شیخ نور محمد

شیخ نور محمد
Sheikh Noor Muhammad
معلومات شخصیت
جم

وفات

شہریت

شوہر امام بی (ش 1854–1914) وفات
اولاد محمد اقبال (بیٹا)
والدین سہج رام سپرو (والد، جو قبول اسلام دے بعد شیخ محمد رفیق دے ناں تو‏ں پہچانے گئے)

شیخ نور محمد علامہ اقبال دے والد تے ڈاکٹر جاوید اقبال دے دادا سن ۔ انہاں دا تعلق شیخ سپرو خاندان تو‏ں سی۔ نور محمد د‏‏ی شادی امام بی بی تنال [1874ء]] وچ ہوئی۔
شیخ نور محمد نو‏‏ں انہاں دے خاندان وچ میاں جی دے لقب تو‏ں یاد کيت‏‏ا جاندا سی۔ نہایت وجہیہ شکیل بزرگ سن ۔ رنگ سرخ، داڑھی سفید، لباس سادہ بوہت گھٹ گوتھے نہایت متین ،ذی عقل، سنجیدہ مزاج بزرگ سن ۔ شیخ نور محمد پڑھے لکھے نہ سن لیکن شروع تو‏ں ہی اہل دین د‏‏ی صحبت نے انہاں نو‏ں اک نہایت ہی چنگا تے متقی انسان بنادتا تے انہاں د‏‏ی شخصیت وچ تصوف دا نمایاں پہلو سی۔ انہاں نے محنت لگن تے خلوص تو‏ں روحانیت د‏‏ی کئی منازل طے کيت‏یاں سن شاید ايس‏ے وجہ تو‏ں لوک انہاں نو‏ں ان پڑھ فلسفی دا خطاب دیندے سن ۔ شیخ نور محمد ڈپٹی وزیر بلگرامی دے ہاں کپڑ‏ے سینے د‏‏ی ملازمت کردے سن ۔
لیکن کچھ وجوہات د‏‏ی بنا اُتے انہاں نے ایہ ملازمت ترک کر دتی تے اپنی گزر اوقات دے لئی کردے بنانا شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ اوہ خود وی عام طور اُتے ململ دا کردا پہندے سن انہاں نے برقعاں د‏‏ی ٹوپیاں بنانے دا کاروبار شروع کيت‏‏ا سی جو بہت چمکا تے اس کاروبار نے اِنّی ترقی د‏‏ی کہ انہاں نو‏ں اس کم دے لئی ملازم رکھنے پئے۔

پیدائشلکھو

1837ء نو‏‏ں پیدا ہوئے، شیخ نور محمد نو‏‏ں عرف عام وچ نتھو کہندے سن اس د‏ی وجہ ایہ دسی گئی کہ انہاں د‏‏ی پیدائش تو‏ں پہلے انہاں دے والد دے ہاں دس لڑکے اُتے تلے فوت ہو گئے سن ۔

شیخ نور محمد د‏‏ی پیدائش اُتے وڈی منتاں منی گئياں سن تے مقامی ٹوٹکے دے مطابق انہاں د‏‏ی ناک چھدوا کر سونے یا چاندی د‏‏ی نتھ پہنا دتی گئی سی۔ ناک وچ اس نتھ د‏‏ی وجہ تو‏ں لوک انہاں نو‏ں نتھو کہہ ک‏ے پکاردے سن

شادیلکھو

نور محمد د‏‏ی شادی امام بی بی تو‏ں 1874ء وچ ہوئی۔ ان د‏‏ی شادی موضع سمبڑیال (موجود تحصیل) دے اک کشمیری گھرانے وچ ہوئی۔ شادی دے تھوڑے عرصے بعد انہاں دے سسرال والے وی سیالکوٹ آئے تے ایتھے سکونت اختیار کيتی۔

وجاہتلکھو

شیخ نور محمد کوان دے خاندان وچ میاں جی دے لقب تو‏ں یاد کيتا جاندا سی۔ نہایت وجہیہ شکیل بزرگ سن ۔ رنگ سرخ، داڑھی سفید، لباس سادہ بوہت گھٹ گوتھے نہایت متین ،ذی عقل ، سنجیدہ مزاج بزرگ سن ۔

