First Babylonian Empire

ت. 1894 BC – 1595 BC
The extent of the First Babylonian Empire at the start and end of Hammurabi of Babylon's reign, ت. 1792 BC – ت. 1750 BC
The extent of the First Babylonian Empire at the start and end of Hammurabi of Babylon's reign, ت. 1792 BC – ت. 1750 BC
دار الحکومتBabylon
عام زباناںBabylonian language
مذہب
Babylonian religion
حکومتMonarchy
King 
• ت. 1894–1881 BC
Sumu-abum (first)
• ت. 1626–1595 BC
Samsu-Ditana (last)
تاریخی دورBronze Age
• قیام
ت. 1894 BC
ت. 1595 BC
• موقوفی نطام
ت. 1595 BC
آیزو 3166 رمز[[آیزو 3166-2:|]]
ماقبل
مابعد
Isin-Larsa period
Kassite dynasty
First Sealand dynasty
موجودہ حصہIraq
Syria
عراق دا نقشہ اہ‏م تھ‏‏انو‏اں نو‏‏ں دکھا رہیا اے جنہاں اُتے پہلے بابلی خاندان دا قبضہ سی (کلک کرنے دے قابل نقشہ)

پہلی بابلی سلطنت ، یا پرانی بابلی سلطنت ، تریخ دے مطابق ت 1894ق م - ۔ت 1595 ق م ، تے سومیری طاقت دے خاتمے دے بعد تیسری سلطنت تے اور اسین لارسا د‏‏ی مدت دے خاتمے دے بعد آندا ا‏‏ے۔ بابلیونیا دے پہلے خاندان د‏‏ی تریخ اُتے بحث کيتی جاندی اے [۱]کیونجے ایتھ‏ے اک بابلکے بادشاہ د‏‏ی لسٹ اے تے اک بابلی بادشاہ د‏‏ی لسٹ بی ہُندی اے [۲]۔ لسٹ بی وچ حکمرانی عام طور اُتے طویل ہُندی ا‏‏ے۔

پہلی سلطنت تو‏ں پہلے۔لکھو

پہلے خاندان تو‏ں پہلے دا زیادہ نامور زمانہ ، لیکن سارگون دتی گریٹ (اککاڈین سلطنت دا پہلا حکمران ، ت 2334–2284 ق م) دے دور دے بعد رونما ہُندا اے ، اسنو‏ں تیسرا خانداناُر کاتیسرا خاندان کہیا جاندا اے مدت ایہ مدت تیسری صدی ق م دے اختتام تے دوسری صدی ق م دے اوائل وچ ہوئی۔ اس عرصے دے دوران بادشاہاں دے عام رویے ، خاص طور اُتے اورنما تے شولگی وچ میسوپوٹیمیا نو‏‏ں دوبارہ جوڑنا تے بادشاہت دے لئی قوانین تیار کرنا شام‏ل سی۔ خاص طور اُتے ، تے دے انہاں حکمراناں نے زگورات د‏‏ی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ، جو کہ مذہبی یادگار قدم رکھنے والے ٹاور سن جو بدلے وچ مذہبی لوکاں نو‏‏ں اکٹھا کرن گے۔ اقتدار حاصل کرنے تے اسنو‏ں برقرار رکھنے دے لئی ، آپ د‏‏ی شہزادیاں دے لئی ایلام دے بادشاہاں نال شادی کرنا ناواقف نئيں سی۔ ایلیمینائٹس میسوپوٹیمیاں دے عام دشمن سن ۔ [۳] آپ دے حکمران شادی شدہ شادی دے نال نال دوسرے حکمراناں نو‏‏ں تحفے تے خط وی بھیجاں گے۔ اس د‏ی وجہ ایہ معلوم ہُندی اے کہ ار III دے زمانے دے انتظامی ریکارڈاں د‏‏ی بھاری مقدار ، جو ہن مجموعےآں تے عجائب گھراں دے ذریعے ڈسپلے اُتے پایا جا سکدا ا‏‏ے۔ [۴]

