باطنیت (انگریزی: Mysticism،عربی:روحانية، فارسی:عرفان،)جسنو‏ں عرفان، بصیرت تے بسا اوقات از زمرہ جات تصوف وی کہیا جاندا اے اک اصطلاح مذہبی ، روحانی وعلوم ہائے سری اے جو وجدانی کیفیات ،روحانی مشاہدات، کشف اسرار،تجربات روحانی، سیرہائے جسم لطیف تے انہاں تمام اعمال نو‏‏ں کفایت کردی اے جو بحث و استدلال تے تجربات مادی د‏‏ی بجائے کشف و شہود تو‏ں متعلق نيں۔ باطنیت دا تعلق کسی اک خاص مذہب یا عقیدے تو‏ں نئيں تے نہ ہی اس دے لئی باقاعدہ لازم العمل دستور اے، ہر مذہب تے عقیدے نے اس د‏ی تشریح،توضیح ،تعریف تے قواعد اعمال اپنے طور اُتے طے کیتے نيں۔ ايس‏ے لئی اسيں دیکھدے نيں کہ آفاقی طور اُتے بین المذاہب و عقائد شرح و تسلیم باطنیت وچ نظریات، اخلاقیات، خوارق، اساطیر، طلسمات تے جادو نو‏‏ں وی شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ [۱]اور ایہ تسلیم کيتا جاندا اے کہ انسان وجدانی طور اُتے بصیرت دے ذریعے، جو عام فہم یا حسی شعور د‏‏ی نسبت زیادہ فوری براہ راست طریقہ اے، خدا یا مذہبی صداقت نو‏‏ں جان سکدا اے ؛ دل د‏‏ی روشنی یا خاص انکشاف دے ذریعے اسرار وجود دے حل د‏‏ی تلاش؛ انسانی تجربات تو‏ں خارج نظریات اُتے خواب نارویائی غور تے ظن وتخمین۔[۲] غیر مذہبی یا کم مذہبی اقوام و ملل وی مخصوص طریقےآں تے مشقاں دے ذریعے پوشیدہ سچائیاں تے ماورائے عقل و خرد حقائق نو‏‏ں جاننے تے انسان دے کثافت تو‏ں لطافت وچ گم ہوجانے اُتے یقین رکھیا گیا اے تے ایداں دے اعمال و افراد انہاں معاشراں وچ وی پائے گئے نيں۔[۳]

انگریزی اصطلاح مسٹیزم دا ماخذ قدیم یونان تو‏ں اے جو تاریخی طور اُتے مختلف المعانی ا‏‏ے۔[۴][۵] یونانی لفظ μύω تو‏ں بنی اک اصطلاح جس دے معنی پوشیدہ کرنے یا بند کرنے دے نيں۔[۶] لفظ مسٹیزم قرون اولی تے وسطی د‏‏ی مسیحی بائبلی صوفیانہ تے روحانی عبادات عام دے لئی وی استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔[۷] موجودہ جدید دور د‏‏ی ابتدا تو‏ں مسٹیزم د‏‏ی تشریح و معانی وچ انتہائی وسعت پیدا ہوئی اے تے اسنو‏ں نہ صرف مختلف النوع عقائد و نظریات دے لئی استعمال کيتا گیا اے بلکہ اس دے نال ذہن انسانی د‏‏ی مافوق الفطرت کیفیتاں تے خارق العادات حالتاں تو‏ں وی تعبیر کيتا گیا ا‏‏ے۔[۸]

حوالےلکھو

  1. Dan Merkur, Mysticism, Encyclopædia Britannica
  2. ادارۂ فروغِ قومی بولی آن لائن قومی انگریزی اُردو لُغت
  3. "Gellman, Jerome, "Mysticism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2011 Edition), Edward N. Zalta (ed.)". Plato.stanford.edu. Retrieved 2013-11-06
  4. Dan Merkur, Mysticism, Encyclopædia Britannica
  5. "Gellman, Jerome, "Mysticism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2011 Edition), Edward N. Zalta (ed.)". Plato.stanford.edu. Retrieved 2013-11-06
  6. "Gellman, Jerome, "Mysticism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2011 Edition), Edward N. Zalta (ed.)". Plato.stanford.edu. Retrieved 2013-11-06.
  7. King 2002, p. 15
  8. King 2002, pp. 17–18.