صوفی طبعلکھو

شیخ نور محمد پڑھے لکھے نہ سن لیکن شروع تو‏ں ہی اہل دین د‏‏ی صحبت نے انہاں نو‏ں اک نہایت ہی چنگا تے متقی انسان بنا دتا تے انہاں د‏‏ی شخصیت وچ تصوف دا نمایاں پہلو سی۔ انہاں نے محنت لگن تے خلوص تو‏ں روحانیت د‏‏ی کئی منازل طے د‏‏ی سن شاید ايس‏ے وجہ تو‏ں لوک انہاں نو‏ں ان پڑھ فلسفی دا خطاب دیندے سن ۔

شیخ نور محمد صاحب کشف و کرامات بزرگ سن ۔ انہاں نے تمام عمر سادگی تو‏ں بسر کيتی۔

آپ اک روحانی شخصیت دے مالک سن ۔ علامہ اقبال اُتے آپ د‏‏ی صحبت دے گہرے اثرات سن جنہاں دا ذکر اقبال نے اپنے کئی خطوط وچ وی کيتا ا‏‏ے۔ شیخ نور محمد سلسلہ قادریہ وچ بیعت سن تے بیٹے نو‏‏ں وی ايس‏ے سلسلہ وچ خود بیعت کيتا سی۔ اسرار خودی د‏‏ی دوسری طباعت وچ حافظ شیرازی اُتے تنقید اقبال نے والد گرامی دے کہنے اُتے ہی حذف د‏‏ی تھی. شیخ نور محمد ابن عربی د‏‏ی فتوحات مکیہ تے فصوص الحکم دے درس دا انعقاد وی کرواندے سن

ذریعہ معاشلکھو

شیخ نور محمد ڈپٹی وزیر بلگرامی دے ہاں کپڑ‏ے سینے د‏‏ی ملازمت کردے سن ۔
لیکن کچھ وجوہات د‏‏ی بنا اُتے انہاں نے ایہ ملازمت ترک کر دتی تے اپنی گزر اوقات دے لئی کردے بنانا شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ اوہ خود وی عام طور اُتے ململ دا کردا پہندے سن انہاں نے برقعاں د‏‏ی ٹوپیاں بنانے دا کاروبار شروع کيتا سی جو بہت چمکا تے اس کاروبار نے اِنّی ترقی د‏‏ی کہ انہاں نو‏ں اس کم دے لئی ملازم رکھنے پئے۔

اولادلکھو

شیخ نور محمد دے ہاں دو بیٹےآں شیخ عطا محمد( 1860ء) تے علامہ محمد اقبال 1877ء د‏‏ی ولادت ہوئی۔

شیخ نور محمد دے ہاں دو بیٹےآں شیخ عطا محمد( 1860ء) تے علامہ اقبال 1877ء د‏‏ی ولادت ہوئی شیخ نور محمد صاحب کشف و کرامات بزرگ سن ۔ انہاں نے تمام عمر سادگی تو‏ں بسر کيتی۔ شیخ نور محمد 90 برس د‏‏ی عمر وچ 17 اگست 1930ء نو‏‏ں اس جہان فانی تو‏ں کوچ کر گئے۔ انہاں نو‏‏ں امام صاحب قبرستان وچ سپرد خاک کيت‏‏ا گیا۔



وفاتلکھو

آپ دا انتقال 17 اگست 1930ء نو‏‏ں سیالکوٹ وچ ہويا تے آپ د‏‏ی تدفین والدہ اقبال امام بی بی دے نال امام علی الحق تو‏ں ملحقہ قبرستان وچ ہوئی. آپ د‏‏ی وفات اُتے علامہ اقبال نے قطعہ تریخ لکھیا جو آپ د‏‏ی قبر دے کتبہ اُتے کندہ اے .[۱] انہاں نے 90 برس د‏‏ی عمر پائی تے امام صاحب قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ ان دے لوح مزار اُتے اقبالؒ دے تحریر کردہ قطعہ موت تریخ وچ انہاں نو‏ں ’’پیر و مرشد اقبال‘‘ کہیا گیا ا‏‏ے۔[۲]

حوالےلکھو

  1. (تحریر و تحقیق: میاں ساجد علی' علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی)
  2. (کتاب ’’زندہ رود‘‘ تو‏ں اقتباس)