"سلطنت سامانیہ" دیاں دہرائیاں وچ وکھراپا

لکھائی دا خلاصہ کوئی نہیں
|-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2"
|- align="center"
| colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Sanamid_dynasty_Samanid_dynasty_(819-999).GIF|250px]]
|-|- align="center"
|-
| style="background:greenpink'' align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=yellowgreen>سلطنت سامانیہ دے عروج دا نقشہ<font>'''
|-
|'''راجگھر'''<hr>
 
 
[[File:Nasr II Samarqand coin 921 922.jpg|thumb|left|250px150px|ساسانی بادشاہ نصر دوم دا سمرقند چ ڈھالیا سکہ]]
[[File:تبارنامہ سامانیان.png|thumb|250px|left]]
سلطنت سامانیہ دی دی حکومت ، [[ماوراء النہر]] اتے [[خلافت عباسیہ]] دا کنٹرول ختم ہوں دے بعد 874ء [[ماوراء النہر]] دے علاقے چ قائم ہوئی ۔اپنے مورث اعلی [[اسد ابن سامان]] دے [[ناں]] تے ایہہ خاندان سامانی کہلان لگا ۔ [[نصر بن احمد بن اسد]] سامانیاں دی آزاد حکومت دا پہلا حکمران سی ۔ [[ماوراء النہر]] دے علاوہ موجودہ [[افغانستان]] تے [[خراسان]] وی اس حکومت چ شامل سن ۔ اسدا راجگھر [[بخارا]] سی ۔ سامانیاں نے 1005ء تک یعنی 134 [[سال]] حکومت کیتی تے اس عرصے چ اینہاں دے دس حکمران ہوئے ۔
[[File:Samaniden_klein.png|thumb|250px|left|سامانی بادشاہاں دا شجرہ نسب]]
سلطنت سامانیہ دی دی حکومت ، [[ماوراء النہر]] اتے [[خلافت عباسیہ]] دا کنٹرول ختم ہوں دے بعد 874ء819ء [[ماوراء النہر]] دے علاقے چ قائم ہوئی ۔اپنے مورث اعلی [[اسد ابن سامان خدا]] دے [[ناں]] تے ایہہ خاندان سامانی کہلان لگا ۔ جہڑا [[پارسی]] مذہبی اشرافیہ چوں سی تے اسنے [[اسلام]] قبول کر لیا ۔ [[نصر بن احمد بن اسد]] سامانیاں دی آزاد حکومت دا پہلا حکمران سی ۔ [[ماوراء النہر]] دے علاوہ موجودہ [[افغانستان]] تے [[خراسان]] وی اس حکومت چ شامل سن ۔ اسدا راجگھر [[بخارا]] سی ۔ سامانیاں نے 1005ء999ء تک یعنی 134180 [[سال]] حکومت کیتی تے اس عرصے چ اینہاں دے دس حکمران ہوئے ۔
 
سامانی سلطنت [[عرب|عرباں]] ہتھوں [[ساسانی سلطنت]] دے خاتمے دے بعد [[وسطی ایشیا]] تے عظیم تر [[ایران]] چ مقامی [[فارسی]] سلطنت سی ۔ سامانیاں نے اپنے علاقے دی حکومت دی تنظیم [[خلافت عباسیہ]] دی طرز تے کیتی تے خلیفہ دے دربار وانگ دربار تے دوجے انتظامی ادارے قائم کیتے ۔ ساسانیاں نوں [[خلافت عباسیہ]] دی [[ماوراء النہر]] تے [[خراسان]] چ حمایت کرن دے صلے چ کجھ علاقے دتے گئے ۔ اینہاں نے اپنے راجگھر [[بخارا]] ، [[سمرقند]] ، [[بلخ]] تے [[ہرات]] نوں بنایا تے [[صفاری سلطنت|صفاریاں]] نوں شکست دے کے اپنی حکومت دی بنیاد رکھی ۔
 
