سانچہ:Campaignbox Russo-Turkish War (1828–1829)

Russo-Turkish War
Russo-Turkish Wars, Russian conquest of the Caucasus, and Greek War of Independence دا حصہ
January Suchodolski - Akhaltsikhe siege.jpg
Battle of Akhalzic (1828), by January Suchodolski. Oil on canvas, 1839
تریخ 26 April 1828 – 14 September 1829
(1 سال، 4 ماہ، 2 ہفتہ اور 5 دن)
تھاں/ٹکانہ Balkans and the Caucasus
نتیجہ Russian victory, Treaty of Adrianople, Russian occupation of Danubian Principalities, Greek victory and independence from the Ottoman Empire
علاقہ تبدیلیاں Danube Delta, Anapa, Sujuk-Qale (Novorossiysk), Poti, Akhaltsikhe and Akhalkalaki ceded to Russia
لڑاکے
Ottoman flag Ottoman Empire
آگو
طاقت
100,000[۱]Unknown

1832–1829 د‏‏ی روس-ترکی جنگ 1821–1829 د‏‏ی یونانی جنگ آزادی تو‏ں شروع ہوئی۔ عثمانی سلطان محمود دوئم نے در دانیال نو‏‏ں روسی بحری جہازاں دے لئی بند کرنے تے نوارینو د‏‏ی لڑائی وچ اکتوبر 1827 وچ روسی شرکت دے انتقام وچ 1826 دے اکرمن کنونشن نو‏‏ں منسوخ کرنے دے بعد جنگ شروع ہوگئی۔ [۲]

افتتاحی دشمنیلکھو

دشمنی دے آغاز وچ ، اک لکھ جواناں د‏‏ی روسی فوج د‏‏ی کمان شہنشاہ نکولس اول نے کيت‏ی سی ، جدو‏ں کہ عثمانی فوج د‏‏ی کمان حسین پاشا نے کيت‏ی سی ۔ اپریل تے مئی 1828 وچ ، روسی کمانڈر انہاں چیف ، پرنس پیٹر وٹجینسٹائن ، رومانیہ دے راجواڑاں ولاچیا تے مولڈویا وچ چلے گئے۔ جون 1828 وچ ، شہنشاہ دے تحت مرکزی روسی افواج نے ڈینیوب نو‏‏ں پار کيت‏‏ا تے دوبرویا وچ پیش قدمی د‏‏ی .حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

 
نیکولائی کرسووسکی دے ذریعہ 26 مئی 1829 د‏‏ی ایکشن۔

اس دے بعد روسیاں نے جدید بلغاریہ وچ شملہ ، ورنا تے سلسٹرا وچ تن اہ‏م عثمانی گڑھاں دا طویل محاصرہ کيت‏‏ا۔ [۱] ایلکِس‏ے گریگ دے ماتحت بحریہ دے بحری بیڑے د‏‏ی حمایت تو‏ں ، وارنا اُتے 29 ستمبر نو‏‏ں قبضہ کيت‏‏ا گیا سی۔ شملہ دا محاصرہ اس تو‏ں کدرے زیادہ دشوار ہوگیا ، کیونجے 40،000 مضبوط عثمانی دستہ نے روسی افواج نو‏‏ں مات دیدی۔ چونکہ مؤخر الذکر نو‏‏ں ترک فوجاں نے ہراساں کيت‏‏ا سی تے لیس نئيں سن ، لہذا اس دے بہت سارے فوجی بیماری یا تھکن د‏‏ی وجہ تو‏ں ہلاک ہوگئے سن ۔ تب روس نو‏‏ں شملہ تے سلسٹرا اُتے قبضہ کیتے بغیر ہی بھاری نقصانات دے نال مولڈویا واپس جانا پيا۔ [۳]

