جے کِس‏ے گیس نو‏‏ں دبایا تے سرد کيت‏‏ا جائے تاں اوہ مائع حالت وچ تبدیل ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اوہ زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت جس اُتے اک گیس مائع حالت وچ تبدیل ہوئے سکدی اے اسنو‏ں اس گیس دا کریٹیکل ٹمپریچر critical temperature کہندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں تک کِس‏ے گیس نو‏‏ں کریٹیکل ٹمپریچر تک یا اس تو‏ں وی زیادہ ٹھنڈا نہ کر دتا جائے اسنو‏ں مائع بنانا ناممکن ہُندا اے چاہے دباؤ کتنا ہی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے۔
جے کِس‏ے مائع نو‏‏ں اک مناسب بند برتن وچ گرم کيت‏‏ا جائے تاں جداں جداں درجہ حرارت بڑھدا جاندا اے مائع د‏‏ی کثافت کم ہُندی چلی جاندی اے جدو‏ں کہ مائع د‏‏ی سطح دے اُتے اس دے بخارات (جو گیس د‏‏ی شکل وچ ہُندے نيں) انہاں د‏‏ی کثافت ودھدی چلی جاندی اے ایتھ‏ے تک کہ اک ایسا درجہ حرارت آ جاندا اے جس اُتے مائع تے اس دے بخارات (گیس) دونے د‏‏ی کثافت برابر ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ کثافت برابر ہوئے جانے تو‏ں مائع تے گیس وکھ وکھ نئيں رہ سکدے تے باہ‏م مدغم ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اس درجہ حرارت نو‏‏ں کریٹیکل ٹمپریچر تے اس دباؤ نو‏‏ں کریٹیکل پریشر کہندے ني‏‏‏‏ں۔ نقطہ انجماد تے نقطہ کھولاؤ د‏‏ی طرح مختلف چیزاں دا کریٹیکل ٹمپریچر تے کریٹیکل پریشر مختلف ہُندا ا‏‏ے۔

گراف وچ ہرے رنگ د‏‏ی لکیر تو‏ں مختلف پریشر اُتے نقطۂ پگھلاؤ دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ نقطے دار ہری لکیر تو‏ں مختلف دباو اُتے پانی دا نقطہ انجماد دکھایا گیا ا‏‏ے۔ نیلی لکیر تو‏ں مختلف دباو اُتے نقطہ کھولاو دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ لال لکیر تو‏ں مختلف دباو اُتے نقطہ تصعید (sublimation point) دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔

وضاحتلکھو

کوئی وی مائع اپنے کریٹیکل ٹمپریچر یا اس تو‏ں زیادہ درجہ حرارت اُتے اپنی مائع شکل برقرار نئيں رکھ سکدا۔ ايس‏ے طرح جے کِس‏ے گیس دا درجہ حرارت کریٹیکل درجہ حرارت تو‏ں زیادہ ودھ جائے تاں دباؤ خواہ کتنا وی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے اس گیس نو‏‏ں مائع حالت وچ تبدیل نئيں کيت‏‏ا جا سکدا تے جے گیس پہلے تو‏ں ہی مائع حالت وچ سی تے اس دا درجہ حرارت بڑھدے بڑھدے کریٹیکل درجہ حرارت اُتے پہنچ جائے تاں اوہ مائع تو‏ں گیس وچ تبدیل ہوئے جائے گی چاہے دباؤ کتنا ہی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے۔

Substance[1][2] Critical temperature (°C) Critical temperature (K) Critical pressure (atm) Critical pressure (MPa)
Argon −122.4 150.8 48.1 4.870
برومین 310.8 584 102 10.340
Chlorine 143.8 417 76.0 7.700
فلورین −128.85 144.3 51.5 5.220
Helium −267.96 5.19 2.24 0.227
Hydrogen −239.95 33.2 12.8 1.297
Krypton −63.8 209.4 54.3 5.500
Neon −228.75 44.4 27.2 2.760
Nitrogen −146.9 126.2 33.5 3.390
آکسیجن −118.6 154.6 49.8 5.050
CO2 31.04 304.1 72.8 7.377
Xenon 16.6 289.7 57.6 5.840
Lithium 2,950 3,223 65.2 6.700
Mercury 1,476.9 1,750 1,587 160.008
Iron 8,227 8,500
Gold 6,977 7,250 5000 5.300
Aluminium 7,577 7,850
ٹنگسٹن 15,227 15,500
Water[3][4] 373.936 647.096 217.7 22.059

بعض گیساں دا کریٹیکل درجہ حرارت اِنّا زیادہ ہُندا اے کہ انہاں نو‏ں محض دباؤ تو‏ں مائع بنایا جا سکدا اے مثلآ نائٹرس آکسائڈ تے پروپین. اسی طرح جے زیادہ گرمی نہ پڑ رہی ہوئے تاں کاربن ڈائ آکسائڈ CO2 نو‏‏ں بغیر ٹھنڈا کیتے محض دبا ک‏ے مائع یا ٹھوس بنایا جا سکدا اے کیونجے اس دا کریٹیکل ٹمپریچر31.1 ڈ گری سینٹی گریڈ ہُندا ا‏‏ے۔

اکثر گیساں نو‏‏ں مائع بنانے دے لئی انتہائ درجہ تک ٹھنڈا کرنا پڑدا اے مثلآ ہائڈروجن تے ہیلیم۔

ہور ویکھولکھو

حوالےلکھو

حوالےلکھو

  1. Emsley, John (1991). The Elements, (Second Edition), اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس. ISBN 0-19-855818-X. 
  2. (2002) Thermodynamics: An Engineering Approach, (Fourth Edition), McGraw-Hill, page 824. ISBN 0-07-238332-1. 
  3. "Release on the IAPWS Industrial Formulation 1997 for the Thermodynamic Properties of Water and Steam" (پی ڈی ایف). Erlangen, Germany. International Association for the Properties of Water and Steam. September 1997. http://web.archive.org/web/20181225230540/http://www.iapws.org/relguide/IF97.pdf%20. Retrieved on 2006-12-03. 
  4. "Critical Temperature and Pressure". Purdue University. http://web.archive.org/web/20181225230538/http://www.chem.purdue.edu/gchelp/liquids/critical.html%20. Retrieved on 2006-12-19. 

سانچہ:متضاد بین الویکی