"بلقان جنگاں" دیاں دہرائیاں وچ وکھراپا

لکھائی دا خلاصہ کوئی نہیں
[[ فائل: Balkans Animation 1800-2008.gif | right left| thumb | 300px | بالکن دا جدید اتہاس ( سنّسن 1800 دے بعد ) ]]
[[ فائل: Balkan League poster.png | right left| thumb | 300px | بالکن لیگ دا پرچاراتمک پوسٹر ]]
بالکن لڑائی ، سن سنّ 1912 - 19131912–1913 وچّوچ ہوئے سن ۔ ایہہ لڑائی [[ پہلاںپہلی وشویودھّجنگ عظیم ]] دے مہتوپورناہم کارناں وچوں منے جاندے ہےاے ۔
 
== پہلاںپہلی بالکنبلقان لڑائی ==
[[ چتر فائل: Balkan troubles1 . jpg | rightleft | thumb | 300px | جرمنی ، فرانس ، روس ، آسٹریا - ہنگری ، اتے بریٹین بالکن دے سامراجوادی اتے راشٹروادیقوم پرست تناو روپی سمسماتے ہنڈے دے ڈھکن نوں بند رکھن ( اکو جہےجاے یوروپی لڑائی نوں روکن ) دی کوشش کردے ہوئے ۔ 1912 اتے 1913 وچّوچ اوہ اسوچّاسوچ سفلکامیاب رہےراے پر 1914 وچّوچ نہیں ۔ ]]
جرمنی ، فرانس ، روس ، آسٹریا - ہنگری ، اتے بریٹین دے اک اکو جہےجاے یوروپی لڑائی نوں روکن لئی بالکن وچّوچ سامراجوادی اتے راشٹروادیقوم پرست تناواں ولوں سحر ہنڈا اتے ڈھکن رکھن لئی کوشش ۔ اوہ 1912 اتے 1913 وچّوچ سفلکامیاب رہےراے سن لیکن 1914 وچّوچ سفلکامیاب نہیں ہوئے ۔
 
سنّسن 1912 وچّ وچ [[ روس ]] اتے [[ فرانس ]] وچّوچ ایہہ سمجھوتا ہو گیا کہ جیکر [[ بالکن پرایدیپ ]] دے پرشن اتے [[ جرمنی ]] اتے [[ آسٹریا ]] روس ولوں لڑائی کرنگے تاں فرانس روس دے نال رہےراے گا ۔ فرانسیسی سہائتامدد دا بھروسہ مل جان اتے بالکن پرایدیپ وچّوچ روس بے روک ٹوک ہستککھیپ کرن لگا ۔ روس دے اکسانے اتے چار بالکن راجاں نے ملکے سنّسن 1912 وچّوچ گپتخفیہ روپ ولوں اک سمجھوتا کیتا ۔ ایہہ راج سن [[ یونان ]] ، [[ بلگیریا ]] ، [[ مانٹینیگرو ]] اتے [[ سرویا ]] ۔ اس سمیں ویلے [[ ترکی | ٹرکی ]] کمزور ہو گیا سی اتے اتھے آنترک اشانتِ پھیلی ہوئی سی ۔ بالکن راجاں دے سمجھوتے دا ادیشمقصد ایہہ سی کہ اوہ ٹرکی ولوں لڑائی کرکے اسدے شاسنراج نوں یوروپ ولوں ختم کر دیو ، اسدے بعد جتے ہوئے کھیتراں دا آپس وچّوچ ونڈ لویں ۔ [[ میسیڈونیا ]] اتے اس راجاں دی لوبھی نظر وشیشخاص روپ ولوں سی ۔ اسلئی اس سمجھوتے وچّوچ ایہہ وی سپشٹواضع کر لیا گیا سی کہ ٹرکی دی ہار دے بعد میسیڈونیا دے پردیشوں نوں کس پرکار وبھکت کیتا جاویگا ۔ ایہہ نشچتمقررہ ہو گیا سی کہ میسیڈونیا دا پرمکھ بھاگ حصہ [[ بلگیریا ]] نوں دتا جاویگا اتے [[ البانیا ]] ، [[ سرویا ]] نوں دے دتے جاویگا ۔
 
