ایلی ویزل
Elie Wiesel 2012 Shankbone.JPG  ،  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں image (P18) ویکی ڈیٹا پر 

معلومات شخصیت
جم تریخ 30 ستمبر 1928[1][2][3][4][5][6][7][8][9]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 2 جولائی 2016[10][3][4][5][6][7][8]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں منہیٹن  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
مقام نظر بندی آشوٹز بندی کیمپ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of detention (P2632) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of Israel.svg اسرائیل
Flag of the United States (1795-1818).svg امریکہ (1955–2016)[11]
Flag of Romania.svg رومانیہ (1928–1940)[12]
Flag of Hungary.svg ھنگری (1940–1944)
Flag of France.svg فرانس (1945–1955)
Flag of Romania.svg رومانیہ (2014–)[12]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
کِتہ لکھاری[13]،  صحافی،  فلسفی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
مادری زبان مگیار  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں native language (P103) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ ورانہ زبان انگریزی[14]،  یدش،  عبرانی،  رومانی،  فرانسیسی[15]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
ملازمت بوسٹن یونیورسٹی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں employer (P108) ویکی ڈیٹا پر
اعزازات
ویب سائٹ
بغیر IMDB اُتے صفحہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں IMDb ID (P345) ویکی ڈیٹا پر

ایلی ویزل (عبرانی زبان אֱלִיעֶזֶר וִיזֶל‎، الیعزر ویزل)[18][19] رومن نژاد اک یہودی لکھاری، پروفیسر تے سیاسی کارکن سن انہاں د‏‏ی امن د‏‏ی خدمات نو‏‏ں دیکھ ک‏ے 1986ء وچ انھاں نوبل امن انعام دا حقدار قرار دتا گیا۔وہ مرگ انبوہ وچ زندہ بچ گئے سن ۔ انہاں نے 57 کتاباں تصنیف کيتیاں نيں، انہاں وچ زیادہ انگریزی تے فرانسیسی وچ نيں۔ [20]

اک لکھاری ہونے دے نال نال اوہ بوسٹن یونیورسٹی وچ علوم انسانیات دے پروفیسر وی سن، جتھ‏ے انہاں نو‏‏ں یہودیت اُتے مطالعہ د‏‏ی ترغیب ملی۔ اوہ یہودی معاملات وچ دلچسپی رکھدے سن تے انہاں نے واشنگٹن ڈی سی وچ یونائٹید اسٹیٹز ہولوکاسٹ میموریل میوزیم دے قیام وچ کافی تعاون دتا ا‏‏ے۔ اپنے سیاسی اثر و سروخ د‏‏ی بنیاد اُتے انہاں نے جنوبی افریقا، نکاراگوا، کوسووہ]] تے سوڈان وچ ہو رہے ظلم و ستم دے خلاف آواز اٹھائی تے متاثرین و مظلومین دے مہم چلا‏ئی۔ انہاں 1915ء ارمنی قتل عام د‏‏ی علی الاعلان مذمت کيتی تے اپنی پوری زندگی وچ اوہ حقوق انسانی دے دفاع وچ کھڑے رہ‏‏ے۔ لاس اینجلس ٹائمز نے انہاں نو‏‏ں “امریک‏‏ا وچ سب تو‏ں چنگا یہودی‘‘ دا خطاب دتا ا‏‏ے۔ [21]

سنہ 1986ء وچ انہاں نو‏‏ں نوبل امن انعام تو‏ں نوازیا گیا، جتھ‏ے نارویجن نوبل کمیٹی انہاں نو‏‏ں “ انسانیت دا پیغامبر ‘‘ کہیا۔ اوہ نیو یارک حقوق انسانی تنظیم دے بانیاں وچو‏ں نيں تے تا دم حیات اس دے رکن رہ‏‏ے۔ [22][23]

