عرب بہار، عرب دنیا وچ شروع ہونے والی اک انقلابی لہر سی، جو تونس وچ 18 دسمبر 2010ء نو‏‏ں شروع ہوئی، جس نے کئی ملکاں نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لیا۔ کئی بادشاہتاں دا تختہ الٹ گیا۔ چھوٹے تے وڈے (پر امن تے کچھ اُتے تشدد) کئی احتجاجی مظاہر ہوئے، یمن، لیبیا، عراف تے سوریہ وچ خانہ جنگی شروع ہوئے گی۔ لیبیا دے حکمران معمر القذافی نو‏‏ں عوام نے مار ڈالیا۔ 2011 ء دے اوائل وچ ، جدو‏ں مشرق وسطیٰ دے ملکاں (تیونس، مصر، یمن، لیبیا ) وچ حکمراناں دے خلاف احتجاجی تحریکاں شروع ہوئیاں تے اَگڑ پِچھڑ کامیاب وی ہوئے گئياں، تاں اسنو‏ں عرب بہار قرار دتا گیا؛ یعنی عرب دنیا نو‏‏ں موروثی بادشاہتاں تے فوجی آمریتاں دے تسلط تو‏ں آزادی مل رہی اے تے اس پرجمہوریت د‏‏ی بہار چھا رہی ا‏‏ے۔[1]

عرب بہار
تاریخ18 دسمبر 2010 – مبہم تریخ اختتام
مقامعرب دنیا
وجوہات
اہداف
طریقہ کار
صورتحال

  • تونس: صدر زین العابدین بن علی معزول تے حکومت دا خاتمہ۔
  • مصر: صدر حسنی مبارک معزول تے حکومت دا خاتمہ
  • لیبیا : رہنما معمر القذافی خانہ جنگی دے بعد مارے گئے جس وچ غیر ملکی فوجی مداخلت دیکھنے نو‏‏ں ملی۔
  • یمن ': صدر علی عبداللہ صالح معزول ،۔ اقتدار قومی اتحاد د‏‏ی حکومت نو‏‏ں سونپا گیا۔
  • سوریہ ': صدر بشار الاسد نو‏‏ں اپنی حکمرانی دے خلاف سول بغاوت دا سامنا کرنا پڑدا اے جو مسلح بغاوت وچ بگڑ جاندا ا‏‏ے۔ آخر کار مکمل طور اُتے خانہ جنگی ہُندی ا‏‏ے۔
  • بحرین ': حکومت دے خلاف سول بغاوت "حکا‏م نے سعودی مداخلت نال کچل دتی۔
  • 'کویت ، لبنان تے عمان' : حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں احتجاج دے جواب وچ تبدیلیاں لاگو کيتیاں گئیاں۔
  • 'مراکش تے اردن' : احتجاج دے جواب وچ آئینی اصلاحات نافذ کيتیاں گئیاں۔
  • سعودی عرب، سوڈان، موریطانیہ تے ہور عرب ملکاں: احتجاج.
متاثرین
اموات169,307–174,339+ (بین الاقوامی اندازہ، جاری; جدول ویکھو)


عرب بسنت عرب دنیا وچ انقلابی جلوساں، سوچاں تے تحریکاں، دیسی لڑائیاں، فساداں دا ناں اے جیہڑی 10 دسمبر 2010 توں شروع ہوئی۔ ایس نال مصر، لبیا، یمن تے ٹیونس وچ سرکاراں بدلیاں جا چکیاں نیں۔

