پہلا صفہ کھولو

یزیدی یا ایزدی بین النہرین دا کرد مذہبی اقلیتی گروہ تے شمالی بین النہرین دے مقامی لوگ نيں، ایہ لوگ قبیلے تو‏ں باہر شادی دے سخت خلاف نيں۔[18] انہاں دا مذہب یزدیت اک توحیدی تے دوسرے توحیدی مذاہب زرتشتیت، اسلام، مسیحیت تے یہودیت دا ملاپ ا‏‏ے۔[19][20][21][22] جے کوئی یزیدی کسی غیر یزدی نال شادی کر لے تاں اسنو‏ں دائرہ مذہب تو‏ں خارج سمجھیا جاندا اے تے اس شخص نو‏‏ں خود نو‏‏ں یزیدی کہلوانے د‏‏ی اجازت وی نئيں ا‏‏ے۔[23][24] ایہ بنیادی طور اُتے شمالی عراق دے محافظہ نینوی وچ آباد نيں جو قدیم اشوریہ دا حصہ ا‏‏ے۔ آرمینیا، جارجیا تے شام وچ آباد یزیدی برادری وچ 1990ء د‏‏ی دہائی دے بعد خاصی کمی ہوئی اے، کیونکہ ایہ یورپ خاص کر جرمنی وچ منتقل ہو گئے نيں۔[25]

یزیدی
ایزدی
Yezidis of Jabal.jpg
یزیدی کوہ سنجار، عراق/شامی سرحد پر، 1920 د‏‏ی دہائی
کل آبادی
700,000[1][2][3]
اہم آبادی والے علاقے
 عراق 650,000[4]
 جرمنی 100,000–120,000[5][6][7]
 شام 70,000[8][9]
 روس 40,586 (2010 مردم شماری)[10]
 آرمینیا 35,272 (2011 مردم شماری)[11]
 جارجیا 12,174 (2014 مردم شماری)[12]
 سویڈن 7,000[7]
 ہنگری 118 (2011 مردم شماری)[13]
 بیلاروس 45 (2009 مردم شماری)[14]
سانچہ:Country data Artsakh 16 (2015 مردم شماری)[15]
 آسٹریلیا 15 (2016 مردم شماری)[12]
 لیٹویا 4 (2018 باضابطہ شماریات)[16]
 جنوبی اوسیتیا 1 (2015 مردم شماری)[17]
مذاہب
یزیدیت
کتاباں
کتاب جلوہ
مصحف رش
زباناں
عربی تے کردتی (لاطینی طرز تحریر )

عراقی شہر موصل دے مغرب وچ واقع یزیدی برادری دے مرکزی علاقے کوہ سنجار وچ اس یزیدیاں دے خلاف کارروائیاں جاری نيں۔ انہاں دے بارے وچ کچھ غلط فہمیاں وی پائی جاندیاں نيں۔ داعش دے شدت پسنداں دے خیال وچ اس برادری دا تعلق بنو اُمیہ تو‏ں اے، جدو‏ں دوسرے اسنو‏ں انتہائی غیر مقبول حکمران یزید بن معاویہ تو‏ں جوڑدے نيں۔ جدید تحقیق تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اس فرقے دا یزید بن معاویہ یا ایران دے شہر یزد تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ اُتے جدید فارسی لفظ ایزد تو‏ں اے جس دا مطلب خدا۔ ایزدیز ناں دا عام مطلب خدا دے عبادت کرنے والے نيں تے یزیدی وی اپنے فرقے دا ناں اسی طرح تو‏ں بیان کردے نيں۔

عقائد تے نظریاتلکھو

اس مذہب دے لوگ خدا نو‏‏ں یزدان کہندے نيں تے اس دا اِنّا اعلیٰ مقام منیا جاندا اے کہ اوہدی براہ راست عبادت نئيں کيت‏‏ی جا سکدی۔ یزدان نو‏‏ں متحرک طاقت دا مالک سمجھیا جاندا اے تے اوہ زمین دا نگہبان نئيں بلکہ خالق سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ تے اس تو‏ں ست عظیم روحانی طاقتاں نکلی نيں جنہاں وچ اک مور فرشتہ ملک طاؤس اے تے جو خداوندی احکامات اُتے عمل درآمد کراندا ا‏‏ے۔ ملک طاؤس نو‏‏ں خدا دا ہمزاد تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔ یزیدی ملک طاؤس د‏‏ی دن وچ پنج بار عبادت کردے نيں۔ یزیدیاں دے نزدیک ملک طاؤس دا دوسرا ناں شیطان اے، جو عربی وچ ابلیس نو‏‏ں کہندے نيں تے اسی وجہ تو‏ں یزیدی فرقے نو‏‏ں شیطان د‏‏ی عبادت کرنے والا کہیا جاندا ا‏‏ے۔