ایہہ سمجھوتا ہو جان اتے بالکن راجاں نے اک بہانیا لے کے ٹرکی دے ورودھخلاف 17 اکتوبر 1912 نوں لڑائی دی گھوشنااعلان کر دتی ۔ اس راجاں دا کہنا سی کہ میسیڈونیا وچّوچ عیسائیاں دے نال بہت کرور ظلم ہو رہا ہےاے ۔ ات : اوہ میسیڈونیا نوں ٹرکی دے گھرنت شاسنراج ولوں آزاد کرنا چاہندے ہےاے ۔ انھاننے ٹرکی ولوں میسیڈونیا وچّوچ سدھار کرن نوں کیہا اتے ٹرکی دے ‍مناہی کرن اتے لڑائی ارمبھ ہو گیا ۔ ترکی فوج بری طرحاں ہار گئی اتے بالکن راجاں نوں آشاتیتآشماضی سفلتا ملی ۔ ماٹینیگرو اتے سرویا دیاں سیناواںفوجاں نے البانیا اتے اپنا ادھیکارحق کر لیا ۔ یونانی سیناواںفوجاں نے ایڈریانوپل دے پرسدھمشہور درگقلعہ بندی نوں ترکاں ولوں کھوہ لیا ۔ بلگیرئن فوج تھیرس اتے حملہ کرکے پرمکھ ترک فوج اتے فتح پراپتحاصل کردی ہوئی کانسٹیٹنوپل دے بہت نزدیک پہنچ گئی ۔ اس سمیںویلے ٹرکی دے ساہمنے اک ہی رستہ سی ۔ ادھر یوروپ دے ہور راج ٹرکی دی حالت اتے چنتتچنعنصر ہو رہےراے سن ۔ انھاننے ہستککھیپ کرکے ٹرکی اتے بالکن راجاں وچّوچ اک استھائیامستقل صلاح کروا دتی ۔ اسدے بعد دوناں پکھاں دے پرتندھی ستھائیمستقل صلاح کرن لئی لندن وچّوچ اکٹھے ہوئے ۔ بالکن راجاں دی صلاح دیاں شرطاں ٹرکی لئی وڈی منہگی سن ۔ انھاننوں سویکارقبول کرن اتے ٹرکی دا یوروپ ولوں استیتووجود ہی مٹ جاندا ۔ اس اتے [[ جوان ترک آندولن | ترن ترک دل ]] دے اگوائی وچّوچ ترکاں نے پنّ : لڑائی چھیڑ دتا ۔ اس وار ترکاں کیتیاں اتے بری طرحاں ہار ہوئی اتے اوہ اپنے تنّتن اتے وڈے درگوں ولوں ہتھ دھو بیٹھے ۔ ہتاش ہوکے ٹرکی دے سلطان نے صلاح دا پرستاوتجویز کیتا ۔
 
اک وار پنّ : دوناں پکھاں دے پرتندھی 1913 وچّوچ صلاح کرن لئی [[ لندن ]] وچّوچ اکٹھے ہوئے ۔ 30 مئی سنّسن 1913 نوں [[ لندن دی صلاح ]] ہو گئی جسدے دواراولوں پہلاں بالکن لڑائی ختم ہو گیا ۔ [[ ٹرکی ]] نوں کریٹ اتے ہور یوروپی کھیتراں ولوں ونچت کر دتا گیا اتے [[ آٹومنسلطنت سامراجعثمانیہ ]] کیول صرف [[ کانسٹینٹنوپل استمبول]] اتے اسدے آسپاس دے کجھ بھاگحصہ تکّتک ہی سیمتمحدود رہِ گیا ۔ پر اس پرکار چھینے گئے پردیشوں دا آپس وچّوچ ونڈ کرن دے سنبندھتعلقات وچّوچ بالکن راجاں وچّوچ آپس وچّوچ متبھیداختلاف ہو گیا ۔
 
