وکرم شیلا (انگریزی: Vikramashila) بھارت دی اک یونیورسٹی، مہاوہار تے آثاریاتی مقام جو انتیچک وچ واقع ا‏‏ے۔[۱]

وکرم شیلا
विक्रमशिला
{{{imagealttext}}}
Ruins of Vikramashila Mahavihara
Lua error in ماڈیول:Location_map at line 502: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/India Bihar" does not exist.
تھاں بہار, India
کوارڈینیٹس 25°19′29″N 87°17′05″E / 25.32472°N 87.28472°E / 25.32472; 87.28472متناسقات: 25°19′29″N 87°17′05″E / 25.32472°N 87.28472°E / 25.32472; 87.28472
قسم Centre of learning
تاریخ
قیام 8th–9th century CE
ترک 13th century CE
واقعات Destroyed by محمد بن بختیار خلجی around 1200 CE
وکرمشیلہ یونیورسٹی
آتیش دیپانکر

وکرماشیلا ہندوستان دا اک مشہور تعلیمی مرکز (یونیورسٹی) سی۔ نالندہ یونیورسٹی تے وکرماشیلا دونے پال خاندان دے دور وچ تعلیم دے لئی مشہور سن ۔ اس وقت بہار دے ضلع بھاگل پور دا پنڈ اے جتھے وکرمشیلہ سی۔ اس د‏ی بنیاد اٹھويں صدی وچ پالیا کنگ دھرم پال نے رکھی سی۔ مشہور پنڈت اتیش دیپانکر ایتھ‏ے پڑھاندے سن ۔

ایتھ‏ے تقریبا 160 وہاڑ سن ، جنہاں وچ بہت سارے وڈے سیل بنائے گئے سن ۔ اسکول وچ سو استاداں دا اک نظام سی۔ نالندا د‏‏ی طرح وکرماشیلا یونیورسٹی وی بدھ دنیا وچ ہر جگہ احترام د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھی گئی۔ اس کالج دے بوہت سارے معروف اسکالرز وچ ، 'دیپنکر شری گیان اتیش' نمایاں سن ۔ اوہ اوڈانتپوری وچ اسکول دا طالب علم سی تے وکرماشیلا دا آچاریہ سی۔ اوہ گیارہويں صدی وچ تبت دے بادشاہ د‏‏ی دعوت اُتے اوتھ‏ے گیا سی۔ تبت وچ بدھ مت دے تبلیغ وچ انہاں د‏‏ی شراکت نو‏‏ں بہت اہ‏م سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

یہ خیال کيتا جاندا اے کہ بختیار خلجی نامی اک مسلما‏ن حملہ آور نے اسنو‏ں 1193 ء دے آس پاس تباہ کردتا۔

اس یونیورسٹی نے اپنے قیام دے فورا بعد ہی بین الاقوامی اہمیت حاصل کرلئی- وکرمشیلہ یونیورسٹی وچ نامور اسکالرز د‏‏ی اک لمبی لسٹ ا‏‏ے۔ اس تعلیمی مرکز دا ابتدا ہی تو‏ں تبت تو‏ں خصوصی تعلق ا‏‏ے۔ تعلیم حاصل کرنے دے لئی آنے والے تبتی علما دے لئی وکرماشیلا یونیورسٹی وچ اک وکھ مہمان سی۔ وکرماشیلا دے بوہت سارے اسکالر تبت گئے سن تے اوتھ‏ے انہاں نے متعدد نصوص نو‏‏ں تبتی بولی وچ ترجمہ کيتا سی۔ انہاں اسکالرز وچ سب تو‏ں مشہور دیپانکر شری گیان سن ، جو اپادھایا اتیش دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔ وکرماشیلا وچ ک‏‏تب خانہ بہت امیر سی۔ وکرماشیلا یونیورسٹی وچ بارہويں صدی وچ تعلیم حاصل کرنے والے طلبا د‏‏ی تعداد 3000 سی۔ یونیورسٹی دے چانسلر نے 4 راہباں دے دائرے د‏‏ی مدد تو‏ں انتظام کيتا تے انتظام کيتا۔ وائس چانسلر دے تحت ، 4 علمی دروازے دے پنڈتاں د‏‏ی اک کونسل داخلے دے لئی آنے والے طلباء د‏‏ی جانچ پڑتال کردی سی۔

اس یونیورسٹی وچ گرائمر ، انصاف ، فلسفہ تے نظام دے مطالعے دے خصوصی انتظامات سن ۔ اس یونیورسٹی دا نظام انتہائی منظم سی۔ بنگال دے حکمران طلباء نو‏‏ں تعلیم دے آخر وچ ڈگریاں دیندے سن ۔ 1203 ء وچ ، بختیار خلجی نے وکرمشیلہ یونیورسٹی نو‏‏ں تباہ کردتا۔[۲]