بحرین، مراکش، اردن تے کویت وچ وی سیاسی حقاں لئی لوک سڑکاں تے آۓ نیں۔



خلاصہ بلحاظ ملکلکھو

 
      حکومت دا خاتمہ       اک تو‏ں زیادہ بار حکومت دا خاتمہ       خانہ جنگی       احتجاج تے حکومت‏ی تبدیلیاں
      وڈا احتجاج       چھوٹا احتجاج       ہور احتجاج تے عرب دنیا دے باہر عسکری کارروائی
ملک تریخ آغاز احتجاج د‏‏ی حیثیت نتائج تعداد اموات صورت حال
  تونس 18 December 2010 حکومت دا خاتمہ، 14 جنوری 2011 Overthrow of زین العابدین بن علی; Ben Ali flees into exile in Saudi Arabia 338[8] E Government overthrown
  الجزائر 29 December 2010 اختتام جنوری 2012ء
  • Lifting of the 19-year-old state of emergency[9][10]
8[11] B وڈا احتجاج
  اردن 14 January 2011 Ended 3[16] C احتجاج تے governmental changes
  سلطنت عمان 17 January 2011 اخیر مئی 2011 &10000000000000004000000 2–6[22][23][24] C احتجاج تے حکومت‏ی تبدیلیاں
  مصر 25 January 2011 حکومتاں گر گئياں فروری 2011، مصری بحران مندرجہ ذیل حسنی مبارک د‏‏ی حکومت دا خامتہ اوہ گیا، who is later convicted of corruption تے ordered to stand trial for ordering the killing of protesters.
Sinai insurgency
  • Egyptian Armed Forces launch anti-terror military operations in the Sinai.
  • Increase in violence تے attacks by insurgents since the ouster of Morsi.[35]
&10000000000004000000000 4000+[36] Eحکومت دا خاتمہ
  یمن 27 January 2011 حکومت دا خاتمہ فروری 2012۔ یمن بحران مندرجہ ذیل۔ Overthrow of علی عبداللہ صالح; Saleh granted immunity from prosecution. 10000+[40] Eحکومت دا خاتمہ
  جبوتی 28 January 2011 مارچ 2011ء وچ خاتمہ 2[41] A چھوٹے درجے دا احتجاج
  صومالیہ 28 January 2011 اختتام پزیر 0 A چھوٹے درجے دا احتجاج
  سوڈان 30 January 2011 26 October 2013
  • صدر بشیر announces he will not seek another term in 2015[42]
  • President Bashir nevertheless chosen as Ruling Party candidate for 2015 election [43]
200+[44] A وڈا احتجاج
  عراق 12 February 2011 جاری
  • وزیر اعظم Maliki announces that he will not run for a 3rd term;[45]
  • Resignation of provincial governors تے local authorities[46]
  • Two-third wage increase for Sahwa militia members
  • Release of 3,000 prisoners,[47] including 600 female prisoners
  • Crackdown by Security Forces results in renewed violence in Anbar
  • ISIS launches offensives in northern Iraq capturing Mosul تے large swathes of territory
  • Regional تے extra-regional hegemonic powers including Iran تے the United States enter the war on the side of the Iraqi حکومت to defeat ISIS
  • Prime Minister Haider al-Abadi تے the Iraqi parliament reform the governmental structure by reducing the size of the cabinet, eliminating various governmental positions, merging ministries, تے removing sectarian quotas in political appointments.[48][49][50]
20,000+[51] B Civil war تے governmental changes
  بحرین 14 February 2011 18 March 2011 120[57] D مسلسل اندرونی خلفشار تے حکومت تبدیل
  لیبیا 17 February 2011 حکومت دا خاتمہ 23 اگست 2011، بحران جاری Overthrow of معمر القذافی; Gaddafi killed by rebel forces &10000000000040000000000 40,000+[60] خانہ جنگی
  کویت 19 February 2011 دسمبر 2012ء وچ اختتام 0[63] C احتجاج تے governmental changes
  مراکش 20 February 2011 مارچ اپریل 2012ء وچ اختتام 6[66] C احتجاج تے حکومت‏ی تبدیلیاں
  موریتانیہ 25 February 2011 اختتام پزیر 3[67] A چھوٹے درجے دا احتجاج
  لبنان 27 February 2011 دسمبر 2011ء وچ اختتام 0 D احتجاج تے حکومت‏ی تبدیلیاں
  سعودی عرب 11 March 2011 اختتام پزیر 24[73] A چھوٹے درجے دا احتجاج
  شام 26 January 2011 Civil uprising transformed into شامی خانہ جنگی after August 2011
  • Release of some political prisoners[74][75]
  • Dismissal of Provincial Governors[76][77]
  • Resignation of the Government[78]
  • End of Emergency Law
  • Resignations from Parliament[79]
  • Large defections from the Syrian army تے clashes between soldiers تے defectors[80]
  • Formation of the آزاد شامی فوج تے full-scale civil war
&10000000000002206000000 230,620–320,620 خانہ جنگی
  صوبہ خوزستان 15 April 2011 18 اپریل 2011ء وچ اختتام 12 B وڈا احتجاج
اسرائیل د‏‏ی سرحداں 15 May 2011 5 جون 2011ء اختتام
  • Arab demonstrations on the borders of Israel
&10000000000000035000000 67[81][82] B وڈا احتجاج
  متحدہ عرب امارات Arrests made in the name of national security تے some activists had their nationality revoked. Some activists deported.[83][84] 0 C چھوٹے درجے دا احتجاج
  فلسطینی قومی عملداری 10 February 2011 5 October 2012
  • Then Palestinian prime minister Salam Fayyad states that he is "'willing to resign"[85]
  • Fayyad resigns on 13 April 2013 but because of political differences between him تے the Palestinian صدر محمود عباس over the finance portfolio[86]
0 C چھوٹے درجے دا احتجاج
کل تعداد اموات تے ہور نتائج: 294,251+ –384,255+ (بین الاقوامی تخمینہ،> 80% سوریہ وچ جاری)
  • چھ حکومتاں دا خاتمہ (مصر تے یمن وچ دو دو بار)
  • تن خانہ جنگیاں (سوریہ، عراق، لیبیا)
  • حکومت‏ی تبدیلیاں دے نتیجے وچ خانہ جنگیاں
  • حکومت‏ی تبدیلیاں دے نتیجے وچ پنج بار احتجاج
  • پنج وڈے احتجاج
  • پنج چھوٹے احتجاج

