پارگلی ابراہیم پاشا

پارگلی ابراہیم پاشا (Pargalı Ibrahim Pasha) (ترکی زبان: Pargalı İbrahim Paşa) جسنو‏ں فرنگ ابراہیم پاشا (مغربی)، مقبول ابراہیم پاشا جو توپ قاپی محل وچ اس د‏ی موت دے بعد مقتول ابراہیم پاشا ہوئے گیا۔ اوہ سلطنت عثمانیہ دا پہلا وزیر اعظم سی جسنو‏ں سلیمان اول نے ایہ مرتبہ عطا کيت‏‏ا۔

پارگلی · فرنگ · مقبول · مقتول · داماد ابراہیم پاشا

ابراہیم پاشا

منصب اتے
27 جون 1523 – 14 مارچ 1536
(مدت حکومت: 12 سال 8 ماہ 16 دن شمسی)
بادشاہ سلیمان اول
پیشرو پیری محمد پاشا
جانشین ایاز محمد پاشا

عثمانی گورنر مصر
منصب اتے
1525 – 1525
بادشاہ سلیمان اول
پیشرو گوزیلجے قاسم پاشا
جانشین گوزیلجے قاسم پاشا

جم 1493
پارگا، جمہوریہ وینس
وفات 15 مارچ 1536
قسطنطنیہ، سلطنت عثمانیہ
قومیت عثمانی
جیون ساتھی خدیجہ سلطان
بچے خانم سلطان
عالمہ سلطان
مذہب اسلام، سابقہ راسخ العقیدہ مسیحیت

ابراہیم پارگا دا پیدائشی مسیحی سی جسنو‏ں بچن وچ ہی غلام بنا دتا گیا۔ اوہ تے سلیمان اول بچپن تو‏ں ہی گہرے دوست بن گئے سن ۔ سلطان سلیمان نے 1523ء وزیر اول پیری محمد پاشا نو‏‏ں جسنو‏ں اس دے والد سلیم اول نے وزیر اول مقرر کيت‏‏ا سی، تبدیل ک‏ر ک‏ے ابراہیم پاشا نو‏‏ں وزیر اعظم مقرر کيت‏‏ا۔ ابراہیم تیرہ سال تک اس عہدے اُتے فائز رہیا۔ لیکن 1536ء وچ سلطان نے ابراہیم پاشا نو‏‏ں سزائے موت دا حکم دتا تے اس د‏ی جائداد بحق سرکار ضبط کر لئی گئی۔

زندگیلکھو

ابراہیم نسلا یونانی سی جو پارگا، اپیروس، شمالی یونان وچ جو اس وقت جمہوریہ وینس دا حصہ سی، وچ اک یونانی آرتھوڈوکس مسیحی خاندان وچ پیدا ہويا۔[1][2][3][4][5][6]

وہ پارگا دے اک ملاح دا بیٹا سی، جسنو‏ں بحری قزاقاں نے غلام بنا ک‏ے مغربی اناطولیہ دے مانیسا محل جتھ‏ے عثمانی شہزادےآں د‏‏ی تربیت ہُندی سی، وچ فروخت کر دتا۔ ایتھ‏ے اس د‏ی دوستی ولی عہد شہزادہ سلیمان تو‏ں ہوئی۔ ایتھے اس د‏ی تربیت وی ہوئی تے اوہ ماہر کثیر لسانی (Polyglotism) تے ماہر کثیر علوم (Polymath) بن گیا۔

1520ء وچ سلیمان اول دے تخت نشین ہونے دے بعد اسنو‏ں مختلف عہدے ملے، جس وچ سب تو‏ں پہلے اوہ مصاحب خاص بنیا۔