== سلطنت دا قیام ==
 
سامانی سلطنت [[اک]] [[فارسی]] ریاست سی جسنے 180 [[سال]] تک [[خراسان]] ، [[رے]] ، [[ماوراء النہر]] ، [[تبارستان]] ، [[کرمان]] ، [[گورگان]] تے لہندے چ [[اصفہان]] دا راج کیتا ۔ سامانی [[بہرام چوبین]] دی نسل چوں سن ، اس لئی اینہاں دا تعلق [[ایران]] دے ست وڈے شاہی گھرانےآں چوں [[اک]] مہران شاہی ٹبر نال سی
 
== تریخ ==
 
[[مسلمان|مسلماناں]] دی [ایران]] دی فتح دے بعد سامانی پہلا مقامی شاہی ٹبر سی جہڑا اقتدار چ آیا ۔ اینہاں نوں ایرانی قومیت نوں نویں سرے توں زندہ کرن پاروں یاد رکھیا جاندا اے ۔
سامانی ٹبر دے بانی سامان خدا دے 4 پوتےآں نوں ، [[خلافت عباسیہ]] دے خلیفہ [[مامون الرشید]] نے سلطنت لئی شاندار خدمات تے [[صوبہ|صوبےآں]] دیاں حکومتاں دتیاں ۔ نوح نوں [[سمرقند]] ، احمد نوں [[وادی فرغانہ]] ، یحیی نوں [[شاش]] تے الیاس نوں [[ہرات]] دے علاقے ملے ۔ احمد دا پتر [[نصر I]] 875ء چ [[ماوراء النہر]] دا گورنر بنیا تے اسدے بھائی تے جانشین [[اسماعیل I]] (892ء توں 907ء) نے [[صفاری سلطنت|صفاریاں]] نوں [[خراسان]] (900ء) تے [[تبارستان]] دے زیدیاں تے غلبہ پا کے [[ماوراء النہر]] تے [[خراسان]] تے اپنا اقتدار قائم کر لیا تے [[بخارا]] نوں اپنی سلطنت دا راجگھر بنایا ۔
 
== ثقافت تے مذہب ==
 
سامانیاں نے ناصرف [[فارسی]] تہذیت تے ثقافت نوں مڑ زندہ کیتا بلکہ اینہاں نے اپنے علاقےآں چ [[اسلام]] دی تبلیغ دا کم وی بوہت دلجمعی نال کیتا ۔ سامانی ریاست اسلامی فن تعمیر دی پرجوش سرپرست بن گئی تے اسلامی فارسی تہذیب نوں [[وسطی ایشیا]] چ دور تک پہنچا دتا ۔ سلطنت دے علاقاں دے لوک مضبوطی نال وڈی گنتی چ [[اسلام]] قبول کرن لگے ، خاص طور تے [[تراز]] چ ، جہڑا اج دے [[قزاقستان]] چ اے ۔ [[قرآن]] مجید دا [[فارسی]] [[بولی]] چ مکمل ترجمہ سامانیاں دے دور چ 9ویں صدی عیسوی چ کیتا گیا ۔
 
تریخ داناں موجب سامانی حکمراناں دے [[اسلام]] دی تبلیغ راہیں ، [[ترک|ترکاں]] دے 30،000 خیمے [[اسلام]] دے دائرے چ آ گئے ، بعد چ [[سلطنت غزنویہ]] دے دور چ ہور 55،000 [[ترک]] گھرانےآں (خیمےآں) نے اسلام قبول کیتا ۔ [[ترک|ترکاں]] دے وڈی گنتی چ [[اسلام]] قبول کرن نال [[سلطنت غزنویہ|غزنویاں]] دے اثر تے رسوخ چ بوہت وادھا ہویا ، جنہاں دے بعد چ علاقے تے حکومت کیتی ۔
 
== معیشت ==
 
سلطنت سامانیہ دی معیشت دا انحصار زراعت تے تجارت تے سی ۔ سامانی سلطنت دے لوک تجارت چ بوہت دلچسپی رکھے سن ، ایتھے تک کہ اوہ [[یورپ]] دے دور دراز دے علاقےآں نال وی تجارت کردے سن ، اس گل دا ثبوت بالٹک تے سیکنڈے نیویا دے [[دیس|دیساں]] توں سینکڑےآں دی گنتی چ لبھے سامانی سکے نیں ۔
 
