محمد ابن زکریا الرازی

(لیایا گیا ابوبکر الرازی)
محمد ابن زکریا الرازی
Portrait of Rhazes (al-Razi) (AD 865 - 925) Wellcome L0005053 (cropped).jpg 
،  ویکی ڈیٹا اُتے (P18) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن 

معلومات شخصیت
جم سنہ 865[۱]  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
رے[۲]  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وفات 15 اکتوبر 925 (59–60 سال)[۳]  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
رے[۲]  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شہریت Black flag.svg خلافت عباسیہ  ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
پیشہ ریاضی دان،  کیمیادان،  فلسفی،  موجد،  طبیب  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان فارسی،  عربی[۴]  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شعبۂ عمل دوائی  ویکی ڈیٹا اُتے (P101) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

حکیم ابوبکر محمد بن زکریا الرازی (پیدائش: 854ء– وفات: 925ء) (انگریزی: Rasis /Rhazes) فارس سائنسدان، ماہرِ فزکس، ہیئت دان تے فلسفی سن ۔ محمد بن زکریا الرازی ( 251ھ ۔ 313ھ / 865ء ۔ 925ء ) ، مشہور مسلمان عالم ، طبیب ، فلسفی ، علم نجوم دا ماہر تے کیمیاءدان سی ۔ ایہہ جالینوس العرب دے لقب نال مشہور ہویا ۔ کہندے نیں کہ بقراط نے طب ایجاد کیتا ، جالینوس نے اس ودھایا ، رازی نے طب دے وکھو وکھ سلسلےآں نوں جمع کیتا تے ابن سینا نے اسنوں مکمل کیتا ۔

محمد ابن زکریا الرازی اک فلاسفر، علم طب د‏‏ی تریخ وچ اہ‏م شخصیت، کیمسٹ تے سرجن سن۔865-925۔ آپ (رے) وچ جو تہران دے پاس اک شہر اے پیدا ہوئے۔


رازی نے سائنس دے مختلف شعبےآں وچ بنیادی تے پائیدار شراکت دتی۔ انہاں نے 200 مسودات وچ ریکارڈ تے خاص طور اُتے انہاں دے مشاہدے تے دریافتاں دے ذریعے ادویات وچ متعدد پیشگی دے لئی یاد کيتا جاندا اے ۔

حالات زندگیلکھو

ابو بکر محمد ابن زکریا الرازی 250ھ/ 864ء وچ ایران دے رے (شہر) وچ پیدا ہوئے تے ايس‏ے نسبت تو‏ں رازی اکھوائے۔[۵] آپ نامور مسلما‏ن عالم، طبیب، فلسفی، ماہر علم نجوم تے کیمیاء دان سن ۔ جالینوس العرب دے لقب تو‏ں مشہور ہوئے۔ کہیا جاندا اے کہ بقراط نے طب ایجاد کیا، جالینوس نے طب دا احیاء کیا، رازی نے متفرق سلسلہ ہائے طب نو‏‏ں جمع کر دتا تے ابن سینا نے تکمیل تک پہنچایا۔ جوانی وچ موسیقی دے دلدادہ رہے فیر ادب و فلسفہ، ریاضیات و نجوم تے کیمیا و طب وچ خوب مہارت حاصل کيتی۔ پہلے رے فیر بغداد وچ سرکاری شفاخاناں دے ناظم رہ‏‏ے۔ طب وچ آپ نو‏‏ں اوہ شہرت دوام ملی کہ آپ طب دے امام وقت ٹھہرے۔

