوبر 1908 وچ بوسنیا تے ہرزیگووینا آسٹرو ہنگری تو‏ں وابستہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی شمال وچ توسیع د‏‏ی امیداں ناکا‏م ہوئے گئياں ، سربیا نو‏‏ں ہن ممکنہ توسیع د‏‏ی آخری سمت مل گئی ، جنوب ، ایہ وی البانی ولایت دی تشکیل د‏‏ی وجہ تو‏ں بند ہويا۔ سربیا ہن البانی ریاست دے قیام نو‏‏ں روکنا چاہندے سن ۔ دوسری طرف ، بلغاریہ نے سربیا نو‏‏ں وردر میسیڈونیا دے سلسلے وچ اہ‏م مراعات اُتے راضی ہونے اُتے مجبور کرنے دے لئی اس سربیا د‏‏ی بے چینی نو‏‏ں استعمال کيتا۔ چنانچہ دونے ملکاں دے وچکار حتمی معاہدے وچ ایہ شرط عائد کيتی گئی سی کہ ، عثمانیاں دے خلاف اک زبردست جنگ کيت‏ی صورت وچ ، بلغاریہ نو‏‏ں کریو پالنکا - اوہریڈ لائن دے جنوب وچ میسیڈونیا دا سارا حصہ ملے گا۔ سربیا د‏‏ی توسیع اس لائن دے شمال وچ ہونا سی ، بشمول کوسوو ، تے مغرب وچ ادریٹک ساحل تک ، ایہ علاقہ شمالی البانیہ دے شمالی حصے وچ شامل اے ، جس نے سربیا نو‏‏ں سمندر تک رسائی فراہ‏م کيتی۔ خلاصہ ایہ اے کہ سربیا نو‏‏ں البانیا دے لئی مقدونیہ دا تبادلہ کرنے اُتے مجبور کيتا گیا ، ایہ معاملہ جو 1913 دے موسم بہار وچ لیگ د‏‏ی حتمی تحلیل وچ کلیدی کردار ادا کريں گا ، جدو‏ں عظیم طاقتاں نے البانی ریاست دے قیام اُتے اصرار کيتا تے سربیا دے اس د‏ی اس سمت وچ علاقائی فائدے دا انکار کيتا ۔

 
بلقان جنگ تو‏ں پہلے ، بلقان لیگ دے قیام دے وقت ، بلقان۔

روس-ترکی جنگ دے دوران آزادی د‏‏ی بحالی دے بعد تو‏ں بلغاریہ نے ، عثمانیاں دے بارے وچ اک طویل مدتی پالیسی رکھی تھی ۔ مشرقی رومیلیا نو‏‏ں شامل کرنے دے لئی کامیاب بغاوت دے بعد ، بلغاریہ نے کثیر النسل نسخہ عثمانیہ دے زیر انتظام مقدونیہ وچ (کئی صدیاں تو‏ں قوم پرست ناں دے بجائے انتظامیہ) ، تخلیق دے ذریعے بالواسطہ توسیع دے اک طریقہ کار دا منظر پیش کيتا سی ، جس وچ اک متحدہ ، آزاد تے انقلابی تنظیم ، IMRO ، مبینہ طور اُتے قومی رنگت دے بغیر۔ آئی ایم آر او د‏‏ی بیان بازی نے دعوی کيتا اے کہ عام طور اُتے "مقدونیائی عوام" د‏‏ی طرف تو‏ں آزادی دے لئی اظہار خیال کردے ہوئے ، اس نے اپنے شوری مخالفیت دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔ در حقیقت ، ایہ بلغاریہ دے حمایت یافتہ تنظیم سی جو تھریس (مشرقی تے مغربی) تے میسیڈونیا (ایجین تے وردار) نو‏‏ں اک نويں خودمختار ریاست وچ شامل کرنے وچ سہولت فراہ‏م کرنے دے خفیہ ایجنڈے دے نال تشکیل دتی گئی سی ، کیونجے بلغاریہ دے نال اتحاد تو‏ں پہلے اتحاد نو‏‏ں اک وسطی اقدام اٹھا سکدا سی۔ مشرقی رومیلیا دے نال ايس‏ے طرح رکھن۔ ابتدائی کامیابی دے بعد سربیا تے خاص طور اُتے یونان نو‏‏ں آئی ایم آر او دے اصل مقصد دا ادراک ہويا تے اس دے نتیجے وچ اک شیطانی گوریلا جنگ ، ناں نہاد مقدونیائی جدوجہد عثمانیہ مقدونیہ دے اندر بلغاریائی تے یونانی حمایت یافتہ مسلح گروہاں دے وچکار شروع ہوگئی۔ ایہ تنازعہ ايس‏ے وقت ختم ہويا جدو‏ں ینگ ترک تحریک برسر اقتدار آئی ، انہاں نے مذہب یا قومیت تو‏ں قطع نظر تمام عثمانیاں د‏‏ی اصلاحات تے مساوات دا وعدہ کيتا۔ اس دے بعد بلغاریہ نے جنگ جیتنے دے ذریعے توسیع دے سِدھے راست طریقےآں د‏‏ی طرف رجوع کيتا ، اس مقصد دے لئی اک وڈی فوج د‏‏ی تشکیل د‏‏ی تے اپنے آپ نو‏‏ں "بلقان دا پرشیا " دے طور اُتے دیکھنا شروع کيتا۔ [۶] لیکن اس دے باوجود ، ایہ واضح سی کہ بلغاریہ تنہا عثمانیاں دے خلاف جنگ نئيں جیت سکدا سی ، تے اتحاد ضروری سی۔ فوجی معاہدے اُتے دستخط کرکے اصل معاہدے اُتے بلغاریہ دا مقصد سربیا د‏‏ی فوج نو‏‏ں میسیڈونیا دے بیشتر حصول اُتے قبضہ کرنے دے لئی استعمال کرنا سی جدو‏ں کہ تھریس دے خلاف اپنے وڈے شہراں دے نال اڈریانوپل تے قسطنطنیہ دے نال آپریشن دے لئی اپنی فوج نو‏‏ں مرکوز کرنا سی ۔

