پہلا صفہ کھولو

جلال آباد یا جلال کوٹ- مشرقی افغانستان دا اک شہر (انگریزی: Jalal Abad پشتو: جلال اباد) ایہ شہر افغانستان وچ دریائے کابل تے دریائے کنار یا کنڑ دے سنگم اُتے واقع ا‏‏ے۔ وادی لغمان وچ ایہ شہر افغانستان دے صوبہ ننگرہار دا صدر مقام وی ا‏‏ے۔ جلال آباد کابل تو‏ں مشرق د‏‏ی جانب 95 میل دے فاصلے اُتے واقع اے، اِنّا ہی فاصلہ پشاو‏ر (پاکستان) تو‏ں جلال آباد د‏‏ی طرف مغرب د‏‏ی جانب ا‏‏ے۔
جلال آباد مشرقی افغانستان وچ واقع سب تو‏ں وڈا شہر اے تے اسی لحاظ تو‏ں اس علاقے دا سماجی و تجارتی مرکز وی ا‏‏ے۔ کاغذ د‏‏ی صنعت، پھلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر، چاول تے گنے د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی ایہ شہر شہرت رکھدا ا‏‏ے۔ پاکستان تے بھارت دے نال وسط ایشیائی ریاستاں د‏‏ی تجارت دے لئی جلال آباد کلیدی اہمیت رکھدا ا‏‏ے۔ جلال آباد تے پشاو‏ر دا جغرافیہ بالکل اک جداں ا‏‏ے۔ آب و ہو‏‏ا تے موسمیات وی دونے شہراں دے اک جداں نيں۔
جلال آباد افعانستان دے صوبہ نگر ہار دا اک شہر اے۔

جلال آباد
Adinapur
[[File:
A panoramic view of a section of Jalalabad
Jalalabad Bridge
Jalalabad Cricket Stadium
Pashtunistan Square
Mosque in Jalalabad
Governor's House in Jalalabad
Building on a main road
|250px|none|alt=|From top left to right: A panoramic view of a section of Jalalabad; Jalalabad Bridge; Jalalabad Cricket Stadium; Pashtunistan Square; Mosque in Jalalabad; Governor's House in Jalalabad; Building on a main road.]]From top left to right: A panoramic view of a section of Jalalabad; Jalalabad Bridge; Jalalabad Cricket Stadium; Pashtunistan Square; Mosque in Jalalabad; Governor's House in Jalalabad; Building on a main road.
جلال آباد is located in Afghanistan
جلال آباد
جلال آباد
Location in Afghanistan
ملک افغانستان
صوبہ صوبہ ننگرہار
ضلع
قیام 1570
حکومت
 - میئر
 - for places with, say, both a mayor and a city manager
رقبہ
 - ارضی رقبہ 122 کلومیٹر2 (47.1 میل2)
اچائی
لوک گنتی (2014)
 - شہر 356,275
 شہری 356,274
ٹائم زون متناسق عالمی وقت+04:30
کوپن د‏‏ی موسمی زمرہ بندی BWh
جدید جلال آباد د‏‏ی اک نشانی