حوالےلکھو

  1. اصغر عبد اللہ. "عرب بہار ، حقیقت کچھ تے سی". ایکسپریس نیوز، پاکستان. http://www.express.pk/story/372091/. Retrieved on 7 جنوری 2016. 
  2. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Tunisian prime minister Mohamed Ghannouchi resigns amid unrest لئی۔
  3. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Tunisia forms national unity govt amid unrest لئی۔
  4. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Tunisia dissolves Ben Ali party لئی۔
  5. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Tunisia set to release political prisoners لئی۔
  6. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Tunisia election delayed until 23 October لئی۔
  7. "Tunisian elections intensify focus on alliances". Al Monitor. 14 September 2014. https://web.archive.org/web/20181225215811/https://www.al-monitor.com/pulse/politics/2014/09/httpalhayatcomarticles4500044----.html. Retrieved on 19 اکتوبر 2014. 
  8. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Report: 338 killed during Tunisia revolution لئی۔
  9. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Algeria's state of emergency is officially lifted لئی۔
  10. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Algeria repeals emergency law لئی۔
  11. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Obama Poised to Step Up Criticism of Mubarak If Crackdown Is Intensified لئی۔
  12. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے King Abdullah II of Jordan sacks حکومت amid street احتجاج لئی۔
  13. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے derhally لئی۔
  14. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Jordan's prime minister resigns – Middle East لئی۔
  15. "Jordan's king appoints new PM to form new حکومت – CNN.com". Edition.cnn.com. 11 October 2012. https://web.archive.org/web/20181225215748/http://edition.cnn.com/2012/10/10/world/meast/jordan-government/index.html%20. Retrieved on 30 مئی 2013. 
  16. "Region – World – Ahram Online". English.ahram.org.eg. https://web.archive.org/web/20181225215759/http://english.ahram.org.eg/Category/2/8/World/Region.aspx%20. Retrieved on 2013-05-30. 
  17. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Oman takes measures to address public grievances لئی۔
  18. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Oman boosts student benefits لئی۔
  19. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Oman shuffles cabinet amid احتجاج لئی۔
  20. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے AJ-Oman-5Mar لئی۔
  21. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Oman's Sultan Granting Lawmaking Powers to Councils لئی۔
  22. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے google1 لئی۔
  23. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے aljazeera1 لئی۔
  24. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے autogenerated1 لئی۔
  25. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Egypt's prime minister quits, new govt soon-army لئی۔
  26. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے wsj لئی۔
  27. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Egypt's military moves to dissolve parliament, suspend constitution لئی۔
  28. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Egyptian state security disbanded لئی۔
  29. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے aljazeera5 لئی۔
  30. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے How the mighty have fallen لئی۔
  31. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Detention لئی۔
  32. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے reutersmurdercharges لئی۔
  33. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Egypt's state of emergency ends after 31 years لئی۔
  34. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Mohammed Morsi sworn in as Egypt's president لئی۔
  35. "Clashes in Sinai over Morsi removal". Ahram Online. 5 July 2013. https://web.archive.org/web/20181225215813/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/75792/Egypt/Politics-/Clashes-in-Sinai-over-Morsi-removal.aspx. Retrieved on 5 July 2013. 
  36. "Egypt unrest: 846 killed in احتجاج – official toll". BBC. April 19, 2011. https://web.archive.org/web/20181225215751/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-13134956. 
  37. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے aljazeera3 لئی۔
  38. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے commentmideast لئی۔
  39. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Yemen Legislators Approve Immunity for the President لئی۔
  40. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے 10k-killed لئی۔
  41. "Djiboutians rally to oust president". aljazeera.com. 18 February 2011. https://web.archive.org/web/20181225215757/https://www.aljazeera.com/news/africa/2011/02/201121816513686216.html. 
  42. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Sudan's Bashir will not stand in next election: party official لئی۔
  43. ABDELAZIZ, KHALID. "Sudan's Bashir chosen by ruling party as candidate for 2015 elections", روئٹرز, KHARTOUM, 21 October 2014. Retrieved on 21 October 2014.