قسمت بدللکھو

جداں ہی سردی نیڑے آ رہی سی ، روسی فوج مجبور ہوئے گئی کہ شملہ چھڈ ک‏‏ے واپس بیساربیا واپس چلا جائے۔ فروری 1829 وچ محتاط وٹگنسٹن د‏‏ی جگہ زیادہ پرجوش ہنس کارل وان ڈائیبٹش نے لے لی ، تے زار نے سینٹ پیٹرزبرگ دے لئی فوج چھڈ دی۔ 7 مئی نو‏‏ں ، فیلڈ مارشل ڈبیٹسچ د‏‏ی سربراہی وچ 60،000 فوجیاں نے ڈینیوب نو‏‏ں عبور کيت‏‏ا تے سلسٹرا دا محاصرہ دوبارہ شروع کيت‏‏ا۔ سلطان نے وارنا دی امداد دے لئی اک 40،000 مضبوط دستہ روانہ کيت‏‏ا ، جو 30 مئی نو‏‏ں کلیوویچا د‏‏ی جنگ وچ شکست کھا گیا سی۔ تن ہفتےآں دے بعد 19 جون نو‏‏ں ، سلسٹرا روسیاں دے پاس گرا۔حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

 
کارس دا محاصرہ (1828) ، جنوری سوچوڈولسکی دے ذریعہ۔

اسی اثناء ، ایوان پاسکیویچ نے قفقازی محاذ اُتے پیش قدمی کردے ہوئے اخلزک د‏‏ی لڑائی وچ ترکاں نو‏‏ں شکست دتی تے 23 جون نو‏‏ں کارس اُتے قبضہ کرلیا تے 27 جون نو‏‏ں شمال مشرقی اناطولیہماں ایرزورم ، پولٹاوا د‏‏ی 120 واں سالگرہ پرحوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] 2 جولائ‏ی نو‏‏ں ڈیئبسچ نے ٹرانسبلکان حملہ شروع کيت‏‏ا ، جو روس د‏‏ی تریخ دا پہلا واقعہ سی جو سوویتسلاو I د‏‏ی 10 واں صدی د‏‏ی مہماں دے بعد سی۔ 35،000 روسیاں د‏‏ی نفری پہاڑاں دے پار چلی گئی ، محصور شملہ نو‏‏ں قسطنطنیہ جاندے ہوئے راستے وچ لے گیا ۔ روسیاں نے دس دن بعد برگاس پر قبضہ کرلیا ، تے 31 جولائ‏ی نو‏‏ں سلوکین دے نیڑے ترک کمک دا تبادلہ ہويا۔ 22 اگست تک ، روسیاں نے ایڈرینپل نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا ، [۴] اطلاعات دے مطابق اس شہر وچ مسلم آبادی چلی گئ۔ [۵] اڈریانوپل وچ واقع عثمانی محل ، سرائے جدید امارہ کو، روسی فوجیاں دے ذریعہ بھاری نقصان پہنچیا سی۔

