"بلقان جنگاں" دیاں دہرائیاں وچ وکھراپا

لکھائی دا خلاصہ کوئی نہیں
[ [ چتر فائل: Balkans Animation 1800–2008 ۔ 1800-2008.gif | right | thumb | 300px | بالکن دا جدید اتہاس ( سنسنّ 1800 دے بعد ) ] ]]
[ [ چتر فائل: Balkan League poster ۔ .png | right | thumb | 300px | بالکن لیگ دا پرچاراتمک پوسٹر ] ]
بالکن لڑائی ، سن 1912–1913سنّ 1912 - 1913 وچوچّ ہوئے سن ۔ ایہہ لڑائی [ [[ پہلاں وشویودھّ ] ] دے اہممہتوپورن کارناں وچوں منے جاندے اےہے ۔
 
= = پہلاں بالکن لڑائی = =
[ [ چتر : Balkan troubles1 ۔. jpg | right | thumb | 300px | جرمنی ، فرانس ، روس ، آسٹریا - ہنگری ، اتے بریٹین بالکن دے سامراجوادی اتے قوم پرستراشٹروادی تناو روپی سمسماتے ہنڈے دے ڈھکن نوں بند رکھن ( اکو جاےجہے یوروپی لڑائی نوں روکن ) دی کوشش کردے ہوئے ۔ 1912 اتے 1913 وچوچّ اوہ اسوچاسوچّ کامیابسفل راےرہے پر 1914 وچوچّ نہیں ۔ ] ]]
جرمنی ، فرانس ، روس ، آسٹریا - ہنگری ، اتے بریٹین دے اک اکو جاےجہے یوروپی لڑائی نوں روکن لئی بالکن وچوچّ سامراجوادی اتے قوم پرستراشٹروادی تناواں ولوں سحر ہنڈا اتے ڈھکن رکھن لئی کوشش ۔ اوہ 1912 اتے 1913 وچوچّ کامیابسفل راےرہے سن لیکن 1914 وچوچّ کامیابسفل نہیں ہوئے ۔
 
سنسنّ 1912 وچوچّ [ [ روس ] ] اتے [ [[ فرانس ] ] وچ وچّ ایہہ سمجھوتا ہو گیا کہ جیکر [ [[ بالکن پرایدیپ ] ] دے پرشن اتے [ [[ جرمنی ] ] اتے [ [[ آسٹریا ] ] روس ولوں لڑائی کرنگے تاں فرانس روس دے نال راےرہے گا ۔ فرانسیسی مددسہائتا دا بھروسہ مل جان اتے بالکن پرایدیپ وچوچّ روس بے روک ٹوک ہستککھیپ کرن لگا ۔ روس دے اکسانے اتے چار بالکن راجاں نے ملکے سنسنّ 1912 وچوچّ خفیہگپت روپ ولوں اک سمجھوتا کیتا ۔ ایہہ راج سن [ [[ یونان ] ] ، [ [[ بلگیریا ] ] ، [ [[ مانٹینیگرو ] ] اتے [ [[ سرویا ] ] ۔ اس ویلےسمیں [ [[ ترکی | ٹرکی ] ] کمزور ہو گیا سی اتے اتھے آنترک اشانتِ پھیلی ہوئی سی ۔ بالکن راجاں دے سمجھوتے دا مقصدادیش ایہہ سی کہ اوہ ٹرکی ولوں لڑائی کرکے اسدے راجشاسن نوں یوروپ ولوں ختم کر دیو ، اسدے بعد جتے ہوئے کھیتراں دا آپس وچوچّ ونڈ لویں ۔ [ [[ میسیڈونیا ] ] اتے اس راجاں دی لوبھی نظر خاصوشیش روپ ولوں سی ۔ اسلئی اس سمجھوتے وچوچّ ایہہ وی واضعسپشٹ کر لیا گیا سی کہ ٹرکی دی ہار دے بعد میسیڈونیا دے پردیشوں نوں کس پرکار وبھکت کیتا جاویگا ۔ ایہہ مقررہنشچت ہو گیا سی کہ میسیڈونیا دا پرمکھ حصہبھاگ [ [[ بلگیریا ] ] نوں دتا جاویگا اتے [ [[ البانیا ] ] ، [ [[ سرویا ] ] نوں دے دتے جاویگا ۔
 
