"ہائیڈروجن بمب" دیاں دہرائیاں وچ وکھراپا

چھوٹا کم (Abbas dhothar پلٹی صفہ بائیڈروجن بمب توں ہائیڈروجن بمب اک ڑیڈائرکٹ چھڈے بنا)
 
 
ہائیڈروجن بم دا مرکزی حصہ [[نیوکلیئر اسلحہ|ایٹم بم]] اُتے مبنی ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اوہ مرکزی حصہ پھٹتا اے تو زبردست حرارت تے دبائو پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ دبائو تے حرارت ہائیڈروجن گیس دے [[جوہر]] نو‏‏ں [[نیوکلیئر ائتلاف|متحد]] کر دے ہیلیم گیس وچ تبدیل کردے نيں۔ بھاری ہائیڈروجن (ہائیڈروجن) دے ایٹم وڈی تیزی تو‏ں ادھر اُدھر گردش کردے نيں تے تپش دی وجہ تو‏ں تے وی تیز ہو جاندے نيں۔ ایٹماں دے مرکز وچ ہیجان پڑنے تو‏ں وڈے پیمانے اُتے قوت خارج ہُندی ا‏‏ے۔ جو قوت کیمیائی طور اُتے پیدا ہُندی اے اوہ اس [[جوہری توانائی]] (atomic energy) دے مقابلے وچ لکھاں گنا کم ہُندی ا‏‏ے۔ جوہراں دے ایويں ائتلاف کرنے تو‏ں جو قوت نکلتی اے اوہ جوہری بم چلنے دی قوت تو‏ں تقریباً تیس لکھ گنا ہُندی ا‏‏ے۔ ہائیڈروجن بم قریباً ویہہ بیس میل تک تباہی مچا سکدا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں خطرناک شعاعاں وی نکلتی نيں جو ہويا نو‏‏ں زہریلا بنا دیندی نيں۔
[[فائل:D-tDeuterium-tritium fusion.pngsvg|250px|بائاں|thumb| [[ہائیڈروجن]] دے [[ہمجاء|ہم جاء]] دا شقوق]]
 
== کیمیائی تفصیل ==
[[ہائیڈروجن]] بم، اپنی ساخت و فعل وچ [[ٹیلر الم طرحبند]] (Teller Ulam design) تو‏ں استفادہ کردا اے جس وچ اصل ہائیڈروجن بم منفجر ہونے یا پھٹنے تو‏ں قبل اک مخصوص خانے وچ [[نیوکلیئر اسلحہ|ایٹم بم]] پھٹتا یا منفجر ہُندا اے، یعنی ایويں کہ سکدے نيں کہ پہلے [[نیوکلیئر انشقاق|انشقاقی]] بم پھٹتا اے تے پھر اس دے بعد دوسرا [[نیوکلیئر ائتلاف|ائتلاف]]ی بم پھٹتا ا‏‏ے۔ پہلے انشقاقی بم دے دھمادے تو‏ں پیدا ہونے والی [[گاما شعاعاں|گاما]] تے [[ایکس شعاعاں|ایکس]] شعاعاں، اک کیسہ (کیپسول) اُتے جو [[ٹرائٹیم]]، [[ڈیوٹریم]] یا [[لیتھم ڈیوٹرائید]] دا بنا ہُندا اے دباؤ ڈال کر ائتلافی تعمل (fusion reaction) دی ابتدا کردیاں ناں تے اس ائتلاف دے نتیجے وچ [[تعدیلہ|تعدیلے یا نیوٹرونز]] بندے نيں جو ائتلافی ایندھن دے گرد موجود [[ختسہ یورنیم]] (depleted uranium) وچ آخری مرحلے دا انشقاقی عمل شروع کردے نہ صرف ائتلافی تعمل دے [[محصول]] وچ بہت زیادہ اضافہ کردے نيں بلکہ نال ہی [[مرکزی برست]] (nuclear fallout) وچ بھی۔ ہائیڈروجن بم وچ موجود ایہ تمام اجزاء، مرحلہ (اسٹیج) کہلاندے نيں؛ یعنی پہلا [[نیوکلیئر اسلحہ|انشقاقی بم]] یا جوہری بم، ابتدائی تے دوسرا ایتلافی بم یا ہائیڈروجن بم، ثانوی مرحلہ کہلیایا جاندا ا‏‏ے۔ تے اس طرح درجہ بہ درجہ طاقتور ہُندے ہوئے جوہری ایندھن نو‏‏ں سلسلہ وار جوڑ کر، بے اندازہ قوت تے تباہ کار حرمرکزی اسلحہ (thermonuclear weapon) تیار کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ ہن تک اس طریقہ اُتے بنایا جانے والا سب تو‏ں وڈا بم Tsar Bomba اے جو روس نے تیار کیتا تے اوہدی [[توانائی]] 50 میگاٹن [[ٹی این ٹی]] اے (اک میگاٹن = دس [[ارب]] کلوگرام)۔
۸

حصے