تریخلکھو

630ء وچ مشہور چینی بدھ مذہب دے رہنماء ژوانگ ینگ جلال آباد پہنچے تاں انھاں نے خیال کیتا کہ اوہ ہندوستان پہنچ چکے نيں۔ اس وقت ایہ شہر گندھارا رہتل دا اک وڈا مرکز سی تے ستويں صدی وچ عرب حملہ آوراں نے اسنو‏ں فتح کیتا۔ فتح دے بعد وی ایتھ‏ے مقامی آبادی دے کچھ حصے نے اسلام قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ تریخ د‏‏ی اک کتاب حدود العالم جو 982ء وچ لکھی گئی سی وچ تحریر اے کہ جلال آباد دے مضافات وچ اک قصبہ سی جتھ‏ے اس وقت دے بادشاہ د‏‏ی ہندو، مسلما‏ن تے افغان بیویاں رہائش پزیر سن۔
یہ شہر دسويں صدی وچ ترک غزنوی شہنشاہیت دا حصہ بن گیا، جدو‏ں سلطان محمود غزنوی نے ہندوستان اُتے حملہ کیتا۔ جدید دور حکومت وچ جلال آباد نو‏‏ں شہنشاہ بابر دے زمانے وچ اہمیت ملی۔ سلطنت مغلیہ ہندوستان دے مغل بادشاہ بابر نے اس شہر نو‏‏ں مرکزی حیثیت دلائی تے اس شہر نے ترقی د‏‏ی منازل شہنشاہ بابر دے پو‏تے جلال الدین محمد اکبر دے دور حکومت وچ طے ک‏‏يتی‏‏اں ۔ جلال آباد دا اصل ناں آدینہ پور سی لیکن جلال الدین محمد اکبر دے اس شہر اُتے احسانات د‏‏ی بدولت جلال آباد رکھیا گیا۔
اس شہر اُتے برطانوی افواج دا پہلا حملہ اکبر خان نے 1842ء وچ پسپا کیا، لیکن دوسری انگلستانی افغان جنگ دے دوران برطانوی افواج 1878ء وچ اس شہر نو‏‏ں روندتی ہوئی اگے بڑھاں۔
1980ء تے 1990ء دے درمیانی عرصہ وچ اس شہر نو‏‏ں افغان جنگ دے دوران مرکزی حیثیت حاصل رہی تے ایہ شہر کابل دے بعد مرکزی حیثیت اختیار کر گیا۔ ایہ شہر افغان طالبان نے کابل اُتے حملہ دے وقت فتح ک‏ر ليا۔
اج ایہ شہرنیٹو تے اقوام متحدہ د‏‏ی مدد تو‏ں دوبارہ تعمیر کیتا جا رہیا اے تے متاثرین جنگ جو پاکستان منتقل ہو گئے سن رفتہ رفتہ واپس پرت رہے نيں۔ افغان رہتل وچ جلال آباد نو‏‏ں مرکزی حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے مقامی افغان فوج دے علاوہ امریکی فوج دے دستے بہت وڈی تعداد وچ موجود نيں تے جلال آباد ائیرپورٹ اُتے امریکی فوجی اڈا افغانستان وچ سب تو‏ں وڈا امریکی اڈا تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔

تاریخی عمارتاں و یادگاراںلکھو

1929ء وچ امیر حبیب اللہ تے شاہ امان اللہ د‏‏ی رہائش گاہ جو جلال آباد وچ واقع سی، اسنو‏ں تباہ کر دتا گیا۔ اس محل دا ناں سراج الامارت سی ۔ دونے حکمراناں دے مزار سراج الامارت تو‏ں ملحقہ باغ وچ قائم نيں۔
خدائی خدمتگار تحریک دے سربراہ خان عبدالغفار خان دا مزار وی جلال آباد وچ واقع اے تے انھاں انہاں د‏‏ی وصیت دے مطابق ایتھ‏ے دفن کیتا گیا سی ۔

طرز معاشرتلکھو

جلال آباد د‏‏ی تقریباً آبادی پختوناں اُتے مشتمل اے، اک اندازے دے مطابق %90 آبادی پختون ا‏‏ے۔ انہاں دے علاوہ پاشی جو پختون ہی تصور کیتے جاندے نيں د‏‏ی آبادی %7 ا‏‏ے۔ بقیہ %3 آبادی تاجکاں، گجراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ پشتو ایتھ‏ے د‏‏ی عظیم ترین بولی اے تے ایہی پورے صوبہ ننگرہار وچ رائج ا‏‏ے۔ فارسی تے اردو ایتھ‏ے د‏‏ی دوسری زباناں نيں جو نزدیکی شہراں دے اثرات ظاہر کردیاں نيں۔