ایہہ سمجھوتا ہو جان اتے بالکن راجاں نے اک بہانیا لے کے ٹرکی دے خلافورودھ 17 اکتوبر 1912 نوں لڑائی دی اعلانگھوشنا کر دتی ۔ اس راجاں دا کہنا سی کہ میسیڈونیا وچوچّ عیسائیاں دے نال بہت کرور ظلم ہو رہا اےہے ۔ ات : اوہ میسیڈونیا نوں ٹرکی دے گھرنت راجشاسن ولوں آزاد کرنا چاہندے اےہے ۔ انھاننے ٹرکی ولوں میسیڈونیا وچوچّ سدھار کرن نوں کیہا اتے ٹرکی دے ‍مناہی کرن اتے لڑائی ارمبھ ہو گیا ۔ ترکی فوج بری طرحاں ہار گئی اتے بالکن راجاں نوں آشماضیآشاتیت سفلتا ملی ۔ ماٹینیگرو اتے سرویا دیاں فوجاںسیناواں نے البانیا اتے اپنا حقادھیکار کر لیا ۔ یونانی فوجاںسیناواں نے ایڈریانوپل دے مشہورپرسدھ قلعہ بندیدرگ نوں ترکاں ولوں کھوہ لیا ۔ بلگیرئن فوج تھیرس اتے حملہ کرکے پرمکھ ترک فوج اتے فتح حاصلپراپت کردی ہوئی کانسٹیٹنوپل دے بہت نزدیک پہنچ گئی ۔ اس ویلےسمیں ٹرکی دے ساہمنے اک ہی رستہ سی ۔ ادھر یوروپ دے ہور راج ٹرکی دی حالت اتے چنعنصرچنتت ہو راےرہے سن ۔ انھاننے ہستککھیپ کرکے ٹرکی اتے بالکن راجاں وچوچّ اک امستقلاستھائی صلاح کروا دتی ۔ اسدے بعد دوناں پکھاں دے پرتندھی مستقلستھائی صلاح کرن لئی لندن وچوچّ اکٹھے ہوئے ۔ بالکن راجاں دی صلاح دیاں شرطاں ٹرکی لئی وڈی منہگی سن ۔ انھاننوں قبولسویکار کرن اتے ٹرکی دا یوروپ ولوں وجوداستیتو ہی مٹ جاندا ۔ اس اتے [ [[ جوان ترک آندولن | ترن ترک دل ] ] دے اگوائی وچوچّ ترکاں نے پنّ : لڑائی چھیڑ دتا ۔ اس وار ترکاں کیتیاں اتے بری طرحاں ہار ہوئی اتے اوہ اپنے تنتنّ اتے وڈے درگوں ولوں ہتھ دھو بیٹھے ۔ ہتاش ہوکے ٹرکی دے سلطان نے صلاح دا تجویزپرستاو کیتا ۔
 
اک وار پنّ : دوناں پکھاں دے پرتندھی 1913 وچوچّ صلاح کرن لئی [ [[ لندن ] ] وچ وچّ اکٹھے ہوئے ۔ 30 مئی سنسنّ 1913 نوں [ [[ لندن دی صلاح ] ] ہو گئی جسدے ولوںدوارا پہلاں بالکن لڑائی ختم ہو گیا ۔ [ [[ ٹرکی ] ] نوں کریٹ اتے ہور یوروپی کھیتراں ولوں ونچت کر دتا گیا اتے [ [[ آٹومن سامراج ] ] صرف [کیول [[ کانسٹینٹنوپل ] ] اتے اسدے آسپاس دے کجھ حصہبھاگ تکتکّ ہی محدودسیمت رہِ گیا ۔ پر اس پرکار چھینے گئے پردیشوں دا آپس وچوچّ ونڈ کرن دے تعلقاتسنبندھ وچوچّ بالکن راجاں وچوچّ آپس وچوچّ اختلافمتبھید ہو گیا ۔
 
= = دوسرا بالکن لڑائی = =
ایہہ کہنا ذرا اوکھا اےہے کہ دوسرا بالکن لڑائی دا ذمہ واری کس اتے سی ۔ اسوچ اسوچّ شکّ نہیں کہ اس لڑائی وچوچّ [ [[ آسٹریا ] ] اتے [ [[ اٹلی ] ] جویں وڈے دیساںدیشاں دا ہتھ سی ۔ بالکن لڑائیاںیدھاں ولوں سابقپوروَ جو سمجھوتا ہویا سی اسدے مطابقانوسار سربیا نوں البانیا مل جانا چاہیدا اےہے سی ۔ اتے آسٹریا کسے ملّ اتے سربیا دے ماتحتادھین البانیا نہیں ہون دینا چاہندا سی ۔ اسدا کارن ایہہ سی کہ بوسنیا اتے ہرزیگووینا دی آبادی مکھ : یوگوسلاو اتے سرباں کیتیاں سی ۔ سربیا دے نال ملکے ایہہ پردیش اک طاقتورشکتی شالی یوگوسلاو راج دا اساری کرنا چاو راےرہے سن ۔ جیکر اجیہا ہو جاندا تاں سربیا دی طاقتشکتی ودھ جاندی جو آسٹریا لئی اہتکر سی ۔ پھر ، البانیا اتے حقادھیکار حاصلپراپت کرن ولوں سربیا دی پہنچ ایڈریاٹک تکتکّ ہو جاندی ۔ اصل وچواستو وچّ آسٹریا دی نظر آپ البانیا نوں اک بھنّ راج اعلانگھوشت کروا دتا ۔
 