== [[دوجی دوسرابلفان بالکنلڑائی|دوسری بلفان لڑائی]] ==
ایہہ کہنا ذرا اوکھا ہےاے کہ دوسرا بالکن لڑائی دا ذمہ واری کس اتے سی ۔ اسوچّاسوچ شکّ نہیں کہ اس لڑائی وچّ وچ [[ آسٹریا ]] اتے [[ اٹلی ]] جویں وڈے دیشاںدیساں دا ہتھ سی ۔ بالکن یدھاںلڑائیاں ولوں پوروَسابق جو سمجھوتا ہویا سی اسدے انوسارمطابق سربیا نوں البانیا مل جانا چاہیدا ہےاے سی ۔ اتے آسٹریا کسے ملّ اتے سربیا دے ادھینماتحت البانیا نہیں ہون دینا چاہندا سی ۔ اسدا کارن ایہہ سی کہ بوسنیا اتے ہرزیگووینا دی آبادی مکھ : یوگوسلاو اتے سرباں کیتیاں سی ۔ سربیا دے نال ملکے ایہہ پردیش اک شکتی شالیطاقتور یوگوسلاو راج دا اساری کرنا چاو رہےراے سن ۔ جیکر اجیہا ہو جاندا تاں سربیا دی شکتیطاقت ودھ جاندی جو آسٹریا لئی اہتکر سی ۔ پھر ، البانیا اتے ادھیکارحق پراپتحاصل کرن ولوں سربیا دی پہنچ ایڈریاٹک تکّتک ہو جاندی ۔ اصل واستو وچّوچ آسٹریا دی نظر آپ البانیا نوں اک بھنّ راج گھوشتاعلان کروا دتا ۔
 
البانیا دے بھنّ استیتو وجود دے فلسروپ میسیڈونیا دا وبھاجن ہور وی دشکر پرتیت ہون لگا ۔ ہن سربیا نے ایہہ اچھا ظاہر دی کہ البانیا نہیں ملن اتے اسنوں میسیڈونیا وچّوچ زیادہ بھاگحصہ ملنا چاہیدا ہےاے ۔ اتے اس سنبندھتعلقات وچّوچ سربیا اتے بلگیریا آپس وچّوچ سہمت نہیں ہووے سکے ۔ جدوں ایہہ معاملہ شانتیپوروک نہیں سلجھ سکیا تدّ دوناں شکتیاںطاقتاں نے بلپریوگبلاستعمال کرن دا نشچا کیتا ۔ 29 جون 1913 دا بلگیریا نے سربیا دے ورودھخلاف لڑائی چھیڑ دتا ۔ اس لڑائی نوں دوسرا بالکن لڑائی دی سنگیا دتی جاندی ہےاے ۔ اس لڑائی وچّوچ یونان ، رومانیا اتے مانٹینیگرو نے بلگیریا دے ورودھخلاف سربیا دا نال دتا ۔ اپنے کھوئے ہوئے پردیشوں دا کجھ بھاگحصہ مل جان دی آس وچّوچ ٹرکی نے وی بلگیریا دے ورودھخلاف بالکن راجاں دی سہائتامدد کیتی ۔ مجبور ہوکے بلگیریا نے صلاح دی ارداس کیتی ۔
 
دوناں پکھاں دے پرتیندھآں نے رومانیا دیدا راجدھانی[[راجگڑھ]] بکھاریسٹ وچّوچ 10 اگست 1913 نوں اک صلاح کیتی ۔ اس صلاح دے کارن [[ بلگیریا ]] دی وڈی بے عزتی ہوئی ۔ صلاح دے دوارے سربیا اتے مانٹینیگرو نے بہت سارے پردیش پراپتحاصل کیتے ۔ یونان نے وی سیلونکا پردیش اتے ادھیکارحق پراپتحاصل کر لیا ۔ اس وبھاجن دے بعد میسیڈونیا دا بچا ہویا بھاگحصہ ہی بلگیریا نوں مل سکیا ۔ اس پرکار دوسرا بالکن لڑائی ختم ہویا ۔
 