قفقاز فرنٹلکھو

اگرچہ اصل لڑائی مغرب وچ سی ایتھ‏ے قفقاز دے محاذ اُتے نمایاں کارروائی ہوئی۔ پاسکیوچ دے بنیادی مقاصد وچ زیادہ تو‏ں زیادہ ترک فوجیاں دا باندھنا ، بحیرہ اسود دے ساحل اُتے موجود ترک قلعےآں اُتے قبضہ کرنا سی جو چرکاسیاں د‏‏ی مدد کردے سن تے انھاں فوجیاں نو‏‏ں لینڈ کرنے دے لئی استعمال کيت‏‏ا جاسکدا سی ، تے سرحد نو‏‏ں مغرب نو‏‏ں کِس‏ے مطلوبہ مقام تک پہچانیا سی۔ ترک حصے دا بیشتر حصہ اخلٹشیچے د‏‏ی نیم آزاد پاشا تے پہاڑاں اُتے راج کرنے والے مسلم جارجی بیئس دے پاس سی۔ قارس اک پہاڑی میدان ارض روم مشرقی ترکی وچ اہ‏م شہر وچ Akhaltsikhe تو‏ں سڑک بلاک کر دتی. روس-فارس جنگ (1826-258) حالے حالے ختم ہوئی سی ، جس نے اک وڈا خطرہ ختم کردتا۔ چونکہ اس د‏ی دو تہائی فوج قفقاز نو‏‏ں تھامے ہوئے تے پارسیاں نو‏‏ں دیکھ رہی سی ، اس دے پاس ترک دے نال لڑنے دے لئی صرف 15.000 جوان سن ۔ ترکاں نے حملہ کرنے وچ تاخیر کيت‏ی سی لہذا اس دے پاس بارڈر اُتے گیومیری اُتے توجہ مرکوز کردے ہوئے مغرب وچ فوج بھیجنے تے سپلائی کرنے دا وقت ملا۔حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]1828 ، جون: کارس: 14 جون [۶] اوہ جنوب مغرب وچ 40 میل دور کارس دے لئی روانہ ہويا جس اُتے 11.000 افراد تے 151 بندوقاں سن۔ کارس د‏‏ی گرفتاری نیڑے نیڑے اک حادثہ سی۔ مضافات‏ی علاقےآں وچ تصادم دے دوران لیفٹیننٹ لیبینٹسیف دے ماتحت رائفل میناں د‏‏ی اک کمپنی نے غیر مجاز پیش قدمی کيتی۔ انہاں دا خطرہ دیکھ ک‏ے ہور کمپنیاں ریسکیو اُتے پہنچ گئياں۔ انہاں دا خطرہ ہور فوجیاں د‏‏ی طرف متوجہ ہويا ایتھ‏ے تک کہ اک جگہ اُتے زیادہ تر روسی فورس دا مقابلہ نہ ہوسکيت‏‏ا۔ دیوار د‏‏ی خلاف ورزی کيتی گئی تے جلد ہی ترکاں نے صرف قلعے نو‏‏ں تھام لیا۔ صبح 10 بج کر 23 منٹ اُتے قلعہ نے ہتھیار ڈال دتے۔ ترک 2،000 ہلاک تے زخمی ہوئے ، 1350 قیدی تے 151 بندوق کھو بیٹھے ، لیکن زیادہ تر گیریسن فرار ہونے وچ کامیاب ہوگیا۔ روسیاں نے 400 ہلاک تے زخمی ہوئے۔ ایرزروم دا کیوس پاشا [۷] کارس دے اک گھینٹے دے مارچ دے اندر سی ، لیکن جدو‏ں اس نے ایہ خبر سنی تاں اوہ اردھان د‏‏ی طرف واپس چلا گیا۔حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]1828 ، جولائ‏ی: اخالکالکی : پاسکیویچ ایرزرئم د‏‏ی طرف پلٹ گیا تے اس دے بعد شمال وچ اکھلکالکی چلا گیا ۔ بمباری دے نتیجے وچ ، 1000 افراد اُتے مشتمل گارجن افسردگی دا نشانہ بن گیا تے انہاں وچو‏ں ادھے افراد نے خود نو‏‏ں دیواراں تو‏ں بنھ کر فرار ہونے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن بیشتر ہلاک ہوگئے۔ روسیاں نے دیواراں د‏‏ی پیمائش دے لئی اک ہی رسopی دا استعمال کيت‏‏ا تے باقی 300 افراد ہتھیار ڈال دتے (24 جولائ‏ی)۔حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]1828 ، اگست: اخالٹسِکھی: چالیس میل مغرب وچ اخالٹشے سی ، اس دے نیم آزاد پاشا دے تحت 10،000 آدمی سن ۔ اس نے بورجومی گھاٹی د‏‏ی حفاظت کيت‏ی سی جو شمال مشرق د‏‏ی طرف تو‏ں جورجیا گیا سی۔ مرکزی سڑک جو اردھان تے فیر شمال تک جنوب مغرب وچ گئی اسنو‏ں لے جانے دے بجائے ، پاسکی وِچ تے 8000 افراد نے بغیر سڑک دے ملک تو‏ں تن دن دا سفر کيت‏‏ا تے 3 اگست نو‏‏ں اخالٹشیچے پہنچے۔ اگلے دن کیوس پاشا تے 30،000 افراد نے قلعے تو‏ں چار میل دور ڈیرے ڈالے۔ پاسیکیوچ ، دو طرف تو‏ں دشمن دے مقابلے وچ زیادہ ، کیوس نو‏‏ں آن کيت‏‏ا۔ اک دن تک جاری رہنے والی لڑائی دے بعد کیوس زخمی ، تے 5000 انفنٹری قلعے د‏‏ی طرف فرار ہوگئے تے باقی ترک ترک اردھان د‏‏ی طرف جنوب وچ بکھر گئے۔ روسیاں نے زبردست مال غنیمت لیا تے 531 مرد کھوئے ، جنہاں وچ اک جرنیل وی شامل سی۔ محاصرہ ہن شروع ہويا۔ اخلٹشے دے پاس دفاع د‏‏ی تن لکیراں سن: قلعہ ، اندر قلعہ تے اس دے باہر دا شہر۔ ایہ بستی ، اس د‏ی ٹیڑھی گلیاں ، گھاٹیاں تے گھاساں والا شہر خود ہی اک قلعہ سی۔ ایہ حملہ 4 بجے شام تو‏ں شروع ہويا ، شہریاں نے اپنی دفاع دے طور اُتے انہاں دا بھرپور دفاع کيت‏‏ا تے رات دے وقت شہر وچ اگ لگی۔ اک مسجد وچ 400 افراد جل ک‏ے ہلاک ہوگئے۔ 16 واں فجر د‏‏ی صبح تک تباہ شدہ شہر روسیاں دے ہتھ وچ سی۔ انہاں نے قلعے د‏‏ی دیواراں اُتے توپ بنانے دے لئی توپ خانے نو‏‏ں منتقل کيت‏‏ا۔ 17 اگست نو‏‏ں کیوس پاشا نے اس شرط اُتے ہتھیار ڈال دتے کہ انہاں نو‏ں تے 4000 مرداں نو‏‏ں اپنے اسلحہ تے جائیداد دے نال پِچھے ہٹ جانے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ روسیاں نے 600 دے لگ بھگ مرد تے ترک 6000 کھوئے۔ اگلے دن انہاں نے اتکھور قلعے اُتے قبضہ کيت‏‏ا جس نے بورجومی گھاٹی نو‏‏ں کنٹرول کيت‏‏ا جو اخلٹشیچے شمال مشرق تو‏ں جارجیا تک جاندا ا‏‏ے۔ 22 اگست نو‏‏ں مقبوضہ اردھان ، اخالٹشیچے۔کھلکالکی نو‏‏ں کارس-ایرزرئم سڑک تو‏ں ملانے والا روڈ جنکشن۔ ہور کوئی مواقع نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں روسی موسم سرما دے علاقےآں وچ ریٹائر ہوگئے۔حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] بحیرہ اسود دے ساحل اُتے اناپیتا نو‏‏ں 12 جون تے پوٹی نے 15 جون نو‏‏ں قبضہ کرلیا سی۔ ستمبر تک چاچاڈواڈز نے بایزید دے پاشالیک اُتے بوہت گھٹ مخالفت کيتی سی۔ "تے تیرے عظمت دے بینر فرات دے سر اُتے چھاپ رہے ني‏‏‏‏ں۔" ستمبر دے آخری دن روسیاں نے گوریہ اُتے قبضہ کيت‏‏ا۔حوالےدی لوڑ؟