یزیدی قرآن تے بائبل دا احترام کردے نيں لیکن انہاں د‏‏ی اپنی روایات زبانی ہی نيں۔ رازداری د‏‏ی وجہ تو‏ں یزیدی فرقے دے بارے وچ غلط فہمیاں وی پائی جاندیاں نيں کہ اس فرقے دا تعلق پارسی مذہب تو‏ں وی بیان کیتا جاندا اے، جس وچ ایہ روشنی تے تاریکی دے علاوہ سورج تک د‏‏ی پوجا کردے نيں۔ یزیدی عقائد دے مطابق روح اک جسم تو‏ں دوسرے وچ منتقل ہُندی اے تے بار بار پیدائش دا عمل روح نو‏‏ں خالص بناندا ا‏‏ے۔ موجودہ تحقیق دے مطابق اگرچہ انہاں دے عبادت خانے سورج د‏‏ی تصاویر تو‏ں سجائے جاندے نيں تے انہاں د‏‏ی قبراں دا رخ مشرق د‏‏ی جانب تو‏ں طلوع آفتاب د‏‏ی طرف ہُندا اے، اُتے انہاں دے عقیدے وچ اسلام تے مسیحیت دے کئی جز شامل نيں۔[26]

رسوماتلکھو

شادی کيتی تقریب وچ یزیدی راہب روٹی دو حصےآں وچ تقسیم ک‏ر ک‏ے اک حصہ دولہا تے اک حصہ دلہن نو‏‏ں دیندا ا‏‏ے۔ شادی کيتی تقریب وچ دلہن سرخ لباس پہندی ا‏‏ے۔ دسمبر وچ یزیدی راہب تو‏ں سرخ شراب پینے دے بعد تن دن روزہ رکھدے نيں۔ 15 تو‏ں 20 دسمبر دے دوران ایہ موصل دے شمال وچ واقع وادی لالش وچ شیخ عدی بن مسافر دے مزار اُتے جاندے نيں تے اوتھ‏ے دریا وچ مذہبی رسومات ادا کردے نيں جس وچ جانوراں د‏‏ی قربانی وی شامل ا‏‏ے۔ کسی وی یزیدی د‏‏ی بدترین سزا ایہی ہو سکدی اے کہ اسنو‏ں برادری تو‏ں خارج کیتا جائے تے اس دا مطلب ہُندا اے اوہدی روح دا خالص ہونے دا عمل رک جاندا ا‏‏ے۔ اسی وجہ تو‏ں یزیدیاں دا کسی دوسرا مذہب اختیار کرنے دا سوال ہی پیدا نئيں ہُندا۔

