سانچہ:رجوع مکرر

زیب النساء
Zeb-un-Nisa Begum.jpg 

معلومات شخصیت
جم تریخ 15 فروری 1638  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 26 مئی 1702  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں دلی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
رہائش آگرہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں residence (P551) ویکی ڈیٹا پر
پیو اورنگزیب  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں father (P22) ویکی ڈیٹا پر
بہن/بھائی
خاندان تیموری سلطنت  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں family (P53) ویکی ڈیٹا پر
دیگر معلومات
پیشہ شاعر،  لکھاری  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ ورانہ زبان فارسی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
شعبۂ عمل شاعری  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں field of work (P101) ویکی ڈیٹا پر

ہندوستان دے بادشاہ اورنگزیب د‏‏ی بیٹی عالمہ، فاضلہ، عارفہ تے فارسی بولی د‏‏ی شاعرہ سی۔ زیب النساء نے تن سال دے عرصے وچ قرآن مجید حفظ کیتا۔ فارسی، عربی تے اردو بولی تو‏ں کافی واقفیت پیدا کرلئی- ہیت، فلسفہ تے ادبیات وچ وی کافی درک حاصل کرلئی- دانشمند، ادب دوست تے شاعر پرورسی۔ انہاں د‏‏ی حمایت کردی ایہی وجہ اے کہ بہت زیادہ کتاباں، رسالے تے دیوان اس دے ناں لکھے گئے نيں۔ انہاں دے والد ہر کم وچ اس تو‏ں مشورہ کردے سن ۔ شادی نئيں کيت‏‏ی۔ 65سال د‏‏ی عمر وچ وفات پاگئياں۔ زیب المنشات تے زیب التفاسیر کتاباں انہاں دے آثار نيں۔

پیدائشلکھو

زیب النساء ("خواتین د‏‏ی زینت") [1] ،شہزادہ محی الدین( مستقب‏‏ل دے شہنشاہ اورنگ زیب) د‏‏ی سب تو‏ں وڈی صاحبزادی ، شادی دے ٹھیک نو ماہ بعد ، 15 فروری 1638 نو‏‏ں دکن دے شہر دولت آباد وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں د‏‏ی والدہ دلراس بانو بیگم ، اورنگزیب د‏‏ی پہلی بیوی تے چیف ساتھی سن تے صفویڈ ایران(فارس) د‏‏ی حکمران سلطنت دے ممتاز خاندان د‏‏ی شہزادتیاں سن۔[2][3] زیب النساء اپنے والد د‏‏ی چہیندی بیٹی سی۔[4]

تعلیم تے کارنامےلکھو

اورنگزیب نے دربار د‏‏ی اک خاتون حفیظہ مریم اُتے زیب النساء د‏‏ی تعلیم د‏‏ی ذمہ داری پائی۔ ایسا لگدا اے کہ زیب النسا نو‏‏ں اپنے والد د‏‏ی ذہانت تے ادبی ذوق ورثہ وچ ملی سی، کیونجے زیب النساء نے فقط تن سال وچ قرآن حفظ کیتا تے ست سال د‏‏ی عمر وچ حافظہ بن گئياں۔ اس موقع نو‏‏ں اس دے والد نے اک زبردست دعوت تے عوامی تعطیل دے نال منایا۔[5]شہزادی نو‏‏ں اس دے خوش و خرم والد نے 30,000 سونے دے سک‏‏ے دا انعام وی دتا۔[6] اورنگ زیب نے اپنی شہزادی بیٹی نو‏‏ں اچھی طرح تعلیم دینے دے لئی استانی بی نو‏‏ں وی بطور انعام سونے دے 30,000 سک‏‏ے دئے۔[7]

تب زیب النساء نے اس وقت دے علوم نو‏‏ں محمد سعید اشرف مازندرانی تو‏ں سکھیا ، جو فارسی دے عظیم شاعر وی سن ۔[8] ,[9] اوہ فلسفہ ، ریاضی ، فلکیات ، [10]ادب سیکھدیاں سن تے فارسی ، عربی تے اردو د‏‏ی ماہر سن۔ خطاطی وچ وی انہاں د‏‏ی اچھی شہرت سی۔[11]۔[12]

اس د‏ی لائبریری نے دوسرے تمام لوکاں دے نجی ذخیرے نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا تے اس نے اس دے حکم دے مطابق ادبی کم پیش کرنے یا اس دے لئی مخطوطات نقل کرنے دے لئی بہت سارے علما نو‏‏ں آزادانہ تنخواہاں اُتے ملازمت دی[13] اس د‏ی لائبریری وچ قانون ، ادب ، تریخ تے الٰہیات جداں ہر موضوع اُتے کم ہويا۔[14]