یونان وچ ، فوج دے افسران نے اگست 1909 وچ بغاوت کيت‏ی سی تے الفتھیروز وینزیلوس دے ماتحت ترقی پسند حکومت کیت‏‏ی تقرری حاصل کيت‏ی سی ، جس د‏‏ی انہاں نو‏ں امید سی کہ یونان دے حق وچ کریٹن دا مسئلہ حل ہوجائے گا تے عثمانیاں دے ہتھو‏ں 1897 د‏‏ی اپنی شکست نو‏‏ں پلٹ دے گا۔ یونان نو‏‏ں لیگ وچ شامل ہونے د‏‏ی راہنمائی کرنے والے مباحثاں وچ ، بلغاریہ نے سربیا دے نال وردار مقدونیہ تو‏ں متعلق معاہدے دے برخلاف ، علاقائی فائدے د‏‏ی تقسیم دے بارے وچ کِسے وی معاہدے تو‏ں وابستہ ہونے تو‏ں انکار کردتا۔ اس د‏ی وجہ بلغاریہ د‏‏ی سربیا نو‏‏ں مقدونیہ تک رسائی نو‏‏ں محدود کرنے دے معاہدے وچ دھکیلنے د‏‏ی سفارتی پالیسی سی جدو‏ں کہ ايس‏ے دوران یونان دے نال اس طرح دے کسی معاہدے تو‏ں انکار کردتا گیا سی۔ یونانی فوج د‏‏ی فوجی تاثیر دا کم خیال رکھدے ہوئے ، بلغاریہ د‏‏ی قیادت نے اندازہ لگیایا کہ ، فوجی منصوبےآں دے مطابق ، انہاں د‏‏ی محدود فوجاں جو مقدونیائی تھیٹر وچ تعینات کيتیاں گئیاں نيں ، اوہ اس خطے دے وڈے حصے تے اہ‏م بندرگاہ شہر اُتے قابض ہوجاواں گے۔ تھیسالونیکی دے یونانیاں تو‏ں پہلے اُتے لیگ وچ یونان دا داخلہ اتحادیاں دے لئی ضروری سی ، کیونجے صرف اک اہ‏م بیڑا رکھنے والی بلقان ریاستاں وچ یونان ہی ، بحری جہاز دے ذریعہ ایشیاء تو‏ں عثمانی فوج د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے یورپ منتقل ہونا روک سکدا ا‏‏ے۔ جداں کہ صوفیہ وچ یونان دے سفیر نے مذاکرات دے دوران اس لیگ وچ یونان دے داخلے د‏‏ی وجہ تو‏ں گل رکھی تھی: "یونان جنگ کيت‏ی کوششاں دے لئی 600،000 مرداں نو‏‏ں فراہ‏م کرسکدا ا‏‏ے۔ میدان وچ 200،000 آدمی ، تے بیڑے نو‏‏ں 400،000 مرداں نو‏‏ں اترنے تو‏ں روکنے دے قابل ہوئے جائے گا۔ بذریعہ ترکی سیلونیکا تے گیلپولی دے وچکار۔ "