  44. "UN rights monitor condemns deadly Sudan crackdown". Daily News Egypt. 4 October 2013. https://web.archive.org/web/20181225215801/https://www.dailynewsegypt.com/2013/10/04/un-rights-monitor-condemns-deadly-sudan-crackdown/. 
  45. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Iraqi prime minister won't run for third term لئی۔
  46. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Governor of third Iraqi province quits over احتجاج لئی۔
  47. "Iraq protestors win first demand:Release of 3,000 prisoners". https://web.archive.org/web/20181225215810/https://middle-east-online.com/en/iraq-protesters-win-first-demand-release-3000-prisoners. Retrieved on 24 July 2014. 
  48. "Iraqi PM al-Abadi slashes cabinet, eliminates, merges ministries". 16 August 2015. https://web.archive.org/web/20181225215753/https://www.dw.com/en/iraqi-pm-al-abadi-slashes-cabinet-eliminates-merges-ministries/a-18652764. Retrieved on 21 August 2015. 
  49. "Iraqi Parliament Backs Overhaul of Government". 11 August 2015. https://web.archive.org/web/20181225215816/https://www.nytimes.com/2015/08/12/world/middleeast/iraqi-parliament-unanimously-approves-government-overhaul.html. Retrieved on 21 August 2015. 
  50. "Premier Haider al-Abadi, Facing احتجاج, Proposes Iraqi حکومت Overhaul". 9 August 2015. https://web.archive.org/web/20181225215815/https://www.nytimes.com/2015/08/10/world/middleeast/iraqs-premier-facing-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%AC-proposes-government-overhaul.html?_r=0. Retrieved on 21 August 2015. 
  51. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے protesters killed by the Iraqi forces لئی۔
  52. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Bahrain's king gives out cash ahead of احتجاج لئی۔
  53. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے monstersandcritics لئی۔
  54. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے presstv لئی۔
  55. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Economist 3.12.2011 لئی۔
  56. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے AJE 27.11.2011 لئی۔
  57. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے comprehensive4 لئی۔
  58. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے NATO Withdrawal from Libya لئی۔
  59. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Fighters clash again near Tripoli, several dead لئی۔
  60. "Casualty figures exaggerated, says Ministry". Libya Herald. 7 January 2013. https://web.archive.org/web/20181225215819/http://www.libyaherald.com/2013/01/07/casualty-figures-exaggerated-says-ministry/. Retrieved on 2013-05-30. 
  61. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Kuwait حکومت resigns لئی۔
  62. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Kuwait to hold early general election on 2 February لئی۔
  63. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے 30 wounded in Kuwait احتجاج on Friday لئی۔
  64. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے middle-east-online لئی۔
  65. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے independent.co.uk لئی۔
  66. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Demonstrator's death energizes Moroccan protesters لئی۔
  67. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Mauritania's Bouazizi died today لئی۔
  68. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Saudi King Boosts Spending, Returns to Country لئی۔
  69. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے King's order to benefit 180,000 temporary employees لئی۔
  70. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے alawsat_details لئی۔
  71. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے bloom_women لئی۔
  72. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے oman_observer_electionday لئی۔
  73. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے comprehensive لئی۔
  74. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Syrian activist Haitham al-Maleh freed under amnesty لئی۔
  75. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Syria frees 80-year-old former judge in amnesty لئی۔
  76. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Unrest continues in Syria لئی۔
  77. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Assad attempts to appease minority Kurds لئی۔
  78. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Syrian cabinet resigns amid unrest لئی۔
  79. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے bbc23april لئی۔
  80. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Syrian army units 'clash over crackdown' لئی۔
  81. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے FRANCE24 لئی۔
  82. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Pillay لئی۔
  83. Tensions Beneath the Stability in the U.A.E. - The New York Times
  84. "UAE: End Trial of Activists Charged with Insulting Officials". تنظیم برائے بین الاقوامی عفو عام. 17 July 2011. http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/uae-end-trial-activists-charged-insulting-officials-2011-07-17. Retrieved on 22 January 2012. 
  85. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے BBC News – Palestinian PM 'willing to resign' after احتجاج لئی۔
  86. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے PMAsks لئی۔

سانچہ:سرد جنگ دے بعد ایشیائی تنازعات