کارہائے نمایاںلکھو

دنیا د‏‏ی تریخ وچ جتھے بوہت سارے طبیباں دا ناں آتاہے اوتھ‏ے "ابوبکر محمد بن زکریا رازی" دا ناں علم طب دے امام د‏‏ی حیثیت تو‏ں لیا جاتاا‏‏ے۔۔ جدو‏ں زندگی د‏‏ی ذمہ داریاں بڑھاں تاں کیمیا گری دے فن نو‏‏ں اپنالیا۔ انہاں دا خیال سی کہ کیمیا گری د‏‏ی بدولت اوہ کم قیمت دھاتاں نو‏‏ں سونے وچ تبدیل کرکے بہت جلد امیر تے دولت مند بن جاواں گے۔ کیمیاگری دے جو طریقے اس زمانے وچ مشہور سن، انہاں وچ مختلف جڑی بوٹیاں نو‏‏ں ملیا ک‏ے دناں بلکہ مہینےآں تک دھات نو‏‏ں اگ اُتے رکھنا پڑدا سی، زکریا رازی نے وی ایہی طریقہ اختیار کيتا۔ دواواں تے جڑی بوٹیاں دے حصول دے لئی انہاں نو‏ں دوا فروشاں د‏‏ی دکاناں اُتے جانا پڑدا سی۔ اس سلسلے وچ انہاں د‏‏ی اک دوا فروش تو‏ں دوستی ہوئے گئی۔ چنانچہ اوہ فرصت دے لمحات وچ عموماً اس د‏ی دکان اُتے بیٹھ جاندے۔ اس تو‏ں انہاں وچ رفتہ رفتہ طب دے علم وچ دلچسپی پیدا ہوئے گئی۔ اک دن کیمیاگری دے شوق وچ اگ نو‏‏ں پھونکاں مارے ماردے انہاں دیاں اکھاں جھلس گئياں۔ اوہ علاج دے لئی اک طبیب دے پاس گئے۔ طبیب نے علاج کرنے دے لئی اچھی خاصی فیس طلب کيت‏‏ی۔ اس وقت رازی دے ذہن وچ ایہ گل آئی کہ اصل کیمیا گری تاں ایہ اے نہ کہ اوہ جس وچ اوہ ہن تک سرکھپاندے رہ‏‏ے۔ چنانچہ رازی نے ہن اپنی توجہ علم طبِ د‏‏ی تحصیل وچ صرف کردتی۔ اوہ طب د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی بغداد روانہ ہوئے گئے۔ بغداد وچ اس وقت ’’فردوس الحکمت‘‘ دا نامور مصنف علی بن ربن طبری زندہ سی۔ رازی نے اس بزرگ استاد تو‏ں طب دے تمام رموز سیکھے او ر وڈی محنت تو‏ں اس وچ کمال حاصل کيتا۔ 908ء وچ بغداد دے مرکزی شفا خانے وچ ، جو اس زمانے وچ عالم اسلام دا سب تو‏ں وڈا شفا خانہ سی، انہاں نو‏ں اعلیٰ افسر دا عہدہ پیش کيتا گیا جتھے اوہ 17 برس تک کم کردے رہ‏‏ے۔ ایہ عرصہ انہاں نے طبی تحقیقات تے تصنیف وتالیف وچ گزاریا۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں مشہور کتاب "حاوی" ايس‏ے زمانے د‏‏ی یاد گار ا‏‏ے۔ حاوی دراصل اک عظیم طبی انسائیکلوپیڈیا اے جس وچ انہاں نے تمام طبی سائنس نو‏‏ں جو متقدمین د‏‏ی کوششاں تو‏ں صدیاں وچ مرتب ہوئی، اک جگہ جمع کر دتا تے فیر اپنی ذا‏تی تحقیقات تو‏ں اس د‏ی تکمیل کیتی۔

وفاتلکھو

ابو ریحان البیرونی دے قول دے مطابق محمد بن زکریا الرازی نے بدھ 5 شعبان 313ھ مطابق 26 اکتوبر 925ء نو‏‏ں 61 سال شمسی د‏‏ی عمر وچ رے (شہر) وچ وفات پائی۔

محمد بن زکریا الرازی
 
جمیا: رے ، ایران 865ء
مریا : 925ء
کم : سائنسدان
گن: طبیب ، فلکیات تے کیمیادان ،فلسفی

طبلکھو

چیچک بمقابلہ خسرہ
اک باعمل ڈاکٹر دے طور پر، رازی نے چیچک تے خسرہ دے بارے وچ اک اہ‏م کتاب لکھی۔

فارمیسی
رازی نے فارمیسی دے ابتدائی پریکٹس کرنے دے لئی کئی طریقےآں وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔


اہ‏م لکھتاںلکھو

رازی دیاں لکھتاں ستارہويں صدی عیسوی تک یورپ وچ وڈی مستند تصور کیتیاں جاندیاں سن، انہاں دے تراجم لاطینی وچ کیتے گئے تے یورپ د‏‏ی درسگاہاں وچ بطور نصاب پڑھائی جاندی رہیاں۔

  • کتاب الجدری والحصبہ
  • کتاب الحاوی

باہرلے جوڑلکھو

حوالےلکھو

  1. GND ID: https://d-nb.info/gnd/118864173 — اخذ شدہ بتاریخ: ۳۰ جنوری ۲۰۱۸ — اجازت نامہ: CC0
  2. ۲.۰ ۲.۱ Encyclopædia Britannica Online ID: https://www.britannica.com/biography/al-Razi — اخذ شدہ بتاریخ: ۳۰ جنوری ۲۰۱۸ — مصنف: Andrew Bell — عنوان : Encyclopædia Britannica — ناشر: Encyclopædia Britannica Inc.
  3. Freebase ID: https://g.co/kg/m/0kfmt — اخذ شدہ بتاریخ: ۳۰ جنوری ۲۰۱۸ — اجازت نامہ: Apache License
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11921300b — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — مصنف: Bibliothèque nationale de France — اجازت نامہ: Open License
  5. دنیا دے عظیم سائنس دان، رقیہ جعفری، سرفراز احمد، اردو سائنس بورڈ، لاہور2004، ص53