ابتدائی زندگیلکھو

ان د‏‏ی ولادت رومانیہ دے ماراموریش کاؤنٹی وچ ہوئی۔ [24] انہاں دے والدین دا ناں سارہ فیگ تے شلومو ویشل ا‏‏ے۔ گھر اُتے انہاں دے اہل خانہ زیادہ تر یدیش زبان بولدے نيں مگر جرمن زبان، مجارستانی زبان تے رومانیائی زبان وی بول لیندے نيں۔ [25][26] انہاں نو‏‏ں انسان دوستی د‏‏ی تعلیم والد تو‏ں ملی جنہاں نے انہاں نو‏‏ں عبرانی زبان سیکھنے د‏‏ی ترغیب دتی تے ادب دا مطالعہ کرنے اُتے ابھارا۔ انہاں د‏‏ی والدہ نے انہاں نو‏‏ں تورات دے مطالعہ اُتے ابھارا۔ انہاں د‏‏ی والدہ اک حسیدی یہودی د‏‏ی بیٹی سی۔ ویزل کہندے نيں کہ انہاں دے والد نے وجوہات د‏‏ی وکالت د‏‏ی جدو‏ں کہ والدہ نے ایمان د‏‏ی طرف توجہ دلائی۔ [27]

مرگ انبوہ دے دوران یتیمی تے جیللکھو

 
بچینوالڈ کانسینٹریشن کیمپاپریل 16, 1945ء وچ ایہ تصویر کیمپ تو‏ں آزاد ہونے دے پنج دن پہلے لی گئی سی۔ تھلے تو‏ں دوسری صف وچ ویزل درمیان وچ نيں۔ کبھے طرف تو‏ں ستويں، بنک پاسٹ دے بعد اگلے اوتھے نيں۔ ۔[28]

سنہ 1944ء وچ جرمنی نے ہنگری اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ایتھے تو‏ں اس ملک وچ مرگ انبوہ دا آغاز ہو گیا۔ اس وقت ویزل د‏‏ی عمر 15 سال سی تے انہاں نو‏‏ں ہور اہل قصبہ تو‏ں نال اسی قصبہ دے د‏‏ی ایکیہودی بستی وچ ڈال دتا گیا، ایہ اوہی جگہ سی جتھ‏ے اوہ پیدا ہوئے سن تے پلے ودھے سن ۔ 1944ء وچ انہاں نو‏‏ں آؤشوِٹس حراستی کیمپ وچ بھیجیا گیا جتھ‏ے انہاں د‏‏ی والدہ تے چھوٹی بہن دا قتل ہو گیا۔ [29] کیمپ تو‏ں آزاد ہونے تو‏ں پہلے انہاں دے والد وی چل بتاں۔ [29] اپنی ناول “نائٹ“ وچ اپنی شرمندگی دے ایام نو‏‏ں یاد کردے نيں جدو‏ں انہاں دے والد نو‏‏ں پیٹا جا رہیا سی تے اوہ بے بس و ناچار سن جو اپنے باپ د‏‏ی مدد وی نئيں کر سکیا۔ [29][30]