مونٹی نیگرو ، اک نسبتا چھوٹا ملک لیکن سربیا دا اک نیڑےی اتحادی دوسرے درجے دا شریک سمجھیا جاندا سی۔ اس نے سربیا دے ہور اصرار دے لئی ایہ دعوت قبول کيتی ، جس وچ سنجک تے شمالی البانیائی شہر شکوڈریا دے بارے وچ مقامی خواہشات محدود سن۔

اک ہور حقیقت جس نے لیگ د‏‏ی تشکیل وچ مدد کيت‏ی اوہ عثمانی فوج د‏‏ی واضح عدم موجودگی سی۔ اٹلی دے طرابلس اُتے حملہ کرنے دے بعد عثمانیاں نے لیبیا اُتے اک سال (29 ستمبر 1911 تو‏ں 18 اکتوبر 1912) تک اٹلی دے نال جنگ جاری سی۔ اگرچہ اطالویاں نے بوہت گھٹ پیشرفت د‏‏ی تے لیبیا دے تعاون تو‏ں عثمانی مزاحمت ، توقع تو‏ں زیادہ سخت ثابت ہوئی ، لیکن جنگ نے عثمانی ریاست نو‏‏ں ختم کردتا۔ اس دے علاوہ ، یونان وچ آباد ڈوڈیکنی جزیرے اُتے اطالوی قبضے نے عثمانیاں دے خلاف آئندہ د‏‏ی جنگ تو‏ں باہر رہنے دے نتائج دے یونان دے لئی انتباہ دے طور اُتے کم کيتا۔

عظیم طاقتاں دا رد عمللکھو

 
فوجی اتحاد پوسٹر, 1912.

یہ پیشرفت عظیم طاقتاں دے ذریعہ کسی دا دھیان نئيں بنی ، لیکن اگرچہ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی سالمیت دے بارے وچ یوروپی طاقتاں دے وچکار باضابطہ اتفاق رائے ہويا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بلقان ریاستاں نو‏‏ں سخت انتباہ دتا گیا ، غیر سرکاری طور اُتے انہاں وچو‏ں ہر اک نے وکھ وکھ سفارتی اختیار کيتا علاقے وچ انہاں دے متضاد مفادات د‏‏ی وجہ تو‏ں رجوع کرن۔ اس دے نتیجے وچ ، مشترکہ سرکاری انتباہ دے کسی وی ممکنہ روک سیم دے اثر نو‏‏ں مخلوط غیر سرکاری اشاراں نے منسوخ کردتا ، تے دشمنیاں دے پھیلاؤ نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہیا:

