حاجی لعل محمد مدراسی
حاجی لعل محمد مدراسی | |
---|---|
جم | سنہ 1866
|
تاریخ وفات | 21 جولائی 1921 (54–55 سال)
|
شہریت | برطانوی ہندستان |
مذہب | اسلام |
فرقہ | اہل سنت |
مکتب فکر | بریلوی مکتب فکر |
والد | قاسم خان |
عملی زندگی | |
پیشہ | عالم دین، مصنف، تاجر |
مؤثر | محی الدین ویلوری، احمد رضا خان |
ترمیم |
حاجی محمد لعل خان ویہويں صدی دے سنی عالم دین، مناظر تے مصنف سن ۔
پیدائش
سودھوآپ دی ولادت 1283ھ بمطابق 1866ء، کو" ویلور "(مدارس، انڈیا) وچ قاسم خان دے ہاں ہوئی۔
تحصیلِ علم
سودھواردو، انگریزی تعلیم پانے دے بعد 1301ھ، 1884ء وچ اٹھارہ برس دی عمر وچ فوج وچ محرری دے عہدے اُتے متعین ہوکے "برما" دی جنگ وچ شریک ہوئے۔جنگ دے دودران وچ آپ دے دل وچ اسلامیات تے سیرت دی کتاباں دے مطالقہ دا شوق پیدا ہويا تاں اس سلسلہ وچ شمس العلما غلام رسول مدارسی توں چند کتاباں منگواواں۔موصوف نے آپ دے تسکین تے ذوق کےلئی 1887ء وچ اکسیر ہدایت، حکایات الصالحین، کنزالدقائق وغیرہ کتاباں روانہ فرماواں۔اکسیر ہدایت دے مطالعہ دے دوران وچ رزقِ حلال دا بیان پڑھ کر دل ملازمت توں اچاٹ ہو گیا تے اللہ تعالیٰ توں عہد کيتا جونہی پلٹن واپس ہندوستان پہنچے گی تاں ملازمت نوں خیر باد کہہ داں گا مگر والدہ دے علاوہ ہور اہل خانہ رضا مند نہ ہوئے۔جدوں 1890ء وچ پلٹن مدارس توں سکندر آباد گئی تاں آپ اپنے مرشد محی الدین ویلوری دی خدمت وچ حاضر ہوئےاورعرض کيتا کہ"یہ روزگار جو وچ کردا ہاں کیواں دا اے "؟انہاں نےارشاد فرمایا۔"حرام"۔ عرض کيتا۔ کیہ ميں اسنوں چھڈ داں؟ فرمایا! ہاں"۔ آپ اُس وقت کچھ مقروض سن ۔اور صرف پچیہہ روپیہ تنخواہ ملدی تھی۔آپ نے کوشش کر کے چھ ماہ وچ قرض ادا کر دتا تے ملازمت توں سبکدوش ہو گئے۔خلہفائے اعلیٰ حضرت at imamahmedraza.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
سیرت وخصائص
سودھوآپ دے اندر دین دا سچا جذبہ موجود سی ایہی وجہ کہ آپ نے ترکِ ملازمت کرکے ساری زندگی اپنے آپ نوں دینِ اسلام دی ترویج دے لئی وقف کردتا سی۔ترکِ ملازمت دے بعد آپ 1309ھ / 1891ء وچ سفر حج اُتے روانہ ہوئے، دوران وچ حج آپ بوہت سارے بزرگاں دی خدمت وچ حاضر ہوکے مستفید و مستفیض ہُندے رہے خصوصاً معصوم شاہ بجنوری دہلوی تے گوہر علی شاہ ٹونکی توں فیض حاصل کيتا۔ 1319ھ وچ "ندوۃ العما" دا سالانہ جلسہ کلکۃ وچ منعقد ہونا قرار پایا تے ندویاں نے عوام نوں اپنا ہمنوا بنانے دی سعی بلیغ دی تاں آپ نے قاضی عبد الوحید فردوسی تے عبد السلام جبلپوری توں علمائے ندوہ دے بارے معلومات حاصل کر کے عوام نوں پنی طرف کيتا۔
