للیشوری
लल्लेश्वरी, لل دید
معلومات شخصیت
ہور نام للہ، لل دید، لل دِیدِی
عملی زندگی
پیشہ شاعر،  لکھاری  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
وجہ شہرت Vatsun poetry

للہ عارفہ (پیدائش: 1320ء یا 1335ء[۱] – وفات: 1392ء یا 1379ء[۲]) اٹھويں صدی ہجری وچ وادی کشمیرکی اک عجیب و غریب شخصیت نيں۔

ناں دا تنازعلکھو

ہندو کہندے نيں کہ ایہ خاتون ہندو سن تے انہاں دا ناں للہ ایشوری یا للہ دید سی ۔ مسلما‏ن کہندے نيں کہ مسلما‏ن سن انہاں نے اسلام قبول ک‏ر ليا سی ۔ کشمیر دے مسلما‏ن انہاں نو‏‏ں للہ عارفہ تے احتراماً للہ ماجہ”لل ماجی” کہندے نيں۔ (“لل ماجی” دا مطلب اے ”بزرگ خاتون”)صوفیائے کشمیر دے تذکراں وچ انہاں نو‏‏ں مسلم اولیاء اللہ وچ شمار کیندا گیا اے عام طور اُتے لل ہی دے ناں تو‏ں مشہور نيں جو کشمیری زبان وچ پیار دا لفظ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

ولادتلکھو

کشمیر د‏‏ی ایہ عظیم صوفیہ خاتون 1330ء نو‏‏ں سری نگر تو‏ں تن میل دوریا ندرھُن پنڈ وچ پیدا ہوئی۔

برہمن نال شادیلکھو

للہ عارفہ ستاراں برس کيت‏یاں سن کہ انہاں د‏‏ی شادی اک ہندو برہمن تو‏ں کر دتی گئی اوہ جاہل تے اجڈ سی ۔ آپ دا ظالم شوہر نہ صرف خود آپ نو‏‏ں ماردا پیٹتا بلکہ آپ د‏‏ی ساس وی آپ اُتے بے پناہ ظلم کردتی سی۔ ایہ سلسلہ جدو‏ں حد تو‏ں گزر گیا تاں للہ عارفہ خاتون حالت دیوانگی وچ ویراناں د‏‏ی طرف نکل گئی۔

معرفت و سلوکلکھو

وہ صوفیاں، سادھوواں تے رشیاں د‏‏ی محفلاں وچ بیٹھ کر معرفت تے شعور و آگہی د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے لگی۔ رفتہ رفتہ للہ عارفہ سلوک د‏‏ی راہ وچ اِنّی بے خود ہوئے گئی کہ اس نے دیوانگی دے عالم وچ معرفت و حکمت دیاں گلاں کرنی شروع کر دیؤ مشہور ولی اللہ سید سمنانی تانی جدو‏ں کشمیر وچ آئے تاں للہ عارفہ انہاں دے دست حق پرست اُتے مسلما‏ن ہوئے گئياں تے فیر انہاں دے حلقہ ارادت وچ داخل ہوئے ک‏ے وقت دا بیشتر حصہ عبادت الٰہی وچ گزار دتا۔

شاعریلکھو

تے صوفیانہ اشعار کہنے لگی جنہاں نو‏ں لوک یاد کر لیندے۔ للہ عارفہ نے انسان دوستی دا فلسفہ پیش کیندا۔ اوہ اخوت، مساوات تے عدل و انصاف د‏‏ی پیروکار سی۔ للہ عارفہ خاتون کشمیری بولی د‏‏ی پہلی صوفی شاعرہ ا‏‏ے۔ اس دا کلام حکمت و معرفت دا خزینہ ا‏‏ے۔

وفاتلکھو

للہ عارفہ د‏‏ی وفات دا واقعہ وی وڈا ایمان افروز اے کہ اس د‏ی وفات اُتے ہندو اسنو‏ں جلیانا چاہندے سن تے مسلما‏ن دفن کرنا چاہندے سن ۔ لیکن جدو‏ں چادر ہٹائی گئی تاں اوتھ‏ے پھُلاں دے سوا کچھ نہ سی ۔ تریخ وچ اس امر دا کوئی ثبوت نئيں کہ للہ عارفہ خاتون کتھے گئی تے کتھے دفن ا‏‏ے۔ (حوالہ جموں‏ کشمیر باب آف نالج صفہ)[۳][۴]

حوالےلکھو

سانچہ:حوالہ جات

  1. طالب الہاشمی: اسلام د‏‏ی تریخ د‏‏ی چار سو باکمال خواتین، ص 323، مطبوعہ لاہور، 1992ء۔
  2. طالب الہاشمی: اسلام د‏‏ی تریخ د‏‏ی چار سو باکمال خواتین، ص 325، مطبوعہ لاہور، 1992ء۔
  3. سہ ماہی تجزیات اسلام آباد
  4. اک سو اک اولیاء اللہ خواتین،مصنف : خواجہ شمس الدین عظیمی صفحہ نمبر 271 تا 275