فونیشیائی لپی جاں فونیقی لپیدنیا دی سبھ توں پرانی حروف تہجی ہے جس نوں پڑھیا گیا ہووے۔ اس وچّ 22 اکھر ہن اتے ایہہ سارے ہی وئنجن(صحیح حروف) ہن، اس لئی اسنوں ابجد کیہا جاندا ہے۔[3] بعد وچّ اس دے کجھ روپاں وچّ کجھ سوَر آوازاں (واول) دے لئی کجھ وئنجناں دی ہی ورتوں کیتی جاندی سی۔ اس دی ورتوں فونیقی رہتل وچّ فونیشیائی بولی(فونیقی بولی) لکھن لئی کیتی جاندی سی جو کہ اک شمالی سامی بولی سی۔

فونیقی حروف تہجی
Phoenician alphabet.svg
قِسمابجد
زباناںفونیقی
مدّتِ وقتاندازاً 1200–150 ق م [1]
بنیادی نظام
مصری تصویری اکھر [2]
Child systemsپالیؤ عبرانی لپی(عبرانی لپی)
آرامی لپی
یونانی لپی
?Libyco-Berber
?Paleohispanic scripts
متعلقہ نظامدکھنی عربی حروف
آیزو 15924Phnx, 115
سمتدائیں سے بائیں طرف
عرفِ یکرمزPhoenician
Unicode rangeU+10900–U+1091F
نوٹ: اس صفحہ پر بین الاقوامی اصواتی ابجدیہ صوتی علامات شامل ہو سکتی ہیں۔

فونیقی حروف مصری تصویری اکھراں[4] توں ڈویلپ ہوئے اتے سبھ توں زیادہ ورتی جان والی لپی بن گئی۔ فونیقی وپاریاں دے صدقہ بحیرہ روم دے نیڑے-تیڑے دے سبھیاچاراں دا انگ بن گئی۔ پالیؤ عبرانی لپی سدھے طور اتے فونیقی لپی توں ڈیولپ ہوئی ہے۔ موجودہ عربی حروف تہجی دی مان آرامی لپی وی فونیقی لپی توں ہی ڈیولپ ہوئی ہے۔ اجوکی عبرانی لپی وی آرامی لپی دا ہی روپ ہے۔ یونانی لپی (اتے استوں ڈیولپ ہوئیاں لاطینی، سریلک، اتے کوپٹک لپیاں) وی فونیقی لپی توں ڈویلپ ہوئی ہے۔

ایہہ اکھر مول روپ وچّ اک خاص قسم دے پین نال لکھے جاندے سن جس کر کے ایہناں وچّ گولائی نہیں سی اتے بعد دے سمیاں وچّ ہی اس دے اکھراں وچّ گولائی دکھدی ہے۔ پھونیشیائی عامَ طور اتے سجے توں کھبے لکھی جاندی سی پر کجھ اجہیاں لکھتاں وی ملدیاں ہن جہناں وچّ لکھت دو-طرفہ ہے۔

اکھرلکھو

اکھر یونیکوڈ ناں[5] مطلب قونیٹک ہیٹھلیاں لپیاں وچّ ایہی اکھر
عبرانی سیریائی عربی دکھنی عربی کعز یونانی لاطینی سریلک
  𐤀 ʾālep ox (also measuring tool dividers) ʾ [ʔ] א ܐ   Αα Aa Аа
  𐤁 bēt house b [b] ב ܒ   Ββ Bb Бб, Вв
  𐤂 گمیل camel g [ɡ] ג ܓ   Γγ Cc, Gg Гг, Ґґ
  𐤃 dālet door d [d] ד ܕ د   Δδ Dd Дд
  𐤄 ہے window h [h] ה ܗ ه   Εε Ee Ее, Єє, Ээ
  𐤅 واؤ hook w [w] ו ܘ   (Ϝϝ), Υυ Ff, Uu, Vv, Yy, Ww (Ѵѵ), Уу, Ўў
  𐤆 زائن weapon z [z] ז ܙ , ذ   Ζζ Zz Жж, Зз
  𐤇 ḥēt wall, courtyard [ħ] ח ܚ ح, خ  ,   , Ηη Hh Ии, Йй
  𐤈 ṭēt wheel [] ט ܛ ط, ظ   Θθ (Ѳѳ)
  𐤉 yōd hand y [j] י ܝ ي   Ιι Ii, Jj Іі, Її, Јј
  𐤊 کاف palm (of a hand) k [k] כך ܟ   Κκ Kk Кк
  𐤋 lāmed goad l [l] ל ܠ   Λλ Ll Лл
  𐤌 میم water m [m] מם ܡ   Μμ Mm Мм
  𐤍 نون snake n [n] נן ܢ   Νν Nn Нн
  𐤎 ṣāmek support s [s] ס ܣ, ܤ   Ξξ, poss. Χχ poss. Xx (Ѯѯ), poss. Хх
  𐤏 ʿayin eye ʿ [ʕ] ע ܥ ع, غ   Οο, Ωω Oo Оо
  𐤐 پے mouth p [p] פף ܦ ف   Ππ Pp Пп
  𐤑 صاد hunt [] צץ ܨ ص, ض   , ጰ, ፀ (Ϻϻ) Цц, Чч, Џџ
  𐤒 قاف needle head q [q] ק ܩ   (Ϙϙ), poss. Φφ, Ψψ Qq (Ҁҁ)
  𐤓 ریش head r [r] ר ܪ   Ρρ Rr Рр
  𐤔 شین tooth š [ʃ] ש ܫ ش, س   Σσς Ss Сс, Шш, Щщ
  𐤕 تاؤ mark t [t] ת ܬ ت, ث   , ፐ (?) Ττ Tt Тт
ہونٹھی Alveolar Palatal Velar Uvular Pharyngeal Glottal
Plain Emphatic
ناسکی m n
ڈکویں Voiceless p t k q ʔ
Voiced b d ɡ
Fricative Voiceless s ʃ ħ h
Voiced z ʕ
Trill r
Approximant l j w

حوالےلکھو

  1. Earliest attestation in the Bronze Age collapse period, classical form from about 1050 BC; gradually died out during the Hellenistic period as its evolved forms replaced it; obsolete with the destruction of Carthage in 149 BC.
  2. Himelfarb, Elizabeth J. "First Alphabet Found in Egypt", Archaeology 53, Issue 1 (Jan./Feb. 2000): 21.
  3. Fischer, Steven Roger (2004).
  4. Michael C. Howard (2012).
  5. after Fischer, Steven R. (2001). A History of Writing. London: Reaction Books, 126. 

باہری جوڑلکھو