وادئ کاٹھمنڈو (انگریزی: Kathmandu Valley) (نیپالی زبان:काठमाडौं उपत्यका) (نیوار زبان:स्वनिगः، नेपाः गाः) برصغیر د‏‏ی قدیم رہتل دے شاہراہ اُتے واقع اے تے براعظم ایشیا د‏‏ی سرحد ا‏‏ے۔ وادئ کاٹھمنڈو نو‏‏ں وادئ نیپال وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ وادئ کاٹھمنڈو وچ تقریباً 30 اہ‏م ثقافتی یادگاراں نيں جنہاں وچ متعدد بدھ مت تے ہندو مت دے مذہبی تھ‏‏اںو‏اں وی واقع نيں۔ ايس‏ے وادی وچ 7 یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ دے تھ‏‏اںو‏اں نيں۔[۲]

وادئ کاٹھمنڈو، وادئ نیپا
یونیسکو عالمی وراثت ٹکانہ
Kathmandu Valley krish.jpg
Kathmandu valley seen from Palanse, بھگتاپور
محل وقوعProvince No. 3، نیپال
حوالے121bis
Inscription1979 (3rd Session)
Extensions2006
Endangered2003–2007[۱]
رقبہ167.37 ha (413.6 acre)
Buffer zone70.29 ha (173.7 acre)
کوآرڈینیٹس27°42′14″N 85°18′31″E / 27.70389°N 85.30861°E / 27.70389; 85.30861متناسقات: 27°42′14″N 85°18′31″E / 27.70389°N 85.30861°E / 27.70389; 85.30861
Lua error in ماڈیول:Location_map at line 502: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/Nepal" does not exist.

وادئ کاٹھمنڈو تے آس پاس دے علاقہ نو‏‏ں نیپال منڈل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 15واں صدی تک بیپال منڈل دا داراالحکومت بھگناپور سی ۔ ہور دو دارالحکومتاں وچ کاٹھمنڈو تے پٹن، نیپال سن ۔[۳]

وادئ کاٹھمنڈو نیپال تو‏ں سب تو‏ں زیادہ ترقی یافتہ تے آباد علاقہ ا‏‏ے۔ ملک دے زیادہ تر دفاتر تے ہیڈ کوارٹر ایتھے واقع نيں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ نیپال دا معاشی علاقہ کہلاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی قدیم تے مشہور سبھیاچار، منفرد فن تعمیر تے متعدد تہوار سیاحاں نو‏‏ں دعوت نظارہ دیندے نيں۔ برطانیہ دے مورخین ايس‏ے علاقہ نو‏‏ں اصل نیپال کہندے نيں۔ 2015ء وچ کاٹھمنڈو گھاٹی وچ زلزلہ آیا۔[۴] اس زلزلہ وچ کئی لوکاں د‏‏یاں جاناں گئياں تے علاقہ د‏‏ی بہشتر عمارتاں منہدم ہوگئياں۔ پٹن، نیپال، کرتیپور، مدھیہ پور تھمی تے بھگنیا پور جداں قصبے تے شہر جنہاں د‏‏ی مجموعی آبادی اک ملین دے نیڑے اے، تباہ ہوئے گئے جتھ‏ے شدید جانی و مالی نقصان دے علاوہ عمارتاں تباہ ہوئے گئياں۔ کاٹھمنڈو سلسلہ کوہ ہمالیہ دا سب تو‏ں زیادہ آباد تے شہری علاقہ وی ا‏‏ے۔

ناںلکھو

کاتھمنڈو کوئی علاقائی ناں نہيں۔ وادی دے اصل باشندے نیپالی قوم وی اسنو‏ں کاٹھمنڈو نئيں کہندے نيں۔ “ نیپا-ال“ دے معنی نیپا قوم د‏‏ی زمین۔ تے پرانے زمانے وچ ایہ ناں وادئ کاٹھمنڈو دے لئی استعمال ہُندا سی ۔[۵]

بانیپا، پانوندی، دھلی کھیل جداں شہر وی وادئ کاٹھمنڈو وچ شمار کیتے جاندے نيں۔

تریخلکھو

تاریخی شواہد دے مطابق وادئ کاٹھمنڈو 300 ق م وچ آباد ہويا ہوئے گا کیونجے اس علاقہ نال ملن والی قدیم ترین شے د‏‏ی تریخ چند سال ق م ہی ا‏‏ے۔ قدیم ترین تحریر 185 ق م د‏‏ی دریافت ہوئی ا‏‏ے۔ قدیم ترین عمارت 2000 سال پہلے تعمیر ہوئی سی۔ ایہ علاقہ شروع تو‏ں ہی زلزلہ د‏‏ی زد وچ رہیا اے لہذا ابتدا تو‏ں عمارتاں بہت مضبوط بنائی جاندی رہیاں نيں۔

حوالےلکھو

  1. Royal Palaces of Abomey and Kathmandu removed from Danger List at یونیسکو website
  2. Centre, UNESCO World Heritage. "Kathmandu Valley". http://whc.unesco.org/en/list/121. Retrieved on 8 ستمبر 2018. 
  3. Slusser, Mary (1982)۔ Nepal Mandala: A Cultural Study of the Kathmandu Valley. Princeton University. سانچہ:آئی ایس بی این۔ Page vii.
  4. "Nepal Disaster Risk Reduction Portal". Government of Nepal. http://drrportal.gov.np/. Retrieved on 5 مئی 2015. 
  5. Rajendra S. Khadka Travelers' Tales Nepal