پہلا صفہ کھولو

چوبولالکھو

شاعراں دا رَلواں کلام یا جس وچ چار بولیاں وَرتیاں گیاں ہوڽ۔ ایس دی مثال گرو گرنتھ صاحب وچ موجود ہے۔

سویالکھو

سویا چار تُکاں دا بحر ہے، ہر اک تُک وچ ٢٢ پائے ہُندے ہن ، پہلے ٢١ پایاں دیاں ست تکڑیاں بندیاں ہن اک تکڑی وچ کلاں خورد خورد ایس طرح تِن تِن پائے ہندے ہن تے بایئسواں پایہ کلاں ہندا ہے، وقفہ چار پایاں بعد۔ایس دیاں کئی قسماں ہن۔

فردلکھو

غزل دا مطلع چھڈ کے باقی اس دا ہر شعر اپنی جگہ تے فرد ہند اہے۔

کِبتْلکھو

بِت ہِندی وِچ جملہ نوں آکھدے ہن، یعنی کہی ہوئی گل۔ ایہہ لمبے بحر دا شعر ہےہر مصرعہ دے چار ٹکڑے یعنی رکن ہُندے ہے، تے چوتھا ٹکڑا پہلے تِناں نالوں تھوڑا چھوٹا ہُندا ہے۔ کِبت چار تُکاں دا ہندا ہے ایس وچ ماترے دا حساب نہیں ہندا ، پر پائے ٣١ ہونے چاہیدے ہے۔ پایاں دی لمبائی چھوٹائی دا وی خیال نہیں ، صرف اخیرلا پایہ کلاں ہووے تے ایس وچ اَٹھ اَٹھ پایاں دے بعد تِن وقفے ہندے ہن۔ سکھ تے ہِندو شاعراں دے کبت اکثر مِلدے ہن۔

؎ ویر پیا نائی بُرا space
space بھیٔ٘ن گھر بھائی بُرا

؎ سوہریاں جوائی بُرا space
space لعنتاں سہار دا

؎ کنجری دا چِت بُرا space
space جھولی چُک مِت بُرا

؎ کُڑم آیا نِت بُرا space
space جُھوٹھ نہیں مار دا

کبت دا اِک ہور نمونہلکھو

انجن ریل باجھوں دیوا تیل باجھوں
جنج میل باجھوں نمودار ناہیں
دانش عقل باجھوں سوہنا شکل باجھوں
بھنڈ نقل باجھوں روزگار ناہیں

سَر کھنڈیلکھو

ایہدے وچ تُکاں قافہ بند نہیں ہُندیاں، یعنی ردیف قافیہ دی پابندی نہیں ہندی۔ ایس نوں انگریزی وچ بلینک ورس آکھدے ہن۔

بَارَہْ مَاھے - اَٹھوارے- سَت وَارےلکھو

شاعر محبوب دے ہجر وچ سال دے مہینہ دے ناں لے لے کے جدائی دی کیفیت بیان کردا ہے۔

سی حرفیلکھو

پنجابی شاعراں ابجد دے ٣٠ حرفاں تے بَیت لکھ کے اوہنوں نوں سی حرفی دا ناں دے دِتا۔

کُنڈلیاںلکھو

چھ مصرعہِ دا اک بند جس وچ بند دے پہلے مصرعہ دا پہلا لفظ تے آخری مصرے دا آخری لفظ اِکو جیہا ہندا ہے، دوسرے مصرعہِ دا آخری ٹکڑا تیجے مصرعہِ دا پہلا ٹکڑا ہندا ہے انٛج سنگلی وانگو مصرعہِ جڑ جاندے ہن۔

کورڑاچھندلکھو

ایس وچ دو تُکاں ہندیاں ہن۔ ہر اک تُک وچ ١٣ پائے ۔ ٦ پائے بعد وقفہ تے تِیجا پائے کلاں خورد کلاں آوڽ تاں بحر سوادلا بڽ جاندا ہی۔ ایہہ چار یا چھ مصرعے وچ ہُندے ہے۔

بشن پَدےلکھو

ہندو لوک اپنے دیوی دیوتاؤں دی تعریف وچ لکھے بھجن نوں آکھدے ہن۔

اشٹ پَدےلکھو

اوہ خیال جیہڑا اٹھارہ پوڑیاں دی لڑی وچ ہووے۔

غزللکھو

غزل دے معنی ہن معشوق نال لاڈ پیار دیاں گلّاں کرنا۔ غزل دے ہر شعر دا مضمون یا خیال وَکھ وَکھ ہندا ہے، ایس دا پہلا شعر بیت تے باقی فرد ہندے ہن۔ ایس دے شعراں دی تعداد طاق ہندی ہے تے تیراں توں زیادہ اشعار نہیں ہندے۔

مثلّثلکھو

ایہہ اوہ نظم ہے جس دے ہر اک بند دے تن مصرعہِ ہندے ہن۔

خمّسلکھو

جس نظم دے ہر بند دے پنج مصرعہِ ہووڽ اوس نوں کیہندے ہن۔

مسدّسلکھو

جس مسلسل نظم دے ہر بند دے چھ مصرعہِ ہووڽ، تے ایہدے پہلے چار مصرعہِ یا دو بَیت ہم قافیہ ہندے ہن تے باقی دو مصرعہِ وکھرے ہندے ہن۔

چوپائی، چو مصرعہ، چوکلیا، قِطعہ، رُباعیلکھو

چار مصرعہ دا اِک بند، انسانی زندگی تے کسی اک پہلو اتے ایس وچ روشنی پائی جاندی ہے۔ جس وچ فارسی رباعی وانگ اِک خیال پیش کیتا جاندا ہے، پر رباعی دے کجھ خاص وزن ہن ، چوپائی یا قطعہ لئی کوئی قید نہیں۔ امرت چھند وی ایس دی اِک قسم ہے۔


ہور ویکھولکھو

حوالےلکھو