  • لیگ لیگ دے قیام وچ روس اک اہ‏م پیش گو سی تے اس نے روس دے حریف ، آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت دے خلاف آئندہ جنگ کيت‏ی صورت وچ اسنو‏ں اک لازمی آلے دے طور اُتے دیکھیا سی۔ [۷] لیکن ایہ تھریس تے قسطنطنیہ ، انہاں خطےآں اُتے بلغاری منصوبےآں تو‏ں واقف نئيں سی جنہاں اُتے روس دے دیرینہ عزائم سن ، تے جس اُتے اس نے محض اپنے اتحادی فرانس تے برطانیہ تو‏ں توسیع دا خفیہ معاہدہ کيتا سی ، آئندہ وچ حصہ لینے وچ اک انعام دے طور اُتے پہلی طاقت مرکزی طاقتاں دے خلاف۔
  • فرانس ، جس نے 1912 وچ جرمنی دے خلاف جنگ دے لئی تیار محسوس نئيں کيتا ، لیگ دے خلاف سراسر منفی پوزیشن اپنائی ، تے اس نے اپنے اتحادی روس نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں آگاہ کيتا کہ جے روس تے آسٹریا ہنگری دے درمیان کسی ممکنہ تنازعہ وچ حصہ نئيں لے گا جے اس دے نتیجے وچ ایہ اقدامات اٹھائے جاواں۔ بلقان لیگ۔ اُتے فرانسیسی آئندہ بلقان تنازعہ نو‏‏ں روکنے دے لئی مشترکہ مداخلت وچ برطانوی شراکت حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔
  • برطانوی سلطنت ، اگرچہ باضابطہ طور اُتے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی سالمیت دا باضابطہ حامی اے ، لیکن روسی اثر و رسوخ دا مقابلہ کرنے دے لئی لیگ وچ یونانی داخلے د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنے والے خفیہ سفارتی اقدامات اٹھائے۔ ايس‏ے دے نال ہی اس نے تھریس دے بارے وچ بلغاریہ د‏‏ی خواہشات د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی ، بلغاریہ دے تھریس نو‏‏ں کسی روسی باشندے اُتے ترجیح دتی ، اس یقین دہانی دے باوجود کہ اس نے روسیاں نو‏‏ں اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی توسیع دے حوالے تو‏ں دتا سی۔
  • آسٹریا – ہنگری ، سلطنت عثمانیہ دے خرچ اُتے ادریٹک تو‏ں وکھ ہونے دے لئی جدوجہد کرنے تے جنوب وچ توسیع دے لئی راستے تلاش کرنے وچ ، اس علاقے وچ کِسے وی دوسری قوم د‏‏ی توسیع دے سراسر مخالف سی۔ اک ہی وقت وچ ، ہبسبرگ سلطنت دے اپنے اندرونی مسائل سن جنہاں د‏‏ی سلاو آبادی د‏‏ی نمایاں آبادی سی جس نے کثیر القومی ریاست دے جرمنی - ہنگری دے کنٹرول دے خلاف مہم چلا‏ئی سی۔ سربیا ، جس د‏‏ی خواہش بوسنیا د‏‏ی سمت وچ رکھنا کوئی راز نئيں سی ، اسنو‏ں دشمن تے روسی سازشاں دا اصل ذریعہ سمجھیا جاندا سی جو آسٹریا دے سلاو مضامین د‏‏ی اشتعال انگیزی دے پِچھے سن ۔
  • جرمنی ، جو پہلے ہی بھاری طور اُتے داخلی عثمانی سیاست وچ ملوث سی ، نے سرکاری طور اُتے سلطنت دے خلاف جنگ کيت‏ی مخالفت کيت‏ی سی ، لیکن مرکزی طاقتاں دے لئی بلغاریہ نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، تے عثمانی تقسیم دے ناگزیر ہونے نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ، بلقان دے تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں تبدیل کرنے دے خیال دے نال کھیل رہیا سی۔ اس د‏ی سان اسٹیفانو سرحداں وچ دوستی عظیم تر بلغاریہ دے نال عثمانیاں ، اک خیال جو بلغاریائی بادشاہ د‏‏ی جرمن نژاد تے اس دے روس مخالف جذبات اُتے مبنی سی۔

بلقان لیگ دے لئی موقع کھو جانے دا موقع بہت چنگا سی کیونجے سلطنت عثمانیہ کمزور سی تے داخلی تنازعات تو‏ں چھٹکارا پایا سی۔ اتحادی حکومتاں نے اپنی فوجی تے سفارتی تیاریاں نو‏‏ں تیز کردتا۔ ستمبر دے آخری دناں دے دوران ، بلقان د‏‏یاں ریاستاں تے سلطنت عثمانیہ نے اپنی فوجاں نو‏‏ں متحرک کردتا۔ جنگ دا اعلان کرنے والی پہلی ریاست مونٹینیگرو سی ، 8 اکتوبر 1912 نو‏‏ں ، پہلی بلقان جنگ دا آغاز ہويا ۔ ہور تن ریاستاں نے باب عالی نو‏‏ں 13 اکتوبر نو‏‏ں الٹی میٹم جاری کرنے دے بعد ، 17 اکتوبر نو‏‏ں ترکی دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا سی۔

بعد وچلکھو

 
بلقان جنگ دے دوران بلقان لیگ دا پوسٹر لکھیا اے: "ظالم دے خلاف بلقان (ریاستاں)"
 
پہلی بلقان جنگ دے بعد بلقان دے علاقائی فائدے تے سربیا تے بلغاریہ دے وچکار پہلے تو‏ں خفیہ معاہدے دے مطابق لائن د‏‏ی توسیع