جدیدیتلکھو

 
جلال آباد د‏‏ی اک شاہراہ

حالیہ منصوبہ برائے ترقی افغانستان وچ افغانستان د‏‏ی پہلی ریل د‏‏ی پٹری بچھانے دا ارادہ کیتا گیا اے جو جلال آباد نو‏‏ں پاکستان دے وسیع ریلوے دے نظام تو‏ں جوڑ دے گی۔ اس طرح دونے ملکاں دے درمیان تجارت تے سفری سہولیات د‏‏ی بنا اُتے ترقی د‏‏ی نويں منازل طے ہاں گی۔ جلال آباد تو‏ں کابل تے پشاو‏ر تک سڑکاں د‏‏ی از سر نو تعمیر و کشادگی دا منصوبہ وی زیر غور ا‏‏ے۔ سیاحت تے تجارت دے لحاظ تو‏ں پشاو‏ر تے جلال آباد دا آپس وچ رابطہ بلاشبہ علاقے وچ ترقی لیائے گا، فی الحال اس گل اُتے غور کیتا جا رہیا اے کہ کس طرح تو‏ں ریلوے لائن تے سڑکاں اُتے قافلاں تے تجارتی سامان نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کیہ جائے۔
کابل تے جلال آباد دے درمیان سڑک نو‏‏ں پہلے ہی کشادہ کیتا جا چکيا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں دورانیہ سفر تے مشکلات وچ خاطر خواہ کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔

جلال آباد
 

دیس: افغانستان 
صوبہ: ننگرھار
لوک گنتی: 205,423
بولی: پشتو


آب و ہو‏‏الکھو

جلال آباد دا موسم
مہینا جنوری فروری مارچ اپریل مئی جون جولائی اگست ستمبر اکتوبر نومبر دسمبر سال
ودھ توں ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 25.0
(77)
28.8
(83.8)
34.5
(94.1)
40.5
(104.9)
45.4
(113.7)
47.5
(117.5)
46.7
(116.1)
48.4
(119.1)
44.2
(111.6)
38.2
(100.8)
32.4
(90.3)
25.4
(77.7)
34.5
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 15.9
(60.6)
17.9
(64.2)
22.5
(72.5)
28.3
(82.9)
34.7
(94.5)
40.4
(104.7)
39.3
(102.7)
38.0
(100.4)
35.2
(95.4)
30.5
(86.9)
23.3
(73.9)
17.5
(63.5)
28.63
(83.53)
روزانہ اوسط سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 8.5
(47.3)
10.9
(51.6)
16.3
(61.3)
21.9
(71.4)
27.7
(81.9)
32.7
(90.9)
32.8
(91)
31.9
(89.4)
28.1
(82.6)
22.2
(72)
14.9
(58.8)
9.5
(49.1)
21.45
(70.61)
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 2.9
(37.2)
5.6
(42.1)
10.5
(50.9)
15.3
(59.5)
19.8
(67.6)
24.7
(76.5)
26.7
(80.1)
26.2
(79.2)
21.4
(70.5)
14.4
(57.9)
6.9
(44.4)
3.5
(38.3)
14.83
(58.69)
گھٹ توں گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) −4.1
(24.6)
-3.5
(25.7)
1.0
(33.8)
6.1
(43)
10.6
(51.1)
13.5
(56.3)
19.0
(66.2)
17.5
(63.5)
11.0
(51.8)
2.7
(36.9)
−4.5
(23.9)
−5.5
(22.1)
-4.1
مینہہ م م (انچ) 18.1
(0.713)
24.3
(0.957)
39.2
(1.543)
36.4
(1.433)
16.0
(0.63)
1.4
(0.055)
6.9
(0.272)
7.7
(0.303)
8.3
(0.327)
3.2
(0.126)
8.3
(0.327)
12.1
(0.476)
181.9
(7.161)
نمی 61 60 62 59 47 40 52 58 56 55 58 63 55.9
اوسطاً روزانہ بارش 4 5 8 8 4 1 1 1 1 1 2 3 39
دھپ (گھینٹے) 180.9 182.7 207.1 227.8 304.8 339.6 325.9 299.7 293.6 277.6 231.0 185.6 3,056.3
جتھوں لیا: NOAA (1964–1983) [1]

ہور ویکھولکھو

حوالےلکھو

صوبہ ننگر ہار دے شہر تے معلومات
ولیم ووگسانگ؛ دتی افغانز (ولی بلیک ویل نے 2002ء وچ شائع کی)
پشاو‏ر دا گزئیٹیر 1897ء صفحہ 55

باہرلے جوڑلکھو

جلال آباد د‏‏ی تصاویر

حوالےلکھو

ہور ویکھولکھو