[[ بکھاریسٹبخاریسٹ ]] دی صلاح دواراولوں بالکن راجاں وچّوچ کجھ سماں لئی شانتیشترقی ستھاپتقائم ہو گئی ۔ بالکن یدھاں لڑائیاں دے فلسروپ سربیا اتے یونان سبتوں زیادہ لابھانوت ہوئے ۔ اس یدھاںلڑائیاں دا اک بہت نتیجہ ایہہ ہویا کہ یوروپ وچّوچ ترکی سامراج لگبھگّلگبھگ ختم ہو گیا اتے بالکن پرایدیپ وچّوچ عیسائی راجاں دا پروردھن ارمبھ ہو گیا ۔ ایہہ کہنا ان-اچتبہتر ہووےگا کہ اپروکت یدھاںلڑائیاں ولوں بالکن سمسیامسئلہ شانت ہو گئی ۔ دوسرا بالکن لڑائی دے دوارے بالکن راجاں وچّوچ راشٹریقومی پرتیسپردھا پیدا ہو گئی جسدا وسپھوٹک نتیجہ سی [[ پہلاں مہانیدھّ ]] ۔
 
== = بکھاریسٹ دی صلاح دیاں شرطاں== =
{ { مکھ | بکھاریسٹ دی صلاح } }
دوسرا بالکن لڑائی دا انت بکھاریسٹ دی صلاح دے دوارے ہویا ۔ بلگاریا نے ایہہ صلاح گریس ، سربیا ، رومانیا اتے ٹرکی دے نال کیتی ۔ اس صلاح وچّوچ نمن گلاں دا نشچا ہویا -
 
* ( 1 ) رومانیا نوں ڈینیوب ندی دے تٹ اتے ستھتواقع سلسٹریا دا درگقلعہ بندی اتے دوبروجا دا دکھن پردیش پراپتحاصل ہویا ۔
* ( 2 ) سربیا نوں سمپورنمکمل اتری میسڈونیا اتے میناسٹر پراپتحاصل ہویا ۔
* ( 3 ) گریس نوں پھلورنا ولوں تھریس تکّتک دا میسڈونیا دا سمپورنمکمل دکھن پردیش اتے ایجئن ساگر دا تٹورتی بندرگاہ بناما اتے اوہناں دا ورقے پردیش پراپتحاصل ہویا ۔
* ( 4 ) بلگاریا دے کول پچھم والا تھریس دا پردیش رہا ۔
* ( 5 ) ٹرکی نوں ایڈریانوپل اتے اسدے آسپاس دا پردیش پراپتحاصل ہویا ۔ آسٹریا اتے اٹلی نے سربیا اتے مونٹینیگرو نوں البانیا دا آزاد راج کھڈا کرکے ایڈریاٹک ساگر ولوں دور رکھیا ۔ اس کارن سربیا نے میسڈونیا وچّوچ اسدی نقصان - پورتیتکمیل کرن لئی جتن کیتا ، جسدے فلسروپ بلگاریا ولوں اسدا لڑائی ہویا اتے آپس وچّوچ لڑائی ہو گیا ۔
 
== بالکن یدھاں لڑائیاں دے نتیجے ==
اسدے مکھ نتیجہ نچے لکھے ہوئے -
 
== = ٹرکی دے یوروپی راج دادی وناشتباہی== =
اس یدھاں لڑائیاں دے کارن ٹرکی دے یوروپیئن راجاں دادی وناشتباہی ہویا ۔ حالانکہ یوروپ وچّوچ ٹرکی دے کول کستنتنیا اتے ایڈریانوپل دے وچکار دا پردیش ہی باقی رہا ، پر اوہ ہن کیولصرف ایشیائی راج
رہِ گیا ۔ اسدے ادھیکارحق ولوں اسدے یوروپی بھاگحصہ دا 1 / 6 بھاگحصہ اسدے ہتھاں ولوں نکل گیا اتے 2 / 3 یوروپی پرجا اتے ولوں اسدے ادھیکارحق دا انت ہو گیا ۔
 