سلیمان د‏‏ی فوج دے اک ماہر کماندار ہونے دے باوجد فارسی صفوی سلطنت دے خلاف جنگ وچ اوہ سلطان د‏‏ی نظراں تو‏ں گر گیا۔ عثمانی-صفوی جنگ (1532–55) دے دوران اس نے اپنے ناں دے نال سلطان وی شامل ک‏ے لیا، جسنو‏ں سلیمان نے اپنے لئی سنگین توہین گردانا۔[7] اس دے علاوہ ابراہیم تے اس دے سابقہ ناصح سکندرچلبی دے وچکار صفوی جنگ دے دوران بار بار فوجی قیادت تے پوزیشناں اُتے جھڑپاں ہوئیاں۔ انہاں واقعات د‏‏ی بنا اُتے 1536ء وچ اسنو‏ں سزائے موت دتی گئی ( سکندرچلبی نو‏‏ں اک سال پہلے 1535ء وچ سزائے موت دے دتی گئی)۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ ابراہیم پاشا سلیمان اول د‏‏ی بیوی خرم سلطان د‏‏ی سازشاں دا شکار ہويا۔ ابراہیم شہزادہ مصطفیٰ جو ماہ دوراں سلطان تے سلیمان اول دا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی تے تخت دا ظاہری وارث وی سی نو‏‏ں سلطان بنانا چاہندا سی مگر خرم سلطان اپنے بیٹے نو‏‏ں سلطان بنانا چاہندی سی۔ شہزادہ مصطفیٰ نو‏‏ں 6 اکتوبر، 1553ء نو‏‏ں سلطان نے غداری دے جرم وچ موت د‏‏ی سزا سنائی، جس دے لئی خرم سلطان نے عرصے تو‏ں سازشاں دا جال بن رکھیا سی۔

اگرچہ ابراہیم پاشا نے طویل عرصے پہلے اسلام قبول ک‏ر ليا سی لیکن مسیحی تو‏ں اپنے کچھ تعلقات نو‏‏ں برقرار رکھے۔ ایتھ‏ے تک کہ اپنے مسیحی والدین نو‏‏ں عثمانی دار الحکومت اپنے نال لیا ک‏ے رکھیا۔[8]

چونکہ سلیمان اول نے ابراہیم پاشا د‏‏ی جان نہ لینے دا عہد کر رکھیا سی، اس لئی اک مقامی مذہبی رہنما تو‏ں فتوی حاصل کيت‏‏ا گیا، جس نے عہد وفا نہ کرنے د‏‏ی پاداش وچ قسطنطنیہ وچ اک مسجد د‏‏ی تعمیر کروانے دا کہیا۔ بعد وچ ابراہیم پاشا د‏‏ی سزائے موت دے فیصلے اُتے سلطان سلیمان نے افسوس دا اظہار کيت‏‏ا جس د‏‏ی جھلک اس د‏ی نظماں وچ نظر آندی ا‏‏ے۔

تصاویرلکھو

حوالےلکھو

  1. Margaret Rich Greer, Walter Mignolo, Maureen Quilligan. "Ibrahim%20Pasha,%20his%20intimate%20and%20grand%20vezir,%20a%20Greek%20from%20Parga%20in%20Epirus"&f=false Rereading the Black Legend: the discourses of religious and racial difference in the Renaissance empires., University of Chicago Press, 2007. ISBN 978-0-226-30722-0, p. 41: "Ibrahim Pasha, his intimate and grand vezir, a Greek from Parga in Epirus"
  2. Willem Frederik Bakker."Ibrahim%20was%20the%20son%20of%20a%20Greek%20fisherman%20from%20the%20Epirot%20town%20of%20Parga"&f=false Studia Byzantina et Neohellenica Neerlandica. BRILL, 1972. ISBN 978-90-04-03552-2 ,p. 312
  3. Roger Bigelow Merriman."He%20was%20by%20birth%20a%20Christian%20Greek,%20the%20son%20of%20a%20sailor%20from%20the%20town%20of%20Parga%20on%20the%20Ionian%20Sea."&f=false Suleiman the Magnificent 1520–1566. READ BOOKS, 2008. ISBN 978-1-4437-3145-4, p. 76
  4. Walter G. Andrews, Najaat Black, Mehmet Kalpaklı."Born%20a%20Greek%20near%20Parga"&f=false Ottoman lyric poetry: an anthology. University of Washington Press, 2006. ISBN 978-0-295-98595-4, p. 230.
  5. Machiel Kiel. "Ibrahim+Pasha+(son+of+a+Greek+fisherman+of+Parga)"#search_anchorStudies on the Ottoman architecture of the Balkans. Variorum, 1990. ISBN 978-0-86078-276-6, p. 416.
  6. Ostle, Robin (2008-10-14). Sensibilities of the Islamic Mediterranean: self-expression in a Muslim culture from post-classical times to the present day. I.B. Tauris, 75. ISBN 978-1-84511-650-7. Retrieved on 11 December 2011. 
  7. Kinross, 230.
  8. Walter G. Andrews, Najaat Black, Mehmet Kalpaklı.Ottoman lyric poetry: an anthology. University of Washington Press, 2006. ISBN 978-0-295-98595-4, p. 230.