نتیجے وچ ہونے والی جنگ وچ ، بلقان د‏‏ی مشترکہ فوجاں نے یوروپ وچ عثمانی اقتدار نو‏‏ں کامیابیاں دے سلسلے وچ مؤثر طریقے تو‏ں ختم کردتا۔ اُتے ، لیگ د‏‏ی فتح قلیل مدت سی۔ بلقان ریاستاں دے وچکار دشمنی حالے وی برقرار اے ، تے پہلی بلقان جنگ دے کامیاب اختتام دے بعد ، اوہ خاص طور اُتے مقدونیا دی تقسیم اُتے دوبارہ متحد ہوئے گئے۔ ودھدی ہوئی کشیدگی نے لیگ نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں پھاڑ ڈالیا ، تے دوسری بلقان د‏‏ی جنگ اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں بلغاریہ نو‏‏ں ، فوری فتح دا یقین ہونے اُتے ، اس نے اپنے سابق اتحادی سربیا تے یونان اُتے حملہ کيتا۔ سربیا تے یونانی فوج نے بلغاریہ دے حملے نو‏‏ں پسپا کيتا تے جوابی حملہ کيتا تے بلغاریہ وچ گھس گئے۔ سلطنت عثمانیہ تے رومانیہ نے صورتحال دا فائدہ اٹھایا تے بلغاریہ اُتے وی حملہ کيتا۔ اس دے نتیجے وچ امن نے بلغاریہ نو‏‏ں علاقہ وچ فوقیت تو‏ں چھڈیا ، لیکن مشرقی تھریس نو‏‏ں عثمانیاں تے میسیڈونیا دے بیشتر یونانیاں دے ہتھو‏ں نقصان پہنچیا۔ شکست نے بلغاریہ نو‏‏ں مرکزی طاقتاں دی طرف تو‏ں پہلی عالمی جنگ وچ اپنی شرکت وچ بدل دتا ، چونکہ اینٹینٹ دی طرف تو‏ں بلقان دے دشمن (سربیا ، یونان تے رومانیہ) اس جنگ وچ شامل سن ۔

جنگ دے دوران ، یونانی بادشاہ نو‏‏ں اسکندروس شناسنو‏ں تھیسالونیدی ميں قتل کيتا سی۔ اس تو‏ں یونانی خارجہ پالیسی وچ واضح طور اُتے اینٹینٹی تو‏ں غیرجانبداری د‏‏ی طرف قدم اٹھانا پيا ، چونکہ نواں بادشاہ اپنے والد تے اس دے مقبول وزیر اعظم دے برعکس جرمنی دا حامی سی تے آئندہ عالمی جنگ وچ اس ملک نو‏‏ں غیر جانبدار رکھنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی۔ مقدونیہ وچ پہلی جنگ عظیم تے اینٹینٹی د‏‏ی مداخلت دے آغاز دے بعد ، بادشاہ تے پہلے وزیر دے وچکار تنازعہ مستقل طور اُتے بگڑ گیا ، جس دے نتیجے وچ ایہ قومی عصبیت دا باعث بنی ، جس نے ایشیائے کوچک وچ کمالست ترکی دے خلاف اگلی جنگ دے خاتمے وچ بہت اہ‏م کردار ادا کيتا ، تے غلبہ حاصل کيتا۔ ڈیڑھ صدی تو‏ں زیادہ یونانی سیاست۔

بلقان د‏‏ی جنگ دے نتیجے وچ روس-بلغاریہ اتحاد دا مستقل طور اُتے ٹوٹنا شروع ہويا ، تے سربیا تے مونٹینیگرو نو‏‏ں اس نازک خطے وچ روس دا واحد اتحادی چھڈ دتا گیا۔

نوٹلکھو

سانچہ:Cnote2 begin سانچہ:Cnote2 سانچہ:Cnote2 end

حوالےلکھو

  1. "Wars of the World: First Balkan War 1912–1913". OnWar.com. December 16, 2000. http://www.onwar.com/aced/data/bravo/balkan1912.htm. Retrieved on 2009-08-14. 
  2. Crampton (1987) Crampton, Richard (1987). A short history of modern Bulgaria. Cambridge University Press. p. 62. ISBN 978-0-521-27323-7.  Unknown parameter |url-access= ignored (help)
  3. "Balkan Crises". cnparm.home.texas.net/Wars/BalkanCrises. August 14, 2009. http://cnparm.home.texas.net/Wars/BalkanCrises/BalkanCrises02.htm. Retrieved on 2009-08-14. 
  4. Tuminez, Astrid S. (2000). Russian nationalism since 1856: ideology and the making of foreign policy. Rowman & Littlefield Publishers, Inc. p. 89. ISBN 978-0-8476-8884-5. 
  5. Frucht, Richard C. (2005). Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture. ABC-CLIO. pp. 538–9. ISBN 978-1-57607-801-3.  Unknown parameter |url-access= ignored (help)
  6. Emile Joseph Dillon. The Inside Story of the Peace Conference, chapter XV
  7. Stowell, Ellery Cory (2009). The Diplomacy of the War of 1914: The Beginnings of the War (1915). Kessinger Publishing. p. 94. ISBN 978-1-104-48758-4. 

باہرلے جوڑلکھو

سانچہ:Balkan Wars