== = بالکن راجاں دا وستھارپھلار== =
اس یدھاںلڑائیاں ولوں بالکن راجاں دے وستھارپھلار وچّوچ وڈی وادھا ہوئی ۔ اس سبھ راجاں وچّوچ سبھتوں زیادہ منافع سربیا اتے گریس نوں پراپتحاصل ہوئے ۔ ایہناں دے راج پہلاں ولوں دگنے ہو گئے ۔ مونٹونیگرو دا راج پہلاں ولوں
دگنا ہو گیا ۔ [[ رومانیا ]] دا وی وستھارپھلار ہویا ۔ اس یدھاں وچّلڑائیاں وچ [[ بلگاریابلفاریا ]] نوں سبھتوں گھٹّگھٹ منافع پراپتحاصل ہویا ، حالانکہ اس یدھاںلڑائیاں وچّوچ اسنے سبھتوں زیادہ بھاگحصہ لیا سی اتے اسدی پیسہ اتے ویکتیانسان وچّوچ بہت زیادہ نقصان ہوئی سی ۔
 
== = ایرکھا اتے دویش وچّوچ وادھا== =
حالانکہ اس یدھاں لڑائیاں دے دوارے [[ عیسائی ]] پرجا نوں ٹرکی ترکی دے سامراج ولوں مکتی مل گئی سی ، پر اس یدھاں لڑائیاں دے کارن اس راجاں دی شکتیطاقت وچّوچ بہت وستھارپھلار ہویا اتے اوہناں وچّوچ آپس دا ایرکھا اتے دویش وچّوچ بہت زیادہ وادھا ہوئیہوئیا ۔ بلگاریا ہور راجاں نوں ایرشا اتے دویش نوں نظر ولوں دیکھن لگا ۔ سربیا ، آسٹریا ولوں بہت اسنتشٹامطمعن ہو گیا ، کیونکہ اسدے کارن ہی البانیا دے نویں راج دا اساری ہویا جسدے نال اوہ [[ ایڈریاٹک ساگر ]] ولوں دور ہو گیا ۔ آسٹریا وی سربیا ولوں ناراض سی ، کیونکہ اسدے وستھارپھلار ولوں اسدے [[ ایجئن ساگر ]] تکّتک پجن دے رستے وچّوچ روکاوٹ پیدا ہو گئی ۔ آسٹریا نوں گریس اتے رومانیا ولوں وی اسنتوشبے چینی سی ۔ جرمنی وی سربیا نوں اپنا ویری سمجھدا سی کیونکہ اوہناں دے دواراولوں جرمنی دے [[ کستنتنیا ]] تکّتک پجن دے رستے وچّوچ اوہ روکاوٹ ہو گیا ۔ ایہہ راشٹر بکھاریسٹ دی صلاح دا ختم کرنا چاہندے سن ۔ انھاننوں کیولصرف موقعے دی تلاش سی ۔ جلدی ہی انھاننوں بالکن راجاں دے ورودھّخلاف کارجکم کرن دا موقعے پراپتحاصل ہو گیا ، جدوں [[ آسٹریا ]] دے [[ راج کمارشہزادہ پھرڈنینڈ ]] اتے اسدی پتنیبیوی دا ہتیا قتل [[ سیراجیوو ]] وچّوچ دن دہاڑے اک سرب دواراولوں 28 جون 1914 ای . ۔ نوں کیتا گیا ۔ اسدے کارن ہی [[ پہلاںپہلی وشویودھّجنگ عظیم ]] دا شروع ہویا ۔
 
== ایہناں نوں وی ویکھو==
* [[ عثمانی سلطنت]] ( آٹومان سامراج )
* [[ جوانان ترک ]]
* [[ پہلی جنگ عظیم]]
== حوالے==
{{ حوالے }}
 
[[ شرینی : سنسار دے لڑائی ]]
[[ شرینی : ترکی دا اتہاس ]]
 
== ہورویکھو ==
* [[دوجی بلقان لڑائی]]
* [[ عثمانی سلطنت]] ( آٹومان سامراج )
* [[ جوانان ترک ]]
* [[ پہلی جنگ عظیم]]
== حوالے ==
{{ حوالے }}
 
[[ گٹھ : لڑائیاں ]]
[[ گٹھ : ترکی دی تریخ]]