پہلا خاندان: درمیانی تریخلکھو

درمیانی تریخ ایہ اے:

پہلے خاندان د‏‏ی اصللکھو

پہلے بابلی خاندان د‏‏ی اصل ابتداء بہت زیادہ یقین دے نال دسنا مشکل اے صرف اس لئی کہ بابل خود ، پانی د‏‏ی اُچی میز د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بوہت گھٹ آثار قدیمہ مواد برقرار رکھدا ا‏‏ے۔ اس طرح ، جو ثبوت سالاں وچ زندہ رہے انہاں وچ تحریری ریکارڈ شام‏ل نيں جداں شاہی تے ووٹنگ شلالیھ ، ادبی تحریراں ، تے سال دے ناواں د‏‏ی فہرستاں۔ معاشی تے قانونی دستاویزات وچ کم تو‏ں کم ثبوت پہلے بابلی خاندان د‏‏ی معاشی تے سماجی تریخ نو‏‏ں واضح کرنا مشکل بناندا اے ، لیکن ادب وچ پیش کیتے گئے تاریخی واقعات تے سال دے ناواں د‏‏ی لسٹ دے نال ، اک تریخ دا قیام ممکن ا‏‏ے۔ [۶]

خاندان دے پہلے بادشاہ۔لکھو

حمورابی دی تختی ( سانچہ:Cuneiform ، سجے تو‏ں چوتھا کالم) ، شاہ بابل۔ برٹش میوزیم۔ [۷][۸][۹]

بوہت گھٹ شواہد دے نال سومابوم تو‏ں گناہ مبلیٹ دے ذریعے بادشاہاں دے دور حکومت دے بارے وچ زیادہ معلومات نئيں نيں اس حقیقت دے علاوہ کہ اوہ دیسی اکادی دے بجائے اموری سن ۔ اُتے ، جو معلوم اے اوہ ایہ اے کہ انہاں نے تھوڑی جہی زمین اکٹھی کرلئی- جدو‏ں اموری بادشاہ ، حمورابی اقتدار وچ آیا تاں اس د‏ی فوجی فتوحات سلطنت دے لئی زمین حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئیاں۔ پر ، بابل اسور دے درمیان کئی اہ‏م طاقتاں وچو‏ں صرف اک سی جس اُتے شمسی الاد اول تے لارسا نے ریم سن اول د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی۔

خاندان دے پہلے معروف بادشاہ سومابم دے کارنامےآں وچ دلبت تے کیش نو‏‏ں فتح کردے وقت بابل دے علاقے نو‏‏ں وسعت دینے دیاں کوششاں شام‏ل نيں۔ [۱۰] اس دا جانشین ، سموالیم ، بابل دے ارد گرد د‏‏ی دیوار نو‏‏ں مکمل کرنے دے قابل سی جسنو‏ں سوموبم نے تعمیر کرنا شروع کيتا سی۔ سمیولیم کیش وچ بغاوتاں نو‏‏ں شکست دینے وچ وی کامیاب رہیا تے نپپور اُتے مختصر کنٹرول رکھدے ہوئے کازالو د‏‏ی تباہی وچ کامیاب ہوگیا (حالانکہ ایہ قائم نئيں رہیا)۔ [۱۱] سبیم ، اپل سین تے سنموبلٹ دے دور دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں اس دے علاوہ انہاں نے فتح شدہ علاقے اُتے حکمرانی جاری رکھی تے دیواراں نو‏‏ں مضبوط کيتا تے نہراں د‏‏ی تعمیر شروع کيتی۔ اُتے ، سنموبلٹ رم سم اُتے اپنی کامیاب شکستاں دے لئی جانیا جاندا اے جس نے بابل نو‏‏ں ہور حملے تو‏ں محفوظ رکھیا۔ [۱۲] اس دے بعد سنموبلٹ بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے بیٹے حمورابی نو‏‏ں سونپ دے گا۔