== خاتمہ ==
 
سلطنت سامانیہ دا خاتمہ 999ء چ [[خانان کاراخانی]] دے ہتھوں ہویا ۔
== مشہور حکمران ==
[[File:Ghazna-02.gif|thumb|350px|left|دولت سامانیہ دا زوال ویلے دا نقشہ]]
[[File:Dushanbe_IsmailSamani.jpg|thumb|200px|left|[[تاجکستان]] دے راجگھر [[دوشنبے]] چ اسماعیل سامانی دا مجسمہ]]
سامانیاں چوں سب توں مشہور تے چنگا حکمران [[اسماعیل سامان]] [892ء - 907ء ] سی ۔ اسماعیل بڑا نیک مزاج تے عادل بادشاہ سی ۔ [[نصر II]]دا عہد علم و [[ادب]] دی سرپرستی دی وجہ توں ممتاز اے ۔ تے اسدے پتر[[نوح I]] نوں ایہہ اعزاز حاصل اے کہ اسنے [[بخارا]] چ [[اک]] عظیم الشان [[کتب خانہ]] مائم کیتا سی ، جس چ ہر علم تے فن دی کتاباں لئی علیحدہ ، علیحدہ کمرے مخصوص سن ۔ مشہور [[فلسفی]] تے [[طبیب]] [[ابن سینا]] نے ایتھے موجود کئی قیمتی تے نایاب کتاباں دی بہت تعریف کیتی سی ۔ نوح اول دے لڑکے [[منصور I]] دے بارے چ مشہور سیاح [[ابن حوقل]] نے لکھیا اے کہ اوہ اپنے دور دا سب توں عادل بادشاہ سی
 
ساسانیاں دا سب توں وڈا کارنامہ خانہ بدوش [[ترک]] قبیلےآں توں مملکت دی حفاظت کرنا سی ۔ اس مقصد لئی شمالی سرحد تے تھاں تھاں تے چوکیاں قائم کیتیاں گئیاں سن ، جنہاں نوں رباط آکھیا جاندا سی ۔ تے ایتھے جہاد لئی ہر وقت [[رضاکار]] موجود رہندے سن ۔ ایسے دور چ [[ترک|ترکاں]] چ [[اسلام]] تیزی نکل پھیلیا تے جوتھی صدی ہجری دے آخر تک [[مشرقی ترکستاں]] یعنی [[کاشغر]] تے اسدے آل دوالے دی علاقیاں تے شمالی [[ترکستان]] توں لے کے [[روس]] چ [[دریائے وولگا]] دی وادی تک [[اسلام]] پھیل گئيا ۔
 
== سامانی امیر ==
 
*سامان خدا
 
*اسد بن سامان
 
*یحیی بن اسد (819ء توں 855ء)
 
*[[نصر I]] (864ء توں 892ء) (جس نے 875ء چ مکمل آزاد ریاست قائم کیتی)
 
*[[اسماعیل سامانی]] (892ء توں 907ء)
 
*احمد سامانی (907ء توں 914ء)
 
*نصر دوم (914ء توں 943ء)
 
*[[نوح I]] (943ء توں 954ء)
 
*عبدالمالک اول (954ء توں 961ء)
 
*منصور اول (961ء توں 976ء)
 
*نوح دوم (976ء توں 999ء)
 
*عبدالمالک دوم (999ء)
 
== ہور ویکھو ==
 
*[[خراسان]]
 
*[[بخارا]]
 
*[[تاجکستان]]
 
== نوٹ ==
 
1۔ بخارا دی تریخ ، نرشاکھی دی لکھی ، باب 24 ، صفحہ 79 ۔
 
 
2۔ ڈینیئل ایل ایلٹون : ایران دی تریخ ، صفحہ 74 ۔
 
3۔ انسائیکلوپیڈیا برٹانیکا ، آن لائن اڈیشن ، 2007ء سامانی ٹبر ۔
[[Category:تریخ]]
[[category:مسلم سلطنتاں]]