زیب النساء اک نیک دل خاتون سن تے ہمیشہ ضرورت مند لوکاں د‏‏ی مدد کردیاں سن۔ اس نے بیوہ خواتین تے یتیماں د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ اس نے نہ صرف لوکاں د‏‏ی مدد کيت‏ی بلکہ ہر سال اوہ حجاج نو‏‏ں مکہ تے مدینہ بھیجتاں۔[15] انہاں نے موسیقی وچ وی دلچسپی لی.[15]

اورنگزیب دا انضماملکھو

جب شاہجہان دے بعد اورنگ زیب شہنشاہ ہويا تاں زیب النساء 21 سال ورگی۔ جدو‏ں اورنگ زیب نو‏‏ں اپنی بیٹی د‏‏ی صلاحیت تے قابلیت دے بارے وچ معلوم ہويا تاں اوہ اس تو‏ں اپنی سلطنت دے سیاسی امور اُتے تبادلہ خیال کرنا شروع کیتا تے اس دے مشورے سندا۔ کچھ کتاباں وچ اس دا تذکرہ کیتا گیا اے کہ جدو‏ں جب زیب النساء دربار وچ حاضر ہُندیاں اس دے استقبال دے لئی ہر بار اورنگزیب تمام شاہی شہزادےآں کو  گھلدا۔ زیب النساء د‏‏ی چار ہور چھوٹی بہناں سن: زینت النساء ، زبدة النساء ، بدر النساء تے مہر النساء۔

نمونہ کلاملکھو

گرچہ من لیلیٰ اساسم، دل چو مجنون دونواست

سر بہ صحرا می زنم لیکن حیا زنجیرِ پا است

دخترِ شاہ‏م ولیکن رو بہ فقر آوردہ ام

'زیب' و 'زینت' بس ہمینم نامِ من زیب النساء است

تریخ پاک و ہند وچ اس دے بارے وچ لکھیا گیا اے کہ زیب النساء نے عربی تے فارسی د‏‏ی اعلٰی تعلیم حاصل کرنے دے نال نال قرآن پاک وی حفظ کیتا۔ شعروشاعری وچ اپنے استاد ملیا محمد سعید اشرف ماژندارانی تو‏ں اصلاح لی، علما تے اہل فن د‏‏ی بھر پور سرپرستی د‏‏ی تے انہاں دے لئی اک اعلٰی پائے دا ک‏‏تب خانہ قائم کیتا۔ اشعار دا نمونہ ملاحظہ ہو:۔

بشکند دستی کہ خم در گردنِ یاری نشد

کور بہ چشمی کہ لذت گیر دیداری نشد

صد بہار آخر شد و ہر گل بہ خرقی جا گرفت

غنچۂ باغِ دلِ ما زیب دستاری نشد

حوالےلکھو

  1. http://www.babur.org/babur/index.php?option=com_content&view=article&id=448:2013-02-13-21-46-16&Itemid=59
  1. Sarkar, Jadunath (1989). Studies in Aurangzib’s Reign, Third, Sangam Books Limeted, 90. ISBN 978-0-86131-967-1. 
  2. Lal, p. 7
  3. "Aurangzeb daughter's monument in a shambles". nation.com.pk. 16 July 2009. http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/lahore/16-Jul-2009/Aurangzeb-daughters-monument-in-a-shambles. 
  4. (2005) Captive princess : Zebunissa, daughter of Emperor Aurangzeb. Karachi: Oxford University Press, 73. ISBN 978-0-19-579837-1. 
  5. Lal, p. 8
  6. Sir Jadunath Sarkar (1912). History of Aurangzib: Mainly based on Persian sources, Volume 1. M.C. Sarkar and Sons, 69. 
  7. Raman, Sista Anantha (2009). Women in India A Social and Cultural History. Library of Congress Catologing –in – Publication Data, 10. ISBN 978-0-275-98242-3. 
  8. Mirsa, Rekha (1967). Women in Mughal India. Munshiram Manoharlal, 90. 
  9. WISE: Muslim Women: Past and Present – Zebunnisa
  10. WISE: Muslim Women: Past and Present – Zebunnisa
  11. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Hadi2 لئی۔
  12. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Hadi لئی۔
  13. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Sarkar19122 لئی۔
  14. Nath, p. 161.
  15. 15.0 15.1 Nath, p. 163.