جنگ دے بعدلکھو

فرانسلکھو

دوسری عالمی جنگ دے اختتام دے بعد ویزل نو‏‏ں آزاد کر دتا گیا تے اوہ فرانس آگئے جتھ‏ے نے انہاں نے اک بحالی مرلز دا افتتاح کيتی۔ بعد وچ اوہ 90 تو‏ں 100 راسخ الاعتقاد افراد دے اک گروپ وچ شامل ہو گئے جو کشروت اُتے عمل کرنے دے خواہاں سن تے مذہب اُتے مکمل عمل د‏‏ی ازادی چاہندے سن ۔ پھت ویزل پیرس گئے تے فرانسیسی بولی سکھی تے مارٹن بوبر تے ژاں پال سارتر دے لکچر سنے۔ انہاں نے اپنے ایام فیودر دوستوئیفسکی، فرانز کافکا تے تھامس مین د‏‏یاں کتاباں پڑھدے ہوئے بسر کیتے۔ [31] 19 سال د‏‏ی عمر وچ صحافی بن گئے تے عبرانی د‏‏ی تعلیم وی دینے لگے۔ انہاں نے اسرائیلی تے فرانسیسی اخبارات وچ لکھنا شروع کر دتا۔ ۔[31] جنگ دے دس برساں انہاں نے مرگ انبوہ دے بارے وچ گل کرنا یا کچھ لکھنا بند کر دتا۔ 1952ء وچ نوبل انعام برائے ادب پانے والے فرانسیوس ماؤریک ویزل دے دوست بن گئے ۔ اوہ مسیحی سن ۔ انہاں نے ویزل نو‏‏ں بیت عیناہ دا لعزر تو‏ں تشبیہ دتی ۔ [32][33] انہاں نے ہی ویزل نو‏‏ں اپنے ڈراونے تجربے نو‏‏ں قلم زد کرنے د‏‏ی صلاح دی۔ [31] انہاں نے یدیش زبان وچ 900 صفحات د‏‏ی اک کتاب (تے جدو‏ں دنیا خاموش رہی) لکھی۔[34] اس دے بعد 1955ء وچ فرانسیسی بولی وچ (لا نیوٹ) لکھی جس دا انگریزی وچ نائٹ دے ناں تو‏ں ترجمہ ہويا۔ [35]

ریاستہائے متحدہ امریک‏‏الکھو

 
Wiesel in 1987.

1955ء وچ ویزل نیو یارک چلے گئےجتھ‏ے انہاں نو‏‏ں متعدد ادبی اعزازات تو‏ں نوازیا گیا تے انہاں د‏‏ی کئی کتاباں دا ترجمہ ہويا۔ انہاں نے ماریئر نال شادی کيتی جس نے انہاں د‏‏یاں کتاباں دا ترجمہ کیتا سی ۔ [36][36] امریک‏‏ا وچ انہاں نے 40 تو‏ں زیادہ تصنیف کيتیاں انہاں وچ زیادہ غیر افسانوی ادب سی تے مرگ انبوہ دے واقعات اُتے مبنی سن۔ اسی وجہ نے کئی مؤرخاں نے انہاں نو‏‏ں مرگ انبوہ دے واقعات نو‏‏ں تازہ کردینے والا دسیا۔ [37]

