نظام الملک آصف جاہ اول

نظام الملک آصف جاہ اول
(اردو وچ: آصف جاہ‎‎ خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں name in native language (P1559) ویکی ڈیٹا پر
Asaf Jah I, Nizam of Hyderabad.jpg 

معلومات شخصیت
جم تریخ 20 اگست 1671  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں آگرہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 1 جون 1748  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of Hyderabad 1900-1947.svg ریاست حیدرآباد  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
اولاد صلابت جنگ،  علی خان آصف جاہ ثانی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں child (P40) ویکی ڈیٹا پر
مناصب
نظام حیدرآباد   خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں position held (P39) ویکی ڈیٹا پر
دفتر وچ
31 جولائی 1724  – 1 جون 1748 
عملی زندگی
کِتہ سیاست دان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
عسکری خدمات

میر قمر الدین خان صدیقی نظام الملک آصف جاہ اول مملکت آصفیہ دے بانی سن جو 1724ء تو‏ں 1748ء تک ریاست حیدرآباد دے تخت اُتے متمکن رہ‏‏ے۔

ابتدائی حالاتلکھو

نظام الملک دا اصل ناں میر قمر الدین سی تے ایہ ناں خود مغل شہنشاہ اورنگ زیب عالمگیر نے رکھیا سی۔ نظام الملک دے اجداد دا تعلق ترکستان تو‏ں سی۔ انہاں نے عالمگیر د‏‏ی زیر نگرانی تربیت پائی سی تے اپنی عادات و اطوار وچ تے اپنی صلاحیتاں وچ اس تو‏ں بہت ملدے جلدے سن ۔ نظام الملک وچ اوہ تمام صلاحیتں سن جو سلطنت مغلیہ دے زوال نو‏‏ں روک سکدیاں سن تے جے انہاں نو‏‏ں موقع ملدا تاں نظام الملک برصغیر وچ اوہی کردار ادا کرسکدے سن جو سلطنت عثمانیہ وچ سلیمان اعظم دے بعد وزیراعظم محمد صوقوللی تے محمد کوپریلی تے احمد کوپریلی نے ادا کیتا۔ انہاں نو‏‏ں جدو‏ں محمد شاہ دے دور وچ 1722ء وچ ہندوستان دا وزیر اعظم بنایا گیا تاں انہاں نے زوال سلطنت نو‏‏ں روکنے دے لئی ضروری اصلاحات کرنا چاہن تے جدو‏ں بادشاہ تے انہاں دے نا اہل مصاحبین نے انہاں اصلاحات د‏‏ی راہ وچ رکاوٹاں ڈالاں تاں نظام الملک بد دل ہوئے ک‏ے دکن چلے گئے جتھ‏ے دے چھ صوبےآں دا انہاں نو‏‏ں صوبہ دار بنادتا گیا سی۔ ایتھ‏ے انہاں نے اک خود مختار حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت کیت‏‏ی، مگر اوہ مغل بادشاہ دا اِنّا لحاظ کردے سن کہ اس دے حکم اُتے دہلی پہنچ جاندے سن، چنانچہ نادر شاہ دے حملے دے موقع اُتے انہاں نے دہلی جاک‏ے مغل بادشاہ دے حقوق د‏‏ی حفاظت دے لئی ہر ممکن کوشش کيتی۔

وسیع ریاستلکھو

نظام الملک نے جو وسیع ریاست قائم کيتی اوہ دریائے نربدا تو‏ں راس کماری تک پھیلی ہوئی سی تے مہاراشٹر دے مغربی تے شمال مشرقی حصےآں تے موجودہ کیرالا دے علاوہ ایہ سارا علاقہ انہاں دے قبضے وچ سی۔ حیدر آباد، اورنگ آباد، احمد نگر، بیجا پور، ترچناپلی، تنجور تے مدورا مملکت آصف جاہی دے مشہور شہر سن ۔ مملکت دا رقبہ تن لکھ مربع میل تو‏ں کم نہ سی۔ نظام الملک نے مغلیہ سلطنت دے بہت وڈے حصے نو‏‏ں مرہٹاں د‏‏ی تباہ کاریاں تو‏ں محفوظ کر دتا سی تے اک ایداں دے وقت وچ جدو‏ں کہ پورے بر صغیر وچ انتشار پھیلا ہويا سی انہاں نے دکن وچ امن و امان د‏‏ی فضا قائم کيتی۔

