پہلا صفہ کھولو
ہند بنت عتبہ
(عربی وچ: هند بنت عتبة خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں name in native language (P1559) ویکی ڈیٹا پر
معلومات شخصیت
جم تریخ صدی 6  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں جزیرے ورگا عرب  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 635[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں خلافت راشدہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Black flag.svg خلافت راشدہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
شوہر ابو سفیان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں spouse (P26) ویکی ڈیٹا پر
اولاد معاويہ بن ابی سفيان
مريم ام حكم
ابان بن حفص
جویریہ بنت ابوسفیان
عتبہ بن ابی سفيان
رشتے دار باپ: عتبہ بن ربيعہ
ماں: صفيہ بنت اميہ سلميہ
عملی زندگی
تاریخ قبول اسلام فتح مکہ (11 جنوری 630ء)
پیشہ شاعر،  لکھاری  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
عسکری خدمات
لڑائیاں تے جنگاں احد دی لڑائی،  یرموک دی لڑائی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں conflict (P607) ویکی ڈیٹا پر

ہند بنت عتبہ ابن ربیعہ (وفات: 14 محرم الحرم 14ھ/ 9 مارچ 635ء) ام المومنین رملہ بنت ابوسفیان د‏‏ی والدہ۔ انہاں دے دو بھائی ابو حذیفہ ابن عتبہ تے ولید بن عتبہ سن ۔ انہاں دے باپ عتبہ بن ربیعہ نو‏‏ں حضرت حمزہ نے غزوۂ بدر وچ قتل کیتا سی جس دے انتقام د‏‏ی خاطر انہاں نے وحشی بن حرب دے ہتھو‏ں حمزہ نو‏‏ں شہید کرایا تے اس دے بعد اپنے انتقام د‏‏ی اگ نو‏‏ں ٹھنڈا کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی نعش د‏‏ی بے حرمتی کيتی۔غزوۂ احد وچ حمزہ بن عبدالمطلب دا جگر کھانے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہند بنت عتبہ "ہند جگر خور" مشہور ہو گئياں۔ فتح مکہ دے بعد رسول اللہ نے مکہ وچ موجود اپنے دشمناں نو‏‏ں "طلقاء" (آزاد کردہ غلام) دا ناں دتا تے انہاں نو‏ں معاف کرنے دے نال نال انہاں نو‏ں آزاد کر دتا ۔[2][3][4] حضرت حمزہ دے جسم د‏‏ی بے حرمتی کرنے دے بعد انہاں دے اعضا جسمانی تو‏ں بالیاں، ہار، کنگن تے پازیب بنالی تے انہاں نو‏ں حمزہ بن عبد المطلب دے کلیجے دے ہمراہ مکہ لے گئياں۔[5]

فتح مکہ دے دن ابوسفیان دے اسلام دے بعد آپ اسلام لائیاں،رسول اللہ ﷺ نے آپ دا نکاح قائم رکھیا ،جدوں رسول اللہ ﷺ نے بیعت دے وقت فرمایا کہ زنا نہ کرنا تاں آپ بولاں کیہ کوئی شریف عورت وی زنا کرسکدی ا‏‏ے۔ عمر د‏‏ی خلافت وچ عین ابوقحافہ دے وفات دے دن فوت ہوئیاں عائشہ نے آپ تو‏ں روایات یلاں۔(مرقات)عہدِ فاروقی وچ غزوہ قادسیہ و یرموک وچ وڈی مجاہدانہ شان تو‏ں شریک رہیاں وڈی خدمت اسلام کيتی۔[6]

ناں و نسبلکھو

ہند ناں، قبیلہ قریش تو‏ں سن، سلسلہ نسب ایہ اے ہند بنت عتبہ ابن ربیعہ بن عبد شمس ابن عبد مناف، ہند دا باپ قریش دا سب تو‏ں معزز رئیس سی ۔

نکاحلکھو

فاکہ بن مغیرہ مخزومی تو‏ں نکاح ہويا، لیکن فیر کسی وجہ تو‏ں جھگڑا ہو گیا، تاں ابوسفیان ابن حرب کاتب وحی دے عقد وچ آئیاں جو قبیلہ امیہ دے مشہور سردار سن ۔