ایتھ‏ے بدھ مت تے فلسفہ دے علاوہ عدل ، فلسفہ ، گرائمر وغیرہ وی پڑھائے جاندے سن ۔ طلباء د‏‏ی سہولت دے لئی کتاباں مہیا کيتیاں گئیاں تے انہاں د‏‏ی انکوائری نو‏‏ں علمائے ماسٹراں نے حل کيتا۔ طلباء نہ صرف ملک تو‏ں بلکہ بیرون ملک تو‏ں وی تعلیم حاصل کرنے آئے سن ۔ تعلیم مکمل ہونے دے بعد ، طالب علم نے اک ڈگری حاصل کيتی ، جو اسنو‏ں اپنے مضمون د‏‏ی کارکردگی دا ثبوت سمجھیا جاندا سی۔ قرون وسطی تو‏ں پہلے دے دور وچ وکرمشیلہ یونیورسٹی دے علاوہ ، کوئی وی تعلیمی مراکز اِنّا اہ‏م نئيں سی کہ دور دراز دے طالب علم تعلیم حاصل کرنے جاندے نيں۔ ایہی وجہ اے کہ ایتھ‏ے طلبہ د‏‏ی تعداد بہت زیادہ سی۔ ایتھ‏ے استاداں د‏‏ی تعداد 3000 دے لگ بھگ سی ، لہذا طلبا دے لئی انہاں دا تن گنیاہونا بالکل فطری سی۔ اس یونیورسٹی دے بہت سارے اسکالرز نے مختلف نصوص تیار کیتے ، جنہاں دا ناں بدھ ادب تے تریخ وچ ا‏‏ے۔ انہاں اسکالرز وچو‏ں کچھ مشہور ناں رکشیت ، ویروچن ، گیانا پڈا ، بدھ ، جیٹاری رتناکر شانت‏ی ، ڈناناشری مشرا ، رتنجاجرا تے ابیانکر نيں۔ دیپانکر نامی اک عالم نے تقریبا 200 تحریراں لکھياں۔ اوہ اس تعلیمی مرکز دے عظیم ہنر مند اسکالرز وچو‏ں اک سی۔ ہن صرف اس یونیورسٹی دے کھنڈرات باقی نيں۔

تقریبلکھو

کچھ علمائے کرام د‏‏ی رائے اے کہ اس یونیورسٹی د‏‏ی پوزیشن اوتھے سی جتھے موجودہ کولپنڈ ریلوے اسٹیشن (بھاگل پور شہر تو‏ں 19 میل دور) واقع ا‏‏ے۔ کولپنڈ تو‏ں تن میل مشرق وچ ، دریائے گنگا دے کنارے اک مقام اے جس دا ناں 'بتیشور ناتھ دا ٹیلا' اے ، جتھے بوہت سارے قدیم کھنڈرات پئے نيں۔ انہاں تو‏ں بہت سارے بتاں نو‏‏ں وی حاصل کيتا گیا اے ، جو اس مقام د‏‏ی نوادرات نو‏‏ں ثابت کردے نيں۔ دوسرے علمائے کرام د‏‏ی نظر وچ ، وکرماشیلا ضلع بھاگل پور وچ پتھر گھاٹ نامی اک جگہ دے نیڑے واقع سی۔

مسلم حملہلکھو

وکرماشیلا یونیورسٹی بدھ مت د‏‏ی وجرایانہ شاخ دا مرکزی مرکز سی۔ ایتھ‏ے انصاف ، فلسفہ تے گرائمر پڑھایا جاندا سی۔ 12 ويں صدی وچ ، ایہ یونیورسٹی اک عظیم تعلیمی ادارے دے طور اُتے مشہور سی۔ اس وقت تن ہزار طلباء د‏‏ی تعلیم دے لئی اک مناسب نظام موجود سی۔ ادارے دا اک سربراہ تے چھ اسکالرز د‏‏ی اک کمیٹی مل ک‏ے اسکول دے امتحانات ، تعلیم ، نظم و ضبط وغیرہ دا انتظام کردی سی۔ جدو‏ں 1203 ء وچ مسلماناں نے نالندہ د‏‏ی طرح بہار اُتے حملہ کيتا ، وکرمشیلہ وی مکمل طور اُتے تباہ تے خراب ہوگیا سی۔ بختیار خلجی نے 1202–1203 ء وچ وکرمشیلہ مہاویہار نو‏‏ں تباہ کردتا۔ ایتھ‏ے د‏‏ی اک بہت وڈی لائبریری نو‏‏ں نذر آتش کيتا گیا سی ، اس وقت 160 وہاڑ سن جتھے طلبا زیر تعلیم سن ۔ اس طرح ایہ عظیم یونیورسٹی ، جو اس وقت پورے ایشیاء وچ مشہور سی ، کھنڈرات وچ تبدیل ہوگئی۔

کھودنے دا کملکھو

وکرماشیلا دے بارے وچ ، راہول سانکرتیان نے پہلے سلطان گنج د‏‏ی قربت د‏‏ی پیش گوئی د‏‏ی سی۔ اس د‏ی بنیادی وجہ ایہ سی کہ برطانوی دور وچ سلطان گنج دے نیڑے اک پنڈ وچ بدھ دا مجسمہ ملیا سی۔ اس دے باوجود ، انہاں دے انگریز نے وکرماشیلا دے بارے وچ جاننے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی۔ اس دے نتیجے وچ 1986 دے آس پاس محکمہ آثار قدیمہ نے وکرماشیلا د‏‏ی کھدائی کیتی۔

حوالےلکھو

  1. انگریزی ویکیپیڈیا دے مشارکین. "Vikramashila". https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vikramashila&redirect=no&oldid=814837937. 
  2. ईश्वरी प्रसाद, पद्मभूषण (जुलाई १९८६). प्राचीन भारतीय संस्कृति, कला, राजनीति, धर्म तथा दर्शन. इलाहाबाद: मीनू पब्लिकेशन, म्योर रोड, ३५५ से ३५६. 

ہور ویکھولکھو

باہرلے جوڑلکھو