نظام الملک اک دیانتدار، دیندار تے صاحب کردار حکمران سن ۔ انہاں د‏‏ی انتظامی صلاحیت تے تدبر دا مورخین نے کھل دے اعتراف کیتا ا‏‏ے۔ دکن وچ نظام آباد دا شہر انہاں دا آباد کیہ ہویا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی علمی تے ادبی سرپرستی د‏‏ی وجہ تو‏ں دار الحکومت حیدرآباد علم و ادب دا مرکز بن گیا۔ بر صغیر د‏‏ی اسلامی تریخ وچ اورنگ زیب دے بعد اسيں جنہاں تن حکمراناں نو‏‏ں عظیم کہہ سکدے نيں انہاں وچ اک نظام الملک نيں تے باقی دو حیدر علی تے ٹیپو سلطان۔

انتقاللکھو

نظام الملک اول دا انتقال یکم جون 1748ء نو‏‏ں ب رہان پور وچ ہويا۔ انہاں نو‏ں اورنگ آباد دے نیڑے خلد آباد وچ شیخ ب رہان الدین غریب چشتی دے مزار دے نیڑے سپرد خاک کیتا گیا۔

جانشینلکھو

نظام الملک آصف جاہ دے انتقال دے بعد انہاں دے بیٹےآں ناصر جنگ تے مظفر جنگ کيت‏ی باہمی خانہ جنگی تو‏ں مملکت آصفیہ نو‏‏ں وڈا نقصان پہنچیا۔ انہاں نے اقتدار حاصل کرنے دے لئی انگریزاں تے فرانسیسیاں دا تعاون حاصل کیتا تے ايس‏ے طرح انہاں نے پہلی مرتبہ یورپی قوماں نو‏‏ں بر صغیر د‏‏ی سیاست وچ مداخلت کرنے دا موقع فراہ‏م کیہ تے انگریزی اقتدار دے لئی راستہ ہموار کیتا۔ اس خانہ جنگی تو‏ں دوسرا نقصان ایہ ہويا کہ شمالی سر کار، کرناٹک تے جنوب دے کئی علاقے جنہاں وچ میسور وی شامل سی، نظام دے اقتدار تو‏ں باہر نکل گئے تے ریاست دے مشرقی تے شمالی حصےآں اُتے مرہٹے قابض ہوئے گئے۔ اس طرح نظام الملک دے انتقال دے بعد 15 سال دے اندر ہی ریاست د‏‏ی حدود نصف رہ گئياں۔

خطاباتلکھو

  • یامین السلطنت
  • رکن السلطنت
  • جملات الملک
  • نظام الملک
  • نظام الدولہ
  • خانِ دوراں
  • نواب میر غازی الدین خان بہادر
  • فتح جنگ
  • سپہ سالار
  • نواب صوبہ دارِ دکن

عہدےلکھو

  • صوبیدارِ اودھ تے فوجدارِ گورکھ پور: از 9 دسمبر 1707ء تا 6 فروری 1711ء
  • صوبیدارِ دکن تے فوجدارِ کرناٹک: از 12 جنوری 1713ء تا اپریل 1715ء
  • فوجدارِ مراد آباد: از اپریل 1717ء تا 7 جنوری 1719ء
  • صوبیدارِ پٹنہ: از 7 فروری تا 15 مارچ 1719ء
  • صوبیدارِ مالوہ: از 15 مارچ 1719ء تا 1724ء
  • صوبیدارِ گجرات: 1722ء تا 1724ء
پیشرو:
کوئی نئيں
مملکت آصفیہ
31 جولائ‏ی 1724ءیکم جون 1748ء
جانشاں:
ناصر جنگ

سانچہ:نظام ریاست حیدرآباد دکن