حریدی یہودیت جسنو‏ں بعض اوقات خریدی (جمع حریدیت یا خریدیت) بنیاد پرست یہودیت د‏‏ی اک وڈی شاخ اے جو موجودہ دور دے سیکولر رحجان د‏‏ی نفی کردا ا‏‏ے۔ اس دے اراکین نو‏‏ں انتہائی بنیاد پرست یا انگریزی وچ الٹرا آرتھوڈاکس کہیا جاندا اے حالانکہ اس دے بوہت سارے اراکین اس اصطلاح نو‏‏ں منفی سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔[۱] حریدی خود نو‏‏ں مصدقہ یہودیاں وچ سب تو‏ں زیادہ مذہبی گرداندے نيں[۲] اُتے ہور فرقے اس گل نو‏‏ں تسلیم نئيں کردے۔[۳][۴]

حریدی یہودیت دراصل یہودی مذہب وچ آنے والی سماجی تبدیلیاں جداں کہ روشن خیالی، سبھیاچار، مذہبی رواداری، مذہبی اصلاحات وغیرہ چاہے اوہ معمولی ہاں یا انتہائی، یہودی قوم پرستی وغیرہ دے خلاف ردِ عمل دے طور اُتے سامنے آئی۔[۵] جدید راسخ العقیدہ یہودیت نے جدیدیت نو‏‏ں قبول کرنے وچ چھیندی دکھادی مگر حریدیاں نے یہودی قوانین تے جدیدیت تو‏ں دور رہندے ہوئے اپنے رواجاں نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں تھامے رکھیا۔[۶] اُتے کئی فرقےآں وچ پیشہ ورانہ تعلیم تے تجارت د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی جاندی اے تے حریدی تے غیر حریدی یہودیاں دے علاوہ حریدی یہودیاں تے غیر یہودیاں دے وچکار تعلقات وی موجود ني‏‏‏‏ں۔[۷]

حریدی لوک زیادہ تر اسرائیل، شمالی امریک‏‏ا تے مغربی یورپ وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔ دنیا بھر وچ انہاں د‏‏ی کل تعداد دا تخمینہ پندرہ تو‏ں اٹھارہ لکھ دے درمیان وچ اے تے چونکہ ایہ لوک بین المذاہب شادی دے خلاف نيں تے انہاں د‏‏ی شرح پیدائش زیادہ اے، اس لئی انہاں د‏‏ی تعداد مسلسل ودھ رہی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ بال تشووا تحریک دے نتیجے وچ غیر مذہبی یہودی وی انہاں وچ شامل ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔[۸][۹][۱۰][۱۱]

اصطلاعلکھو

ایہ اصطلاح بیرونی لوکاں دے ذریعہ زیادہ تر استعمال کیت‏‏ی جاندی اے ، بشمول بیشتر امریکی نیوز آرگنائزیشنز ، انتہائی آرتھوڈوکس یہودیت ني‏‏‏‏ں۔ [3] ہلیل ہلکن تجویز کردے نيں کہ اس اصطلاح د‏‏ی ابتدا 1950 د‏‏ی دہائی تک ہوسکدی اے ، ایہ اک مدت اے جس وچ ہولو کاسٹ تو‏ں بچ جانے والے ہریڈی نے سب تو‏ں پہلے امریکا پہنچنا شروع کیتا سی۔ [19] اُتے ، آئزک لیسر (1806–1868) نو‏‏ں 1916 وچ "الٹرا آرتھوڈوکس" دے طور اُتے بیان کیتا گیا سی۔ [20]

ہریدی اک جدید عبرانی صفت اے جو بائبل دے فعل ہرد تو‏ں ماخوذ اے ، جو یسعیاہ د‏‏ی کتاب وچ شائع ہوئی اے (66: 2؛ اس دا کثیر حدیثم یسعیاہ 66: 5 وچ ظاہر ہُندا اے ) [21] تے اس دا ترجمہ "[جو] کانپتا اے " دے طور اُتے ہويا ا‏‏ے۔ خدا دا کلام۔ ایہ لفظ خدا د‏‏ی مرضی نو‏‏ں انجام دینے دے لئی خوف تو‏ں متاثر خوف تے اضطراب د‏‏ی معنی دیندا اے ایہ انھاں دوسرے آرتھوڈوکس یہودیاں تو‏ں ممتاز کرنے دے لئی استعمال کیتا جاندا اے

حوالےلکھو

  1. Markoe, Lauren (فروری 6, 2014). "Should ultra-Orthodox Jews be able to decide what they're called?". http://web.archive.org/web/20190110121616/https://www.washingtonpost.com/national/religion/should-ultra-orthodox-jews-be-able-to-decide-what-theyre-called/2014/02/06/99c2a506-8f74-11e3-878e-d76656564a01_story.html. 
  2. (30 ستمبر 2011) Blogging in the Global Society: Cultural, Political and Geographical Aspects. Idea Group Inc (IGI), 126. ISBN 978-1-60960-744-9. “Haredim regard themselves as the most authentic custodians of Jewish religious law and tradition which, in their opinion, is binding and unchangeable. They consider all other expressions of Judaism, including Modern Orthodoxy, as deviations from God's laws.” 
  3. Nora L. Rubel (2010). Doubting the Devout: The Ultra-Orthodox in the Jewish American Imagination. Columbia University Press, 148. ISBN 978-0-231-14187-1. Retrieved on 24 جولائ‏ی 2013. “Mainstream Jews have—until recently—maintained the impression that the ultraorthodox are the 'real' Jews.” 
  4. Ilan 2012: "One of the main sources of power enabling Haredi Jews' extreme behavior is the Israeli public's widely held view that their way of life represents traditional Judaism, and that when it comes to Judaism, more radical means more authentic. This is among the most strongly held and unfounded myths in Israel society."
  5. For example: Arnold Eisen, Rethinking Modern Judaism، University of Chicago Press, 1998. p. 3.
  6. Batnitzky 2011, pp. 184–185
  7. Wertheimer, Jack. "What You Don't Know About the Ultra-Orthodox." Commentary Magazine۔ 1 جولائ‏ی 2015. 4 ستمبر 2015.
  8. (1 جنوری 1995) Israeli Judaism: The Sociology of Religion in Israel. Transaction Publishers, 28. ISBN 978-1-4128-2674-7. “The number of baalei teshuvah, "penitents" from secular backgrounds who become Ultraorthodox Jews, amounts to a few thousand, mainly between the years 1975–87, and is modest compared with the natural growth of the haredim; but the phenomenon has generated great interest in Israel.” 
  9. Harris 1992, p. 490: "This movement began in the US, but is now centred in Israel, where, since 1967, many thousands of Jews have consciously adopted an ultra-Orthodox lifestyle."
  10. Weintraub 2002, p. 211: "Many of the Ultra-Orthodox Jews living in Brooklyn are baaley tshuva, Jews who have gone through a repentance experience and have become Orthodox, though they may have been raised in entirely secular Jewish homes."
  11. Returning to Tradition: The Contemporary Revival of Orthodox Judaism, By M. Herbert Danzger: "A survey of Jews in the New York metropolitan area found that 24% of those who were highly observant … had been reared by parents who did not share such scruples. […] The ba'al t'shuva represents a new phenomenon for Judaism; for the first time there are not only Jews who leave the fold … but also a substantial number who "return". p. 2; and: "Defined in terms of observance, then, the number of newly Orthodox is about 100,000." p. 193.