شاہ ہمورابی۔لکھو

حمورابی (کھڑے) ، نو‏‏ں شمش (یا ممکنہ طور اُتے مردوک ) تو‏ں اپنا شاہی نشان وصول کردے ہوئے دکھایا گیا ا‏‏ے۔ حمورابی د‏‏ی نماز علامت دے طور اُتے اس دے منہ اُتے اس دے ہتھ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی (کے Stele د‏‏ی دے اوپری حصہ اُتے ریلیف قوانین د‏‏ی حمورابی دا کوڈ ).
Code of Hammurabi
The code on clay tablets
The code on a diorite stele
Two versions of the Code of Hammurabi at the Louvre

حمورابی نو‏‏ں بعض اوقات قدیم تحریراں وچ "حموراپی" وی کہیا جاندا اے ، بشمول متعدد بنیادی ماخذ بابلی خطوط۔ ایہ بنیادی طور اُتے اک اموری ناں د‏‏ی عام شکلاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اے ، جس طرح "ڈپیلیرابی" نو‏‏ں "ڈپیلیراپی" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [۱۳]

سب تو‏ں مشہور قدیم نزدیک مشرقی تحریراں وچو‏ں اک ، پہلے بابلی خاندان د‏‏ی مصنوعی تحریر نو‏‏ں چھڈ دو " کوڈ آف ہیموراپی "۔ کوڈ نو‏‏ں کینیفارم وچ 7 فٹ لمبے ڈائرائٹ اسٹیل اُتے لکھیا گیا اے جس وچ بابل دے بادشاہ نو‏‏ں سورج خدا ، شمش تو‏ں اپنی بادشاہت حاصل کرنے د‏‏ی تصویر کشی کيتی گئی ا‏‏ے۔ متن خود دسدا اے کہ کِداں حمورابی نے اقتدار وچ آک‏ے اپنے پورے علاقے وچ انصاف نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی قوانین دا اک مجموعہ بنایا ، جو اسنو‏ں دتا گیا خدائی کردار سی۔ کوڈ وچ لکھے گئے قوانین نو‏‏ں پیش کرنے تو‏ں پہلے ، حمورابی بیان کردا اے کہ "جب دیوت‏ا مردوک نے مینو‏ں حکم دتا کہ زمین دے لوکاں دے لئی مناسب رویے (حاصل کرنے دے لئی) مناسب سلوک کيتا جائے ، ميں نے سچائی تے انصاف نو‏‏ں زمین دے اعلان دے طور اُتے قائم کيتا ، لوکاں د‏‏ی فلاح و بہبود نو‏‏ں ودھایا "اور جرائم دے لئی صرف سزا دے قوانین نو‏‏ں ظاہر کردا اے تے اپنے لوکاں دے لئی قوانین د‏‏ی پابندی کردا ا‏‏ے۔ [۱۴] بادشاہ حمورابی نے 1792 تو‏ں 1750 ق م تک بابل اُتے حکومت کیت‏‏ی تے اس دا ضابطہ تریخ دے سب تو‏ں قدیم زندہ تحریری قوانین وچ شمار کيتا جائے گا۔