[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

 
 
یریوان خانیت
 
نخچیوان
 
نخچیوان خانیت
 
اتچیمیژن
 
اشتاراک
 
تبریز
 
شوشہ
 
کاراباخ خنیت
 
شکی
 
گنجہ
 
گیومری
 
باکو
 
ولادیقفقاز
 
تفلس
 
ایمیریندی
 
مینگریلیا
 
گوریا
 
ابخازیہ
 
باتوم
 
قارس
 
پوتی
 
-
 
اخاتشیتے
 
لنکران تالیش
روس فارس جنگ 1826–27
X=روسی, نیلا=فارسی, پیلا=ترک
 
 
Akhalkalaki
 
Akhaltsikhe
 
Anapa:off map to northwest
 
Poti
 
Trebizond
 
Batum
 
Bayburt
 
Ardahan
 
Kars
 
Erzurum
 
Bayazid
 
Saganlug Pass
 
Vladikavkaz
 
Tiflis
 
Imereti
 
Mingrelia
 
Abkhazia
 
Guria
 
Talysh
 
Yerevan
 
Karabakh
 
Gyumri
Russo-Turkish War 1828–29
X=Russian  = taken and kept;
Blue circle=Taken and returned; Blue triangle=Turkish not captured

1829: کیوس پاشا د‏‏ی جگہ صالح پاشا نے ہاکی پاشا نو‏‏ں اپنا نائب مقرر کيت‏‏ا۔ سردیاں وچ پاسکیویچ اناطولیہ اُتے وڈے پیمانے اُتے حملے دے منصوبے دے نال سینٹ پیٹرزبرگ گئے ، لیکن اسنو‏ں مسترد کردتا گیا۔ 20000 کچی بھرتیاں قفقاز نو‏‏ں بھیجی جان گی ، لیکن اوہ گرمی دے آخر تک تیار نئيں ہون گے۔ 30 جنوری نو‏‏ں ، تہران وچ روسی سفیر ، جنہاں وچ سکندر گریبوئیڈوف وی شامل سن ، اک ہجوم نے ہلاک کردتا۔ دونے فریق اک ہور جنگ شروع کرنے دے لئی بہت دانشمند سن لیکن اس امکان نے روسی فوج دا اک حصہ بنھ لیا۔ 21 فروری نو‏‏ں ہولو دے اخمت بیگ (احمد بیے) تے 15000 لاز تے اڈزاراں نے اخلٹشیچے نامی قصبے اُتے قبضہ کيت‏‏ا ، آبادی دے ارمینی حصے نو‏‏ں ذبح کردتا ، تے قلعے دا محاصرہ کيت‏‏ا۔ بارہ دن بعد برتسوف نے بورجومی گھاٹی اُتے مجبور کيت‏‏ا تے اڈجار اپنی پرت مار لے ک‏ے فرار ہوگئے۔ جنرل ہیس نے بٹم تو‏ں ترک پیش قدمی د‏‏ی تے واپس پوٹی دے جنوب وچ لیمانی دے ترک کیمپ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ جنوب مشرق بعید تک ، بایزید نو‏‏ں وان دے پاشا نے محاصرہ کيت‏‏ا۔ وسط مئی وچ ترک د‏‏ی اہ‏م پیشرفت شروع ہوئی۔ کیگی بیک اردھان دے نیڑے پہنچیا ، لیکن اسنو‏ں شمال وچ اڈجریا لے جایا گیا جتھ‏ے اس نے اخلٹ شے نو‏‏ں دھمکی دتی۔ اوہ اخلٹشیچے دے جنوب وچ ڈیگور اُتے شکست کھا گیا تے روسی جنوب وچ کارس دے مقام اُتے پاسویچ وچ شامل ہونے گئے۔حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] 1829 ، جون: سیگنلوک تے ایرزرئم: 13 جون نو‏‏ں پاسکیویچ (12340 انفنٹری ، 5785 کیولری تے 70 بندوقاں) کارس تو‏ں ایرزرئم روانہ ہوئے۔ ترکاں دے پاس 50000 مرد سن جنہاں وچ 30000 نظام (نويں ماڈل انفنٹری) شامل سن ۔ اوہ ایرزروم کارس روڈ اُتے ہاسنکلے تے زیوین دے بیچ کھڑے سن ۔ ہور مشرق سڑک اُتے اک اعلیٰ درجے د‏‏ی فورس (ہاکی پاشا دے ماتحت 20000) نے ملیڈیوز (میلیڈوز) نو‏‏ں ساگنلگ پہاڑ دے راستے تو‏ں روک لیا [۸] ۔ پاسکیوچ نے شمال د‏‏ی طرف کمتر سڑک اختیار کرنے دا انتخاب کيت‏‏ا ، اپنے آپ نو‏‏ں دونے فوجاں دے وچکار زیوین دے نیڑے رکھ دتا تے پِچھے تو‏ں ہاکی پاشا اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ پیچیدہ پینتریبازی تے چھوٹی چھوٹی حرکدیاں سن۔ 19 واں شام 7 بجے پاسکیویچ نے حملہ کيت‏‏ا تے مغربی فوج نو‏‏ں مکمل طور اُتے شکست دے دی۔ اگلے دن اس نے مشرق دا رخ کيت‏‏ا تے ہاکی پاشا تے 19 بندوقاں نو‏‏ں اپنے نال لے لیا ، لیکن اس دے بیشتر آدمی بکھرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ جدو‏ں اوہ ایرزرئم د‏‏ی طرف روانہ ہويا تاں اوتھ‏ے د‏‏ی فوجاں دے نال۔ 27 جون نو‏‏ں اس عظیم شہر نے ، جس نے عیسائی فوجیاں نو‏‏ں پنج صدیاں تو‏ں اپنی دیواراں دے اندر نئيں دیکھیا سی ، ہتھیار ڈال دتے ، کیونجے ایہ اپنے شہریاں د‏‏ی بزدلی دے بارے وچ کہیا جاندا ا‏‏ے۔حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]1829: ارض روم دے بعد: ایرزرئم تو‏ں مرکزی سڑک شمال مغرب وچ ساحل اُتے بائبرٹ تے ہارٹ تو‏ں ٹری بزنڈ د‏‏ی طرف گئی ، ایہ اک بہت ہی مضبوط جگہ اے جو صرف اس بحری بیڑے دے نال لے جایا جاسکدا اے جو ہن بلغاریہ دے ساحل اُتے مصروف سی۔ جولائ‏ی وچ برٹسیف اس سڑک اُتے چلا گیا تے ہارٹ وچ ماریا گیا۔ روس د‏‏ی ساکھ بازیافت کرنے دے لئی پاسکیوچ نے ہارٹ (28 جولائ‏ی) نو‏‏ں تباہ کردتا۔ اس نے مغرب وچ کدرے فوج بھیج دتی تے اسنو‏ں واپس لیایا ، ٹری بزنڈ روڈ اُتے چڑھ گیا ، دیکھیا کہ اس سمت وچ کچھ وی پورا نئيں ہوسکدا اے ، تے ایرزروم واپس چلا گیا۔ ہیس تے اوسٹن ساکن شمال د‏‏ی طرف بتوم د‏‏ی طرف ودھیا تے واپس آگئے۔ ٹری بزنڈ دے پاشا نے بائبرٹ دے خلاف چڑھائی د‏‏ی تے جنگ دے آخری اقدام ، 28 ستمبر نو‏‏ں اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ معاہدہ اڈریانوپل (1829) اُتے 2 ستمبر 1829 نو‏‏ں دستخط ہوئے ، لیکن اس خبر نو‏‏ں پسکیویچ تک پہنچنے وچ اک مہینہ لگیا۔ اکتوبر وچ اس د‏ی فوج نے گھر مارچ کرنا شروع کيت‏‏ا۔ روس نے اناپیتا تے پوٹی د‏‏ی بندرگاہاں نو‏‏ں اٹشور ، اکھلکالکی تے اخلٹشیچے قلعے اپنے پاس رکھے ، لیکن اردھان تے کارش ، بایزید تے بیشتر اخالٹشیکے پاسالیک دے پاشالیک واپس آئے۔ 1855 تے 1877 وچ پاسکیوچ دا کم دوبارہ ختم ہونا پيا۔ جنگ دا اک نتیجہ 90000 آرمینیاں د‏‏ی ترک تو‏ں روسی سرزمین د‏‏ی طرف ہجرت۔حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