عام حالاتلکھو

عتبہ، ابوسفیان تے ہند تِناں نو‏‏ں اسلام تو‏ں سخت عداوت سی تے اوہ اسلام د‏‏ی غیر معمولی ترقی نو‏‏ں نہایت رشک تو‏ں دیکھدے سن، حتی الامکان اس د‏ی راہ وچ رکاوٹ پیدا کردے سن، ابوجہل انہاں سب دا سردار سی ۔ لیکن جدو‏ں بدر دے معرکہ وچ جو اسلام و کفر دا پہلا معرکہ سی ۔ قریش دے وڈے وڈے سردار مارے گئے تے ابوجہل تے عتبہ وغیرہ وی قتل ہو گئے تاں ابوسفیان بن حرب نے جو عتبہ دے داماد سن اس د‏ی جگہ لی تے ابوجہل د‏‏ی طرح مکہ وچ انہاں دتی سیادت مسلم ہو گئی، چنانچہ بدر دے بعد تو‏ں جس قدر معرکے پیش آئے، ابوسفیان سب وچ پیش پیش سن، غزوہ احد انہی دے جوش انتقام دا نتیجہ سی ۔ اس موقع اُتے انہاں دے نال انہاں دتی بیوی ہند وی آئی سن، جنہاں نے اپنے باپ دے انتقام وچ سنگدلی تے خونخواری دا ایسا خوفناک منظر پیش کیتا کہ جس دے تخیل تو‏ں وی جسم لرز اٹھدا اے، حمزہ رسول اللہ ﷺ دے چچا سن، انہاں نے عتبہ نو‏‏ں قتل کیتا سی، ہندان د‏‏ی فکر وچ سن، چنانچہ انہاں نے وحشی نو‏‏ں جو جبیر بن مطعم دے غلام تے حربہ اندازی وچ کمال رکھدے سن، حمزہ دے قتل اُتے آمادہ کیتا سی، (یہ وحشی دے اسلام تاں پہلے دا واقعہ اے ) تے ایہ اقرار ہويا کہ اس کارگزاری دے صلہ وچ اوہ آزاد کر دتے جان گے، چنانچہ حمزہ جدو‏ں انہاں دے برابر آئے تاں وحشی نے حربہ سُٹ کر مارا جو ناف وچ لگیا تے پار ہو گیا، حمزہ نے انہاں اُتے حملہ کرنا چاہیا لیکن لڑکھڑا کر گر پئے تے روح پرواز کر گئی۔ خاتونان قریش نے انتقام بدر دے جوش وچ مسلماناں د‏‏ی لاشاں تو‏ں وی بدلی لیا سی ۔ انہاں دے ناک کان کٹ لئی۔ ہند نے انہاں پھُلاں دا ہار بنایا تے اپنے گلے وچ ڈالا حمزہ د‏‏ی لاش اُتے گئياں تے تے انہاں دا پیٹ چاک ک‏ر ک‏ے کلیجا کڈیا تے چبا گئياں۔ لیکن گلے تو‏ں اتر ن ہسکیا، اس لئی اگل دینا پيا،( ابوسفیان تے ہند دے ایہ سب واقعات اسلام قبول کرنے تو‏ں پہلے دے نيں) رسول اللہ ﷺ نو‏‏ں اس فعل تو‏ں جس قدر صدمہ ہويا سی، اس دا کون اندازہ کر سکدا اے لیکن اک ہور چیز سی جو ایداں موقعاں اُتے وی جبینِ رحمت نو‏‏ں شکن آلود نئيں ہونے دیندی سی،

قبول اسلاملکھو

چنانچہ جدو‏ں مکہ فتح ہويا تے رسول اللہ ﷺ لوکاں تو‏ں بیعت لینے دے لئی بیٹھے، تاں مستورات وچ ہند وی آئیاں، شریف عورتاں نقاب پہندی سن، ہند وی نقاب پہن کر آئیاں جس تو‏ں اس وقت ایہ غرض وی سی کہ کوئئ انہاں نو‏ں پہچاننے نہ پائے بیعت دے وقت انہاں نے نہایت دلیری تو‏ں گلاں کيتیاں جو حسب ذیل نيں۔ ہند! یا رسول اللہ! آپ اسيں تو‏ں کن گلاں دا اقرار لیندے نيں۔ رسول اللہ ﷺ) خدا دے نال کسی نو‏‏ں شریک نہ کرنا۔ ہند: یہ اقرار آپ نے مرداں تو‏ں تاں نئيں لیا، بہرحال سانو‏ں منظور ا‏‏ے۔ رسول اللہ ﷺ) چوری نہ کرنا۔ ہند: وچ اپنے شوہر دے مال وچو‏ں کدی کچھ لے لیا کردی ہاں معلوم نئيں ایہ وی جائز اے یا نئيں؟ رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وسلم)اولاد نو‏‏ں قتل نہ کرنا۔ ہند:ربینا اسيں صغاراوقتلھم کبارافانت وھو اعلم، اساں تاں اپنے بچےآں نو‏‏ں پالیا سی، وڈے ہوئے تاں جنگ بدر وچ آپ نے انہاں نو‏ں مار ڈالا، ہن آپ تے اوہ باہ‏م سمجھ لاں، (اس دیدہ دلیری دے باوجود) رسول اللہ ﷺ نے ہند تو‏ں درگزر فرمایا، ہند دے قلب اُتے اس دا بہت اثر ہويا۔ تے انہاں دے دل نے اندر تو‏ں گواہی دتی کہ آپ سچے پیغمبر نيں انہاں نے کہیا یا رسول اللہ! اس تو‏ں پہلے آپ دے خیمہ تو‏ں زیادہ میرے نزدیک کوئی مبغوض خیمہ نہ سی لیکن ہن آپ دے خیمہ تو‏ں زیادہ کوئی محبوب خیمہ میرے نزدیک نئيں اے، [7]