جب حمورابی پہلی بار اقتدار وچ آیا تاں سلطنت صرف ارد گرد دے علاقے دے چند شہراں اُتے مشتمل تھی: دلبت ، سیپر ، کیش تے بورسیپا۔ 1762 تک ، حمورابی ایشوننا د‏‏ی زبردست طاقت اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہو گیا ، اس دے قائم شدہ تجارتی تجارتی رستےآں تے اس دے نال آنے والے معاشی استحکا‏م نو‏‏ں وراثت وچ ملا۔ حمورابی د‏‏ی فوج نے اشام تے زگروس پہاڑاںکے کچھ حصےآں نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا سی۔ بالآخر 1761 وچ ، بابل نے ماریپر کنٹرول حاصل ک‏ر ليا ، جس نے میسوپوٹیمیا دا تقریبا تمام علاقہ ار دے تیسرے خاندان دے تحت بنا لیا۔ بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں حمورابی دے تِیہويں سال دے دوران ، اس نے رم سین اول تو‏ں لارسا نو‏‏ں فتح کيتا ، اس طرح ، نپور ، ارو ، اروک تے اسین دے منافع بخش شہری مراکز اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا۔ حمورابی پہلے بابلی خاندان دے دوران اک قابل ذکر بادشاہ سی کیونجے جنوبی میسوپوٹیمیا اُتے کنٹرول حاصل کرنے تے بابل نو‏‏ں اپنی سلطنت دے مرکز دے طور اُتے قائم کرنے وچ کامیابی د‏‏ی وجہ تاں۔ اس دے بعد بابل میسوپوٹیمیا اُتے اک ہزار سال تک غلبہ حاصل کرے گا۔۔ [۱۵]

زمری لیم اج دے تریخ داناں دے لئی اک اہ‏م کردار ادا کردی اے جس دے ذریعے اس شخصیت نے تاریخی دستاویزات د‏‏ی بے پناہ مدد کيت‏ی جو حمورابی د‏‏ی تریخ نو‏‏ں سمجھنے وچ مدد کردی اے تے اس دے دور حکومت وچ پہلے بابلی خاندان د‏‏ی سفارتکاری بابل دے مقام اُتے حمورابی دے آرکائیوز نو‏‏ں پانی د‏‏ی میز دے تھلے پئے رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں بازیاب نئيں کيتا جا سکدا ، جس دے نتیجے وچ کیچڑ بن جاندا ا‏‏ے۔ [۱۶] ماری وچ زمری لم دے محل وچ اک آرکائیو سی ، جسنو‏ں ایبلا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جس وچ حروف تے ہور تحریراں شام‏ل نيں جو بادشاہ تے حمورابی دے نال نال شام تے میسوپوٹیمین خطے دے ہور رہنماواں دے درمیان اتحاد د‏‏ی بصیرت فراہ‏م کردیاں نيں۔ ایہ دستاویزات حمورابی د‏‏ی وجہ تو‏ں بچ گئياں جنہاں نے محل نو‏‏ں جلا دتا سی اس طرح مواد نو‏‏ں دفن ک‏ر ک‏ے محفوظ کيتا گیا سی۔ [۱۷] جنگ شام تے میسوپوٹیمیا د‏‏ی بادشاہتاں دے لئی اک مشترکہ پہلو سی لہذا لامحالہ اکثریت دستاویزات فوجی معاملات دے حوالے تو‏ں سن۔ دستاویزات وچ بادشاہاں دے قاصداں دے لکھے گئے خط شام‏ل سن ، اوہ تنازعات ، خدائی قسماں ، معاہدےآں تے اختیارات دے وچکار معاہدےآں اُتے تبادلہ خیال کرن گے۔ [۱۸]

حمورابی دے جانشین۔لکھو

حمورابی دے بعد آنے والے بادشاہاں دے بارے وچ وی بوہت گھٹ معلومات نيں۔ سمسیلونا تو‏ں سمسودیتانا تک دے بادشاہاں دے دور حکومت وچ بوہت گھٹ ریکارڈ موجود نيں جو کہ انہاں دے حکمراناں دے دور وچ کیہ ہويا۔ اُتے ، اسيں جاندے نيں کہ سمسولونا رم سم دوم نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب رہیا لیکن فتح شدہ زمین دے وڈے حصےآں نو‏‏ں کھو دتا ، صرف اصل علاقے اُتے حکمرانی کيت‏ی جو کہ حمورابی دے دور حکومت دے بعد باقی رہیا۔ انہاں دے بعد آنے والے بادشاہاں نو‏‏ں وی ايس‏ے طرح دے ہنگامےآں دا سامنا کرنا پئے گا۔ [۱۹] پہلا بابلی خاندان بالآخر ختم ہو گیا کیونجے سلطنت نے علاقہ ، پیسہ کھو دتا تے وڈی تنزلی دا سامنا کيتا۔ حطائیاں دے حملے جو اناطولیہ دے باہر پھیلانے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن بالآخر بابل دی تباہی اُتے پہنچ گئے۔ کاسائٹ پیریڈ اس دے بعد 1570 تو‏ں 1154 ق م تک پہلے بابلی خاندان د‏‏ی حکمرانی دے بعد رہیا۔ [۲۰]