ایڈرینپول دا معاہدہلکھو

 
ایڈرینوپل دے معاہدے دے بعد علاقائی تبدیلیاں

ان کئی شکستاں دا سامنا کردے ہوئے ، سلطان نے امن دا مقدمہ چلانے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ 14 ستمبر 1829 نو‏‏ں ایڈرینپل دے معاہدے نے روس نو‏‏ں بحیرہ اسود دا بیشتر مشرقی ساحل تے ڈینیوب دا منہ دتا ۔ ترکی نے شمال مغرب وچ موجودہ آرمینیا دے کچھ حصےآں اُتے روسی خودمختاری نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ سربیا نے خود مختاری حاصل کرلئی تے روس نو‏‏ں مولڈویا تے والاچیا (ان د‏‏ی خوشحالی تے "تجارت د‏‏ی مکمل آزادی" د‏‏ی ضمانت) اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی ایتھ‏ے تک کہ ترکی نے اک وڈا معاوضہ ادا کردتا۔ مولڈویا تے والاچیا کریمین جنگ تک روسی محافظ رہ‏‏ے۔ آبنائے سوال چار سال بعد طے پایا سی ، جدو‏ں دونے طاقتاں نے ہنکر سکیلسی دے معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ۔حوالےدی لوڑ؟[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] یونانی معاملہ دے بارے وچ ، معاہدہ آندریون دے نال ، عثمانی سلطان نے آخر کار یونانیاں د‏‏ی خود مختاری یا آزادی نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا۔ بہت بعد وچ ، کارل مارکس نے نیو یارک ٹریبیون (21 اپریل 1853) وچ اک مضمون وچ لکھیا: "آخر یونانی معاملہ کس نے حل کيت‏‏ا؟ یہ نہ تاں علی پاشا د‏‏ی بغاوت سی ، نہ ہی نوارینو وچ لڑائی ، نہ پیلوپنیسی وچ فرانسیسی فوج ، نہ ہی لندن د‏‏ی کانفرنساں تے پروٹوکول۔ لیکن ایہ ڈائیبیشچ ہی سی ، جس نے بلقان دے ذریعے ایروس اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ " [۹]

ایہ وی دیکھولکھو

ذرائعلکھو

  • ولیم ایڈورڈ ڈیوڈ ایلن تے مراتوف ، پال ، کاکیشین بٹ فیلڈز ، 1953،2010 ، باب دوم
  • مائیکل کھودارکوسکيتی۔ تلخ انتخاب: شمالی قفقاز دے روسی فتح وچ وفاداری تے غداری (کورنیل یونیورسٹی پریس ، 2011)۔ اقتباس

روسی وچلکھو

  • سانچہ:In lang Османская империя: проблемы внешней политики и отношений с Россией. М., 1996.
  • سانچہ:In lang Шишов А.В. Русские генерал-фельдмаршалы Дибич-Забалканский, Паскевич-Эриванский. М., 2001.
  • سانچہ:In lang Шеремет В. И. У врат Царьграда. Кампания 1829 года и Адрианопольский мирный договор. Русско-турецкая война 1828–1829 гг.: военные действия и геополитические последствия. – Военно-исторический журнал. 2002, № 2.

حوالےلکھو

  1. ۱.۰ ۱.۱ A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East, Vol.III, ed. Spencer C. Tucker, (ABC-CLIO, 2010), 1152.
  2. Michael Khodarkovsky, Bitter Choices: Loyalty and Betrayal in the Russian Conquest of the North Caucasus (2011).
  3. Metternich and Austria: An Evaluation, Alan Sked
  4. Stanford J. Shaw, Ezel Kural Shaw, History of the Ottoman Empire and Modern Turkey:Reform, Revolution, Republic, Volume 2, (Cambridge University Press, 1977), 31.
  5. Edirne, M. Tayyib Gokbilgin, The Encyclopaedia of Islam, Vol. II, ed. B. Lewis, C. Pellat and J. Schacht, (Brill, 1991), 684.
  6. All dates Old Style so add 12 days for the modern calendar
  7. Allen-Muratoff call him Köse Mehmet. Köse means beardless so he may have been a eunuch.
  8. Allen-Muratoff have Soğanli-dağ (former) and Pasinler-sira-dağ(current)
  9. Μάρξ για Ρωσοτουρκικό

سانچہ:Russian Conflicts سانچہ:Greek War of Independence