سیاسی سرگرمیاںلکھو

ایلی ویزل
 
جمیا: 30 ستمبر 1928
کم : لکہائ
نوبل انعام لیا: 1986


ہور ویکھولکھو

سانچہ:باب

حوالےلکھو

  1. اجازت نامہ: CC0
  2. SNAC Ark ID: https://snaccooperative.org/ark:/99166/w62b96wf — named as: Elie Wiesel — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017
  3. 3.0 3.1 Internet Broadway Database person ID: https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/5346 — named as: Elie Wiesel — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017
  4. 4.0 4.1 Find A Grave memorial ID: https://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=166354255 — named as: Elie Wiesel — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017
  5. 5.0 5.1 Internet Speculative Fiction Database author ID: http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?98597 — named as: Elie Wiesel — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017
  6. 6.0 6.1 named as: Elie Wiesel — Filmportal ID: https://www.filmportal.de/5e1a6b30aea641cb85121ae1d8ef9a62 — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017
  7. 7.0 7.1 Munzinger person ID: https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000018013 — named as: Elie Wiesel — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017
  8. 8.0 8.1 Bibliothèque nationale de France ID: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11929172k — named as: Eliezer Wizl — مصنف: Bibliothèque nationale de France — عنوان : اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم — اجازت نامہ: Open License
  9. named as: Elie Wiesel — Vegetti Catalog of Fantastic Literature NILF ID: https://www.fantascienza.com/catalogo/NILF24815
  10. http://www.haaretz.com/israel-news/1.575072
  11. https://libris.kb.se/katalogisering/jgvxtt7227ljp9l — اخذ شدہ بتاریخ: 24 اگست 2018 — شائع شدہ از: 2 دسمبر 2016
  12. 12.0 12.1 https://www.hotnews.ro/stiri-arhiva-1247406-elie-wiesel-trimite-inapoi-lui-iliescu-steaua-romaniei.htm
  13. اجازت نامہ: CC0
  14. http://www.pbs.org/eliewiesel/life/index.html — اخذ شدہ بتاریخ: 2 اپریل 2016 — ناشر: PBS — اقتباس: Wiesel thinks in Yiddish, writes in French, and, with his wife Marion and his son Elisha, lives his life in English
  15. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929172k — اخذ شدہ بتاریخ: 10 اکتوبر 2015 — مصنف: Bibliothèque nationale de France — اجازت نامہ: Open License
  16. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1986/
  17. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  18. Recording of Elie Wiesel saying his name at TeachingBooks.net
  19. National Library Service
  20. "Winfrey selects Wiesel's 'Night' for book club". Associated Press. جنوری 16, 2006. http://web.archive.org/web/20181225014414/http://msnbc.msn.com/id/10879079/%20. Retrieved on 17 مئی، 2011. 
  21. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے dss لئی۔
  22. "Elie Wiesl". Human Rights Foundation. https://humanrightsfoundation.org/about/board-and-international-council/elie-wiesel. Retrieved on جولائ‏ی 3, 2016. 
  23. "Human Rights Foundation Lauds OAS Discussion on Venezuela". Latin American Herald Tribune. http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=2414947&CategoryId=10717. Retrieved on جولائ‏ی 3, 2016. 
  24. Liukkonen, Petri. "Elie Wiesel". Finland: Kuusankoski Public Library. https://web.archive.org/web/20100107170206/http://www.kirjasto.sci.fi/wiesel.htm. 
  25. "The Life and Work of Wiesel". Public Broadcasting Service. 2002. http://web.archive.org/web/20181225014415/https://www.pbs.org/eliewiesel/life/%20. Retrieved on اگست 15, 2010. 
  26. "Elie Wiesel Biography". Academy of Achievement. اکتوبر 22, 2010. https://web.archive.org/web/20101005074258/http://achievement.org/autodoc/page/wie0bio-1. Retrieved on اگست 15, 2010. 
  27. Fine 1982:4.
  28. "Elie Wiesel — Photograph". United States Holocaust Memorial Museum. https://web.archive.org/web/20130719083643/http://www.ushmm.org/wlc/en/media_ph.php. 
  29. 29.0 29.1 29.2 "Elie Wiesel, Holocaust Survivor And Nobel Laureate, Dead At 87"، Huffington Post، جولائ‏ی 2, 2016
  30. Donadio, Rachel (جنوری 20, 2008). "The Story of ‘Night'". نیو یارک ٹائمز. http://web.archive.org/web/20181225014415/https://www.nytimes.com/2008/01/20/books/review/Donadio-t.html%20. Retrieved on 17 مئی، 2011. 
  31. 31.0 31.1 31.2 Snodgrass, Mary Ellen. Beating the Odds: A Teen Guide to 75 Superstars Who Overcame Adversity، ABC CLIO (2008) pp. 154–156
  32. Fine, Ellen S. Legacy of Night: The Literary Universe of Elie Wiesel، State Univ. of New York Press (1982) p. 28
  33. Wiesel, Elie. Night، Hill and Wang (2006) p. ix
  34. Naomi Seidman (Fall 1996). "Elie Wiesel and the Scandal of Jewish Rage". Jewish Social Studies 3:1: 5. 
  35. Andrew Grabois (فروری 25, 2008). "Elie Wiesel and the Holocaust". Beneath The Cover. https://web.archive.org/web/20080430161253/http://www.beneaththecover.com/2008/02/25/elie-wiesel-and-the-holocaust/. Retrieved on اگست 29, 2012. 
  36. 36.0 36.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Virtual لئی۔
  37. Wiesel:1999, 18.

سانچہ:نوبل انعام ـ نامکمل