تصاویرلکھو

باہرلے جوڑلکھو

حوالےلکھو

  1. Allison, Christine (2004-02-20). "Yazidis i: General". انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا. http://web.archive.org/web/20190107080202/http://www.iranicaonline.org/articles/yazidis-i-general-1%20. Retrieved on اگست 20, 2010. "There are probably some 200,000-300,000 Yazidis worldwide." 
  2. "Yezidi". Adherents.com. http://web.archive.org/web/20190107080150/http://www.adherents.com/Na/Na_670.html. Retrieved on 2008-03-31.  Cites estimates between 100,000 and 700,000.
  3. "Deadly Iraq sect attacks kill 200". بی بی سی نیوز. 2007-08-15. http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6946028.stm. Retrieved on 31 مارچ 2008. 
  4. Iraq Yezidis: A Religious and Ethnic Minority Group Faces Repression and Assimilation Archived 9 جنوری 2006 at the وے بیک مشین، aina.org, 25 ستمبر 2005.
  5. Jakob, Christian. "Jesiden in Deutschland: Das Trauma der Vorfahren" (in de). die Tageszeitung. http://web.archive.org/web/20190107080210/http://www.taz.de/!5033704/. 
  6. Hür, Kemal. "Die Religion der Yeziden" (in de). Deutschlandradio Kultur. http://web.archive.org/web/20190107080242/https://www.deutschlandfunkkultur.de/glaubensgemeinschaft-die-religion-der-yeziden.1278.de.html?dram:article_id=294819. 
  7. 7.0 7.1 Megalommatis, Muhammad Shamsaddin (28 فروری 2010). "Dispersion of the Yazidi Nation in Syria, Turkey, Armenia, Georgia and Europe: Call for UN Action". American Chronicle. https://web.archive.org/web/20100306023528/http://www.americanchronicle.com/articles/view/143737. 
  8. "Yazidi in Syria Between acceptance and marginalization". KurdWatch. kurdwatch.org. p. 4. http://kurdwatch.org/pdf/kurdwatch_yeziden_en.pdf. 
  9. Andrea Glioti (18 اکتوبر 2013). "Yazidis Benefit From Kurdish Gains in Northeast Syria". al-monitor. http://web.archive.org/web/20190107080238/https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/10/syria-yazidi-minorities-kurds.html. 
  10. "Приложение 2. Hациональный состав населения по субъектам Российской Федерации" (in Russian). Statistics of Russia. Statistics of Russia. http://web.archive.org/web/20190107080309/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html. Retrieved on 22 اگست 2018. 
  11. "2011 Armenian census" (PDF). http://armstat.am/file/article/sv_03_13a_520.pdf. 
  12. 12.0 12.1 "Population by national and/or ethnic group, sex and urban/rural residence". http://web.archive.org/web/20190107080304/http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3a26%20. Retrieved on 22 اگست 2018. 
  13. "Detailed tables – National regional data". http://www.ksh.hu/nepszamlalas/detailed_tables. Retrieved on 22 اگست 2018. 
  14. "u:Национальный статистический комитет Республики Беларусь". p. 5. https://web.archive.org/web/20131018221300/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.11-0.pdf. Retrieved on 22 اگست 2018. 
  15. "Таблица 5.2-1 Население (городское، сельское) по национальности، полу" (in Russian). http://web.archive.org/web/20190110010725/http://stat-nkr.am/files/publications/2016/Mardahamar_2015_rus/MAS_2/5_2-1_189_190.pdf%20. Retrieved on 22 اگست 2018. 
  16. "Latvijas iedzīvotāju sadalījums pēc nacionālā sastāva un valstiskās piederības (Datums=01.01.2018)" (in Latvian). http://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/documents/1aaaa/ISVN_Latvija_pec_TTB_VPD.pdf. Retrieved on 11 فروری 2018. 
  17. "4.5. Национальности или их самоназвания по самоопределению населения По республике южная осетия" (in Russian). p. 128. https://web.archive.org/web/20180612142528/http://ugosstat.ru/wp-content/uploads/2017/06/Itogi-perepisi-RYUO.pdf. Retrieved on 2 اگست 2018. 
  18. Attewill, Fred (15 اگست 2007). "Background: the Yezidi". دی گارڈین. http://web.archive.org/web/20190107080251/https://www.theguardian.com/world/2007/aug/15/iraq. 
  19. Eckardt, Frank (2011-01-01). The Ethnically Diverse City (in en). BWV Verlag. ISBN 978-3-8305-1641-5. 
  20. Philip G. Kreyenbroek. "Yezidism in Europe". http://web.archive.org/web/20190107080207/https://books.google.com/books?id=E4FpDDbrvqkC&redir_esc=y. 
  21. (2012-03-12) The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice. John Wiley & Sons, 405. ISBN 978-1-4443-5536-9. 
  22. Darke, Diana; Leutheuser, Robert (8 اگست 2014). "Who, What, Why: Who are the Yazidis?". Magazine Monitor, BBC News. http://web.archive.org/web/20190107080204/https://www.bbc.com/news/blogs-magazine-monitor-28686607. 
  23. "Marriage and family – Yezidis". http://web.archive.org/web/20190107080236/https://www.everyculture.com/Russia-Eurasia-China/Yezidis-Marriage-and-Family.html. 
  24. Gidda, Mirren. "Everything You Need to Know About the Yazidis". http://web.archive.org/web/20190107080302/http://time.com/3091932/yazidi-iraq-isis-obama/. 
  25. Reeves, Bob (2007-02-28). "Lincoln Iraqis call for protection from terrorism". Lincoln Journal Star. http://web.archive.org/web/20190107080251/http://journalstar.com/articles/2007/02/28/news/local/doc45e4c4211d311953438645.txt%20. Retrieved on 28 فروری 2007. 
  26. http://www.bbc.co.uk/urdu/world/2014/08/140808_iraq_who_are_yazidi_zz.shtml