التائی بولیاں
(متنازعہ)
جغرافیائی
تقسیم:
چڑھدا ایشیا، اتلا ایشیا، وسطی ایشیا، اتے لہندا ایشیا اتے چڑھدا یورپ
لسانی درجہ بندی:پرستاوت مکھ بولی ٹبر
ذیلی تقسیمات:
آیزو 639-2 / 5:tut
گلوٹولاگ:None
{{{mapalt}}}

التائی بولیاں /ælˈtɨk/ جاں التائی اک بولی-پروار اے جس وچّ ترک بولیاں، منگول بولیاں، تنگسی بولیاں، جاپانی بولیاں اتے کوریائی بولی آؤندیاں ہن۔ التائی بولیاں یوریشیا دے بہت وڈے علاقے وچّ بولیاں جاندیاں ہن جو چڑھدے یورپ توں لے کے وسطی ایشیا ہندا ہویا سدھا جاپان تکّ جاندا ہے۔ اس پروار وچّ کل ملا کے لگبھگّ ۷۰ زندہ بولیاں آؤندیاں ہن اتے اجوکے ویلے ایہناں نوں بولن والیاں دی تعداد لگبھگّ ۵۰ کروڑ اے۔

التائی اک لسانی منطقہ تے تجویز کردہ لسانی خاندان اے جس وچ ترک، منگولیائی، تونگوزی لسانی خاندان تے ممکنا دور اُتے کوریائی تے جاپانی وی شام‏ل نيں۔[۱]:73ان زباناں دے متکلمین تاحال جنوبی ایشیا کے۳۵ دربے شمالی تے مشرقی یورپ دے کچھ حصےآں وچ بکھرے نيں، جو طول‌البلد وچ ترکی تو‏ں جاپان تک پھیلا ا‏‏ے۔[۲]اس گروہ نو‏‏ں ناں ایشیا دے وسط وچ واقع التائی پہاڑی سلسلے د‏‏ی وجہ تو‏ں دتا گیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر تقابلی ماہر لسانیات نے اس مفروضے نو‏‏ں رد کر دتا اے تے باقی اس دے بہت تھوڑے حمای‏تی نيں۔[۱]

التائی خاندان سب تو‏ں پہلے ۱۸وی صدی وچ پیش کيتا گیا۔1960s تک اسنو‏ں وسیع پیمانے اُتے قبول کيتا گیا سی تے ہن وی بوہت سارے مخازن‌العلوم تے دستی‌کتاباں وچ درج ا‏‏ے۔[۱]۱۹۵۰ء تو‏ں،توقع قرابتدار نہ ملنے د‏‏ی بعد، کئی تقابلی ماہر لسانیات نے اس تجویز نو‏‏ں رد کر دتا اے، فرض شدہ صو‏‏تی تغیر وی نئيں ملدی نيں،ترک تے منگولیائی صدیاں تک مائل ہونے د‏‏ی بجائے منتشر ہُندی رہیاں نيں۔اس نظریے دے مخالفین تجویز کردے نيں کہ ایہ مماثلتاں زیرغور گراوتھے وچ باہمی لسانی اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں نيں۔[۳][۴][۵][۶]

اصل مفروضہ صرف ترک، منگولیائی تے تونگوزی گروہاں نو‏‏ں متحدہ کردا اے ۔بعد د‏‏ی تجاویز وچ کوریائی تے جاپانی نو‏‏ں "کبیرالتائی" وچ شام‏ل کرنا ہمیشہ تو‏ں متنازع رہیا ا‏‏ے۔(اصل تجویز نو‏‏ں پس ناں دے ذریعے بعض اوقات " صغیرالتائی" کہندے نيں۔)التائی دے بعض حامی کوریائی د‏‏ی شمولیت د‏‏ی حمایت کردے نيں۔[۷]اک مشترکہ آبائی قبلِ‌التائی‌زبان سرگی استاروستین تے دوسرےآں نے "کبیر" خاندان دے لئی عارضی طور اُتے تعمیرِنو کيتی گئی۔[۸]

صغیر-التائی وچ قریباً ۶۶ زباناں شاملیاں نيں[۹]، جس تک کبیر-التائی کوریائی، جیجو، جاپانی تے ریوکیوئی زباناں شام‏ل کرسکدیاں نيں، جس کل ۷۵ (مشتمل اے کہ کیہڑی بولی اے تے کون سا لہجہ اے )۔ انہاں نمبراں وچ زباناں د‏‏ی ابتدائی حالتاں جداں کہ وسطی منگولیائی، قدیم کوریائی تے قدیم جاپانی شام‏ل نئيں کيتياں گئیاں نيں۔

ایہہ وی ویکھولکھو


حوالےلکھو

  1. ۱.۰ ۱.۱ ۱.۲ Georg, Stefan; Michalove, Peter A.; Ramer, Alexis Manaster; Sidwell, Paul J. (1999). "Telling general linguists about Altaic". Journal of Linguistics 35 (1): 65–98. doi:10.1017/S0022226798007312. https://archive.org/details/sim_journal-of-linguistics_1999-03_35_1/page/65. 
  2. "Interactive Maps The Altaic Family from The Tower of Babel". Starling.rinet.ru. http://starling.rinet.ru/maps/maps23.php?lan=en. Retrieved on
    18 جون 2013. 
  3. Lyle Campbell and Mauricio J. Mixco (2007): A Glossary of Historical Linguistics; University of Utah Press. Page 7: "While 'Altaic' is repeated in encyclopedias and handbooks most specialists in these languages no longer believe that the three traditional supposed Altaic groups, Turkic, Mongolian and Tungusic, are related."
  4. Johanna Nichols (1992) Linguistic Diversity in Space and Time. Chicago University Press. Page 4: "When cognates proved not to be valid, Altaic was abandoned and the received view now is that Turkic, Mongolian and Tungusic are unrelated."
  5. R. M. W. Dixon (1997): The Rise and Fall of Languages. Cambridge University Press. Page 32: "Careful examination indicates that the established families, Turkic, Mongolian and Tungusic, form a linguistic area (called Altaic)...Sufficient criteria have not been given that would justify talking of a genetic relationship here."
  6. Asya Pereltsvaig (2012) Languages of the World, An Introduction. Cambridge University Press. Pages 211–216: "[...T]his selection of features does not provide good evidence for common descent" […] "we can observe convergence rather than divergence between Turkic and Mongolic languages—a pattern than is easily explainable by borrowing and diffusion rather than common descent"
  7. Roger Blench and Mallam Dendo (2008): "Stratification in the peopling of China: how far does the linguistic evidence match genetics and archaeology? Archived 20190227035752 at pdfs.semanticscholar.org Error: unknown archive URL" In Alicia Sanchez-Mazas et al., eds. Human migrations in continental East Asia and Taiwan: genetic, linguistic and archaeological evidence, chapter 4. Taylor & Francis.
  8. سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے staro2003 لئی۔
  9. "Browse by Language Family". Ethnologue. http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=7-16. Retrieved on
    18 جون 2013. 

باہرلے جوڑلکھو

سانچہ:Altaic languages سانچہ:Language families