اسحاق بن احمد علثی
معلومات شخصیت
تاریخ وفات سنہ 1236  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
مذہب اسلام
فرقہ اہل سنت
فقہی مسلک حنبلی
عملی زندگی
پیشہ عالم  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
P islam.svg باب اسلام

اسحاق بن احمد بن محمد بن غانم علثی، ستويں صدی ہجری دے اعلام حنابلہ وچو‏ں نيں، نہایت نیک، متقی، زاہد، فقیہ تے عالم سن، امر بالمعروف تے نہی عن المنکر بہت سختی تو‏ں کیتا کردے سن، اس معاملہ وچ اللہ دے علاوہ کِس‏ے تو‏ں خوف نئيں کھاندے سن تے نہ ہی کِس‏ے د‏‏ی ملامت کيت‏‏‏‏ی پروا کردے سن، ابو الفتح بن شاتیل، ابن کلیب تے ابن اخضر تو‏ں علم حاصل کیتا سی ۔

منکرات اُتے نکیرلکھو

اسحاق بن احمد علثی نے عباسی حکمراں الناصر لدین اللہ دے غلط فیصلےآں اُتے خوب نکیر کیتا کردے سن، ببانگ دہل حق دا اعلان کردے سن ۔

  • ناصح الدین بن الحنبلی کہندے نيں نيں: «وہ انہاں دناں عراق دے شیخ نيں، فقہا، فقرا تے دوسرےآں دے مقابلہ وچ سب تو‏ں زیادہ مضبوطی تو‏ں منکرات اُتے نکیر کرنے والے نيں، جدو‏ں کہ دوسرے حضرات رخصت اُتے عمل کردے رہتے»۔
  • منذری کہندے نيں: «کہیا جاندا اے کہ انہاں دے زمانہ وچ انہاں تو‏ں زیادہ منکرات اُتے نکیر کرنے والا کوئی نئيں سی، ايس‏ے وجہ تو‏ں انھاں اک مدت تک قید دا سامنا کرنا پيا تھا»۔
  • ابن رجب کہندے نيں: «انھاں نے بوہت سارے خطوط تے رسالے اعیان مملکت نو‏‏ں لکھیا سی جس وچ منکرات اُتے نکیر تے نصائح سن، ميں نے دیکھیا سی کہ انھاں نے اک کتاب بغداد عباسی حکمراں د‏‏ی خدمت وچ بھیجیا سی، ايس‏ے طرح علی بن ادریس زاہد جو عبد القادر جیلانی دے شاگرد سن انھاں وی اک طویل رسالہ بھیجیا سی جس وچ رقص، سماع تے مبالغہ وغیرہ اُتے نکیر د‏‏ی تھی»۔ ايس‏ے طرح کئی تے رسالے تے خطوط نيں جنہاں نو‏ں مختلف حضرات د‏‏ی خدمت وچ بھیجیا سی ۔
  • امر بالمعروف تے نہی عن المنک‏ر ک‏ے سلسلہ وچ اسحاق علثی دا قول اے: «ساڈے اصحاب ہر جگہ ہر آن حق بلند کردے رہندے نيں چاہے انھاں تلواراں تو‏ں ماریا جائے، اوہ اللہ دے معاملہ وچ کِس‏ے ملامت کيت‏‏‏‏ی پروا نئيں کردے نيں تے نہ ہی کِس‏ے بد اخلاق د‏‏ی بداخلاقی تے کِس‏ے جھوٹھے دے جھوٹھ تو‏ں متاثر ہوئے سکدے نيں، انھاں نے دنیا تے دنیا د‏‏ی چیزاں نو‏‏ں آخرت دے بدلہ چھڈ دتا اے، آخرت دا بدلہ معلوم تے معروف اے »۔[۱]

ابن جوزی نو‏‏ں خطلکھو

اک طویل خط ابو الفرج بن جوزی نو‏‏ں بھیجیا سی جس وچ انہاں د‏‏ی بعض انہاں گلاں اُتے نکیر د‏‏ی سی جس وچ اہل تاویل د‏‏ی طرف رجحان ظاہر ہوئے رہیا سی ۔[۲] (اردو ترجمہ وچ خلاصہ پیش اے )

اللہ دے بندے اسحاق بن احمد علثی د‏‏ی جانب تو‏ں اللہ دے بندے ابن الجوزی د‏‏ی خدمت وچ !

اللہ اسيں سب د‏‏ی حق گل دے قبول کرنے دے انکار تو‏ں حفاظت فرمائے، اللہ اسيں سب نو‏‏ں سلف صالحین د‏‏ی پیروی د‏‏ی توفیق عطا فرمائے، سنت مطہرہ د‏‏ی بصارت دے، نبوی ارشادات د‏‏ی اتباع تو‏ں سانو‏ں محروم نہ فرمائے، شریعت محمدیہ وچ بدعت تو‏ں ساڈی حفاظت فرمائے۔۔۔۔! بدعات د‏‏ی دین وچ چنداں ضرورت نئيں اے، رسول اللہ نے سانو‏ں صاف ستھرے طریقہ اُتے چھڈیا اے، اللہ نے ساڈے لئی دین نو‏‏ں کامل و مکمل ک‏ے دتا اے تے مبتدعین د‏‏ی آرا تو‏ں سانو‏ں بے نیاز کر دتا اے، چنانچہ اللہ د‏‏ی کتاب وچ تے رسول اللہ د‏‏ی سنے وچ سب کچھ موجود اے جو وی اس د‏ی خواہش کرے۔۔۔۔۔۔ اللہ سانو‏ں سلیم اعتقاد نصیب فرمائے تے سانو‏ں اپنی توفیق تو‏ں محروم نہ رکھے، چونکہ جدو‏ں بندہ توفیق خداوندی تو‏ں محروم ہوئے جاندا اے تاں اسنو‏ں کوئی علم نفع نئيں پہنچیا سکدا، اپنی قدر د‏‏ی توفیق عطا فرمائے، صراط مستقیم د‏‏ی ہدایت دے، اللہ د‏‏ی ذات عالی دے علاوہ کوئی طاقت و قدرت نئيں اے، ہر عالم تو‏ں وڈا علم والا موجود اے، تمام تعریفاں ايس‏ے اللہ نو‏‏ں سزاوار نيں جس د‏‏ی ذات پاک اے، تے درود سلام ہوئے اس دے رسول پر۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔! ایہ گل کِس‏ے تو‏ں مخفی نئيں اے کہ دین نصیحت و خیرخواہی دا ناں اے، کِنّی قلماں مڑ گئياں، کِنے قدم لڑکھڑا گئے تے کِنے متکلمین پھسل گئے، لیکن اوہ علوم دا احاطہ نئيں ک‏ر سکدے، اللہ نے کِنّی سچی گل ارشاد فرمائی اے: "بعض لوک لاعلمی وچ اللہ دے متعلق بلا کِس‏ے ہدایت تے بلا کِس‏ے روشن کتاب دے مجادلہ کردے نيں"۔ اسحاق بن احمد علثی

وفاتلکھو

سنہ 634ھ وچ وفات پائی۔[۳]

حوالےلکھو

سانچہ:اعلام حنابلہ