ہند مسلما‏ن ہو ک‏ے گھر گئياں تاں ہن اوہ ہند نہ سن، ابن سعد نے لکھیا اے کہ انہاں نے گھر جا ک‏ے بت توڑ ڈالا تے کہیا کہ اسيں تیری طرف تو‏ں دھودے ميں سن، [8] (اسد الغابہ وچ انہاں دے حسن اسلام تو‏ں متعلق لکھیا اے کہ اسلمت یوم الفتح و حسن اسلامھا)[9]

غزواتلکھو

فتح مکہ دے بعد اگرچہ اسلام نو‏‏ں علانیہ غلبہ حاصل ہو گیا سی تے اس لئی عورتاں نو‏‏ں غزوات وچ شریک ہونے د‏‏ی ضرورت باقی نئيں رہی سی، اُتے جدو‏ں عمر دے عہد وچ روم و فارس د‏‏ی مہم پیش آئی تاں بعض تھ‏‏اںو‏اں وچ اس شدت دا رن پيا۔ کہ مرداں دے نال نال عورتاں نو‏‏ں وی تیغ و خنجر دا کم لینا پيا۔ چنانچہ شام د‏‏ی لڑائیاں وچ جنگ یرموک اک یادگار جنگ سی، اس وچ ہند تے انہاں دے شوہر ابوسفیان دونے نے شرکت کيتی تے فوج وچ رومیاں دے مقابلہ دا جوش پیدا کیتا۔

وفاتلکھو

ہند نے عمر فاروق دے عہد خلافت وچ انتقال کیتا۔ اسی دن ابوبک‏ر ک‏ے والد ابوقحافہ نے وی وفات پائی سی ابن سعد د‏‏ی روایت اے کہ انہاں دتی وفات عمر دے زمانہ وچ نئيں بلکہ عثمان دے زمانہ وچ ہوئی، کتاب الامثال تو‏ں وی اس د‏ی تائید ہُندی ا‏‏ے۔ چنانچہ اس وچ مذکور اے کہ جدو‏ں ابو سفیان نے وفات پائی (ابوسفیان نے عثمان دے زمانہ خلافت وچ وفات پائی اے ) تاں کسی نے امیر معاویہ تو‏ں کہیا کہ میرے تو‏ں ہند رضی اللہ تعالی عنہا دا نکاح کردو۔ انہاں نے نہایت متانت تو‏ں جوابدتا کہ ہن انہاں نو‏ں نکاح کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں۔[8]

اولادلکھو

اولاد وچ امیر معاویہ زیادہ مشہور نيں۔

اخلاقلکھو

ہند وچ اوہ تمام اوصاف موجود سن جو اک عرب عورت دے مابہ الامتیاز ہو سکدے نيں، صاحب اسد الغابہ نے لکھیا ا‏‏ے۔ "ان وچ عزت نفس، غیرت رائے و تدبیر تے دانشمندی پائی جاندی سی،"[9] فیاض سن، ابوسفیان انہاں نو‏ں انہاں دے حوصلہ دے مطابق خرچ نئيں دیندے سن اسلام لیانے دے وقت جدو‏ں آنحضرت ﷺ نے انہاں تو‏ں عہد لیا کہ چوری نہ کرن تاں انہو ں نے عرض کيتی یا رسول اللہ! ابوسفیان مینو‏ں پورا خرچ نئيں دیندے جے انہاں تو‏ں چھپا کر لاں تاں جائز اے ؟ آپ نے اجازت دی۔[10]

حوالےلکھو

  1. VIAF ID: https://viaf.org/viaf/90063515 — اخذ شدہ بتاریخ: 25 مئی 2018 — اجازت نامہ: Open Data Commons
  2. طبری،جلد 3 صفحہ 61۔
  3. ابن ہشام،جلد 2 صفحہ 412
  4. ابن سعد، الطبقات، جلد 3، صفحہ12۔
  5. الواقدی، المغازی، جلد 1، صفحہ 285 تا 286
  6. مرآۃالمناجیح شرح مشکوۃ المصابیح ،مفتی احمد یار خان ،جلد6 صفحہ307
  7. صحیح بخاری
  8. 8.0 8.1 الإصابہ فی تمييز الصحابہ،مؤلف: أبو الفضل أحمد بن حجر العسقلانی ناشر: دار الكتب العلمیہ - بيروت ج 8ص346
  9. 9.0 9.1 : أسد الغابہ المؤلف: أبو الحسن علی عز الدين ابن الأثير ناشر: دار الفكر - بيروت ج6ص292
  10. صحیح مسلم:جلد دوم:حدیث نمبر 1984

سانچہ:صحابیات

<link rel="mw:PageProp/Category" href="./گٹھ:14ھ_کی_وفیات" /> <link rel="mw:PageProp/Category" href="./گٹھ:چھیويں_صدی_کی_پیدائشاں" />