1321ھ کوعلمائے ندوہ دا جلسہ مدارس وچ منعقد ہويا، حاجی صاحب بغرض تبلیغ کلکۃ توں ایتھے چلے آئے تے مولانا عبد المجید ویلوری دے نال مل کے بذریعہ تبلیغی لڑیچر ندوہ وچ بھر پور کم کيتا۔ جس توں اہل سنت نوں کامیابی نصیب ہوئی تے ندوہ والےآں نوں شکست ہوئی۔
اس کامیابی اُتے احمد رضا خان نے آپ نوں مبارکبار دارسال فرمائی۔ احمد رضا خان دا مکتوب:
” | بملاحظہ جامی سنت ماحیِ بدعت جناب منشی محمد لعل خاں صاحب۔"السلام علیکم و رحمۃ اللہ و برکاتہ!الحمد للہ کہ اللہ عزوجل نے مدارس وچ ندوہ مخذولہ اُتے آپ نوں فتح بخشی۔الحمد للہ کہ اللہ تعالیٰ نے علماء حق دی طرف راجع کيتا۔ اللہ تعالیٰ آپ نوں دونے جتھے وچ بے شمار نعمتاں تے اجر کثیر عطا فرمائے، تے آپ جداں عالی ہمت، خادم سنت، ہادم بدعت، اہلسنت وچ بکثرت پیدا فرمائے۔آمین آمین آمین بجاہ سید المرسلین صلی اللہ تعالیٰ علیہ و علیہم اجمعین آمین۔ماں سچ عرض کردا ہاں کہ آپ تے مولانا قاضی عبد الوحید صاحب تے مولانا مولوی وصی احمد صاحب محدث سورتی دی شان دا اک اک سُنی وی ہر شہر وچ ہوجائے تاں انشاء اللہ تعالیٰ اہل سنت دا طول بول جائے۔(فقیر احمد رضا قادری غفر لہ، رجب 1321ھ"۔ | “ |
منشی محمد لعل خاں دا زکریا اسٹریٹ کلکۃ وچ تجارت دا وسیع کاروبار سی۔ آپ اک عرب تاجر یوسف صاحب دے شریک کار سن ۔کلکۃ توں عرب ملکاں وچ چاول وغیرہ برآمد کردے۔چاں کہ اہل سنت و جماعت دی تبلیغ و ترویج آپ دی زندگی دا مقصد وحید سی اس لے کثیر تعداد وچ اصلاحی لٹریچر چھپوا کر مفت تقسیم کردے، سب توں پہلے اک پوسٹر ردِ فرقہ باطلہ دے ناں توں ہندوستان دے گوشہ وچ پھیلایا۔ظفر الدین بہاری کئی برس تک آپ دے ہاں مقیم رہے تے تصنیف و تالیف دے کم وچ معاون رہے۔احمد رضا خان دے لڑیچر دی اشاعت وچ حاجی صاحب دی خدمات بے مثال نيں۔صدر الافاضل مفتی سید محمد نعیم الدین مراد آبادی دی تفسیر خزائن العرفان دی اشاعت وچ وی معاونت فرمائی انہاں گراں قدر خدمات دی بدولت احمد رضا خان نے آپ نوں اجازت و خلافت توں سرفراز فرمایا۔
آپ نے کتاباں وی لکھياں چند اک دے ناں ایہ نيں:
- خزانۂ کرامت (مطبوعہ پٹنہ 1324ھ)
- فتاوی بر عقائد وہابیہ دیوبندیہ (مطبوعہ کلکۃ 1324ھ
- تریخ وہابیہ
- یک گز، وسہ فاختہ بیمناکحاجی لعل خان مدراسی at www.ziaetaiba.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
وفات
سودھوآپ نے 21 جولائی 1921ء، مطابق 1339ھ، نوں وفات پائی۔