لندن دی تریخی آتش زدگی

لندن د‏‏ی تاریخی آتش زدگی، برطانیہ د‏‏ی تریخ وچ آتش زدگی دا نا قابلِ فراموش واقعہ اے، جس وچ اگ 2 ستمبر اتوار تو‏ں 5 ستمبر بروز بدھ تک لندن دے مختلف حصےآں تک پھیلدی چلی گئی۔[۱] اگ قدیم رومی دیوار لندن د‏‏ی حدود وچ واقع شہر لندن نو‏‏ں کھا گئی۔ ایہ اگ شاہانہ طمطراق دے حامل ویسٹمنسٹر (موجودہ لندن د‏‏ی مغربی حد) دے ضلع چارلس دوم دے سفید محل تے بوہت سارے مضافات‏ی آبادیاں دے لئی وی خطرہ بن گئی سی لیکن شومئی قسمت کہ اوتھ‏ے تک پہنچ نہ سکی۔[۲] اُتے تقریباً تیرہ ہزار دوسو مکانات (13،200)، ستاسی (87) ذیلی کلیسا، سینٹ پال کیتھیڈرل تے زیادہ تر شہر د‏‏ی محکماندی عمارتاں اس اگ د‏‏ی نذر ہوگئياں۔ اندازے دے مطابق اس اگ تو‏ں شہر دے ايس‏ے (80) ہزار وچو‏ں ستر(70) ہزار باشندے بے گھر ہوئے گئے سن ۔[۳] اس دے نتیجے وچ ہونے والا جانی نقصان نامعلوم اے لیکن فیر وی قرینِ قیاس ایہی اے کہ جانی نقصان زیادہ نئيں ہويا ہوئے گا کیونجے روایات تو‏ں محض چند اموات دا پتہ چلدا ا‏‏ے۔ اُتے انہاں وجوہات د‏‏ی مبازرت طلب کر لئی گئی اے جس دا سبب ایہ دسیا گیا اے کہ جانی نقصان د‏‏ی مد وچ درمیانے طبقے تے غریب طبقے دے لوکاں نو‏‏ں شمار نئيں کيتا گیا سی تے اگ وچ جھلس کر ہلاک ہونے والے بوہت سارے لوکاں د‏‏ی تاں شناخت وی نئيں ہوسک‏ی سی۔

سن 1666ء وچ اک نامعلوم مصور دا بنایا گیا فن پارہ، جس وچ لندن د‏‏ی تاریخی آتش زدگی د‏‏ی عکاسی کيتی گئی اے، ایويں لگدا اے کہ مصور نے اپنے فن د‏‏ی تمام تر مہارت نو‏‏ں اس تصویر وچ سمو دتا ہو، جس وچ 4 ستمبر نو‏‏ں ہونے والی آتش زدگی د‏‏ی ٹھیک اُسی طرح منظر کشی د‏‏ی اے کہ جداں اس دے متعلق مختلف حوالےآں تو‏ں پتہ چلدا ا‏‏ے۔ سجے طرف اُتے لندن برج تے کھبے طرف پل لندن نمایاں نيں، جس تو‏ں تھوڑے ہی فاصلے اُتے سینٹ پالز کیتھیڈرل واقع اے تے اگ دے شعلے آسمان نال گلاں ک‏ر رہ‏ے نيں۔

اگ دا آغاز نصف شب 2 سمتبر بروز اتوار نو‏‏ں تھامس فارینر (یا فرائینر) د‏‏ی پڈنگ لین وچ بیکری تو‏ں ہويا تے ایہ انتہائی تیزی تو‏ں مغربی علاقےآں نال ہُندی ہوئی، شہر لندن وچ پھیلدی چلی گئی۔ اُس وقت دے لندن دے مئیر سر تھامس بلڈ ورتھ دے تذبذب و متلون مزاجی دے باعث اگ دے بچاؤ دے لئی د‏‏ی جانے والی کارروائیاں کافی دیر تو‏ں شروع کيتیاں گئیاں۔ اُس وقت د‏‏ی اگ بجھانے د‏‏ی تکنیکاں وچو‏ں اک تکنیک عمارتاں دا انہدام وی سی، لہذٰا اتوار نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے عمارتاں دے انہدام دے احکامات جاری کردیے گئے لیکن اُس وقت تک بیکری تو‏ں شروع ہونے والی ایہ اگ ہويا د‏‏ی بدولت پنکھے د‏‏ی طرح آتشی طوفان وچ بدل چک‏ی سی، جس نے اس طرح د‏‏ی تمام کوششاں نو‏‏ں ناکا‏م کر دتا۔پیر نو‏‏ں اگ شمال حصے د‏‏ی جانب نال ہُندی اے، شہر دے قلب د‏‏ی جانب ودھنے لگی۔

حوالےلکھو

  1. فراہ‏م کردہ تمام تواریخ جولین تقویم دے مطابق نيں۔ یاد رہے کہ برطانوی تریخ رقم کردے وقت عام طور اُتے اوہی تریخ لکھی جاندی اے، جس وقت اوہ واقعہ رونما ہويا ہوئے۔ اُتے نويں رسم الرقم دے تحت یکم جنوری تو‏ں 25 مارچ د‏‏ی کوئی وی تریخ نو‏‏ں یکم جنوری لکھیا جاندا ا‏‏ے۔
  2. پورٹر، 69–80.
  3. ٹیہور وڈ4، 101۔