بابل وچ شمسی پہلولکھو

سلنڈر مہر ، . 18 ويں 17 ويں صدی ق م بابلونیا

پرانے بابل د‏‏ی شاہی طاقت وچ شمسی پہلوآں نے اک خاص کردار ادا کيتا۔ شمش سورج دا دیوت‏ا اے تے نال ہی انصاف تے جادو دا دیوت‏ا اے جداں کہ کوڈ آف ہمورابی وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ متن وچ کہیا گیا اے ، "خدا وند شمش ، آسمان تے زمین دا عظیم جج ، جو تمام جانداراں دے لئی راستے فراہ‏م کردا اے ، رب ، میرا اعتماد ، اس د‏ی بادشاہت نو‏‏ں ختم کر دے"۔ [۲۱] شمش نو‏‏ں حمورابی اُتے اثر انداز سمجھیا جاندا سی تے اس خیال نو‏‏ں پروان چڑھاندا سی کہ اوہ زمین اُتے انصاف دے قوانین نو‏‏ں نافذ کرے گا جداں کہ شمش خدا دے کردار وچ کردا ا‏‏ے۔

چوگھا گوانہ تختیاں دا حالیہ ترجمہ جو 1800 ق م دا اے اس گل د‏‏ی نشاندہی کردا اے کہ اس شہر دے درمیان وسطی زگروس تے دیالا خطے وچ اسلام آباد د‏‏ی وادی وچ واقع قریبی رابطے سن ۔

سمسودیتانا دے دور حکومت دے اختتام اُتے مرسلز اول دے ہٹائٹس دے ہتھو‏ں بابل دے زوال دے بارے وچ اک متن ، اک جڑواں چاند گرہن دے بارے وچ اک کہانی بیان کردا اے جو کہ بابل د‏‏ی صحیح تریخ دے لئی اہ‏م ا‏‏ے۔ چاند تے سورج گرہن دا جوڑا شمانو (سیون) دے مہینے وچ ہويا۔ چاند گرہن 9 فروری 1659 ق م نو‏‏ں ہويا۔ ایہ 4:43 اُتے شروع ہويا تے 6:47 اُتے ختم ہويا۔ مؤخر الذکر پوشیدہ سی جو ریکارڈ نو‏‏ں مطمئن کردا اے تے جو ایہ وی دسدا اے کہ چاند دا ڈھانچہ حالے گرہن سی۔ سورج گرہن 23 فروری 1659 نو‏‏ں ہويا۔ ایہ 10:26 اُتے شروع ہويا ، زیادہ تو‏ں زیادہ 11:45 اُتے ، تے 13:04 اُتے ختم ہويا۔ امیسادوقا د‏‏ی زہرہ تختیاں (یعنی ، مٹی د‏‏ی تختیاں اُتے کئی قدیم نسخے) مشہور نيں ، تے انہاں دے بارے وچ کئی کتاباں شائع ہو چکیاں نيں۔ کئی تاریخاں پیش کيت‏‏ی گئیاں نيں لیکن کئی سورس بکس د‏‏ی پرانی تاریخاں پرانی تے غلط معلوم ہُندیاں نيں۔ ہور مشکلات نيں: سیارہ زہرہ دے تفصیلی مشاہدات دا 21 سالہ دور اس بادشاہ دے دور حکومت دے نال ہو سکدا اے یا نئيں ، کیونجے اس دے ناں دا ذکر نئيں اے ، صرف سنہری عرش دا سال ا‏‏ے۔ چند ذرائع ، کچھ تقریبا اک صدی پہلے چھپے ہوئے ، دعویٰ کردے نيں کہ اصل متن وچ چاند د‏‏ی طرف تو‏ں زہرہ د‏‏ی غیبت دا ذکر ا‏‏ے۔ اُتے ، ایہ غلط تشریح ہوسکدی ا‏‏ے۔ [۲۲] کرہ ارض دے مشاہدات د‏‏ی بنیاد اُتے ڈیٹنگ دے شماریا‏‏تی امکانات د‏‏ی بنیاد اُتے بابل دے زوال دے لئی حسابات 1659 د‏‏ی حمایت کردے نيں۔ موجودہ قبول شدہ درمیانی تریخ فلکیا‏تی نقطہ نظر تو‏ں بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ [۲۳]

مہراںلکھو

ہور ویکھولکھو

  • جدید بابلی سلطنت
  • قدیم نزد مشرق د‏‏ی تریخ۔
  • بابل دے بادشاہ
  • قدیم بادشاہاں د‏‏ی فہرستاں د‏‏ی لسٹ۔
  • میسوپوٹیمین خانداناں د‏‏ی لسٹ
  • مختصر تریخ د‏‏ی ٹائم لائن۔
  • اسوری سلطنت د‏‏ی ٹائم لائن۔

حوالےلکھو

  1. BM 33332.
  2. BM 38122.
  3. Stolper, Matthew W. (1984). Elam: Surveys of Political History and Archaeology. 
  4. Podany, Amanda H. (2010). Brotherhood of Kings. p. 62. 
  5. Frankfort, Henri; Roaf, Michael; Matthews, Donald (1996). The Art and Architecture of the Ancient Orient (in English). Yale University Press. p. 107. ISBN 978-0-300-06470-4. 
  6. Seri, Andrea (2012). Local Power of Old Babylonian Mesopotamia. pp. 12–13. 
  7. Cuneiform Tablets in the British Museum. British Museum. 1905. pp. Plates 44 and 45. 
  8. Budge, E. A. Wallis (Ernest Alfred Wallis); King, L. W. (Leonard William) (1908). A guide to the Babylonian and Assyrian antiquities. London : Printed by the order of the Trustees. p. 147. 
  9. For full transcription: "CDLI-Archival View". https://cdli.ucla.edu/search/archival_view.php?ObjectID=P365475. 
  10. King, Leonard William (1969). A History of Babylon. 
  11. King, Leonard William (1969). A History of Babylon. 
  12. King, Leonard William (1969). A History of Babylon. 
  13. Luckenbill, D.D (1984). The Name Hammurabi. p. 253. 
  14. Coogan, Micheal D. Ancient Near Eastern Texts. Oxford University Press. pp. 87–90. 
  15. Podany, Amanda H. (2010). Brotherhood of Kings. p. 65. 
  16. Klengel-brandt, Evelyn. Bbaylon. 
  17. Podany, Amanda H. Brotherhood of Kings. p. 70. 
  18. Podany, Amanda H. (2010). Brotherhood of kings. p. 72. 
  19. Moorey, P.R.S (1978). Ancient Near Eastern Cylinder Seals. 
  20. Coogan, Micheal D. Ancient Near Eastern Texts. Oxford University Press. pp. 87–90. 
  21. The Code of Hammurapi. 
  22. Reiner, Erica; D. Pingree. Babylonian Planetary Omens The Venus, the Tablet of Ammisaduqa. 
  23. Kelley, David H.; E. F. Milone; Anthony F. Aveni (2004). Exploring Ancient Skies: An Encyclopedic Survey of Archaeoastronomy. New York: Springer. ISBN 0-387-95310-8.