البانیا دے بھنّ وجوداستیتو دے فلسروپ میسیڈونیا دا وبھاجن ہور وی دشکر پرتیت ہون لگا ۔ ہن سربیا نے ایہہ اچھا ظاہر دی کہ البانیا نہیں ملن اتے اسنوں میسیڈونیا وچوچّ زیادہ حصہبھاگ ملنا چاہیدا اےہے ۔ اتے اس تعلقاتسنبندھ وچوچّ سربیا اتے بلگیریا آپس وچوچّ سہمت نہیں ہووے سکے ۔ جدوں ایہہ معاملہ شانتیپوروک نہیں سلجھ سکیا تدّ دوناں طاقتاںشکتیاں نے بلاستعمالبلپریوگ کرن دا نشچا کیتا ۔ 29 جون 1913 دا بلگیریا نے سربیا دے خلافورودھ لڑائی چھیڑ دتا ۔ اس لڑائی نوں دوسرا بالکن لڑائی دی سنگیا دتی جاندی اےہے ۔ اس لڑائی وچوچّ یونان ، رومانیا اتے مانٹینیگرو نے بلگیریا دے خلافورودھ سربیا دا نال دتا ۔ اپنے کھوئے ہوئے پردیشوں دا کجھ حصہبھاگ مل جان دی آس وچوچّ ٹرکی نے وی بلگیریا دے خلافورودھ بالکن راجاں دی مددسہائتا کیتی ۔ مجبور ہوکے بلگیریا نے صلاح دی ارداس کیتی ۔
 
دوناں پکھاں دے پرتیندھآں نے رومانیا دادی [[راجگڑھ]]راجدھانی بکھاریسٹ وچوچّ 10 اگست 1913 نوں اک صلاح کیتی ۔ اس صلاح دے کارن [ [[ بلگیریا ] ] دی وڈی بے عزتی ہوئی ۔ صلاح دے دوارے سربیا اتے مانٹینیگرو نے بہت سارے پردیش حاصلپراپت کیتے ۔ یونان نے وی سیلونکا پردیش اتے حقادھیکار حاصلپراپت کر لیا ۔ اس وبھاجن دے بعد میسیڈونیا دا بچا ہویا حصہبھاگ ہی بلگیریا نوں مل سکیا ۔ اس پرکار دوسرا بالکن لڑائی ختم ہویا ۔
 
[ [ بکھاریسٹ ] ] دی صلاح ولوںدوارا بالکن راجاں وچوچّ کجھ سماں لئی شترقیشانتی قائمستھاپت ہو گئی ۔ بالکن لڑائیاںیدھاں دے فلسروپ سربیا اتے یونان سبتوں زیادہ لابھانوت ہوئے ۔ اس لڑائیاںیدھاں دا اک بہت نتیجہ ایہہ ہویا کہ یوروپ وچوچّ ترکی سامراج لگبھگلگبھگّ ختم ہو گیا اتے بالکن پرایدیپ وچوچّ عیسائی راجاں دا پروردھن ارمبھ ہو گیا ۔ ایہہ کہنا ان-بہتراچت ہووےگا کہ اپروکت لڑائیاںیدھاں ولوں بالکن مسئلہسمسیا شانت ہو گئی ۔ دوسرا بالکن لڑائی دے دوارے بالکن راجاں وچوچّ قومیراشٹری پرتیسپردھا پیدا ہو گئی جسدا وسپھوٹک نتیجہ سی [ [[ پہلاں مہانیدھّ ] ] ۔
 
= = = بکھاریسٹ دی صلاح دیاں شرطاں = = =
{ { مکھ | بکھاریسٹ دی صلاح } }
دوسرا بالکن لڑائی دا انت بکھاریسٹ دی صلاح دے دوارے ہویا ۔ بلگاریا نے ایہہ صلاح گریس ، سربیا ، رومانیا اتے ٹرکی دے نال کیتی ۔ اس صلاح وچوچّ نمن گلاں دا نشچا ہویا -
 
٭* ( 1 ) رومانیا نوں ڈینیوب ندی دے تٹ اتے واقعستھت سلسٹریا دا قلعہ بندیدرگ اتے دوبروجا دا دکھن پردیش حاصلپراپت ہویا ۔
٭* ( 2 ) سربیا نوں مکملسمپورن اتری میسڈونیا اتے میناسٹر حاصلپراپت ہویا ۔
٭* ( 3 ) گریس نوں پھلورنا ولوں تھریس تکتکّ دا میسڈونیا دا مکملسمپورن دکھن پردیش اتے ایجئن ساگر دا تٹورتی بندرگاہ بناما اتے اوہناں دا ورقے پردیش حاصلپراپت ہویا ۔
٭* ( 4 ) بلگاریا دے کول پچھم والا تھریس دا پردیش رہا ۔
٭* ( 5 ) ٹرکی نوں ایڈریانوپل اتے اسدے آسپاس دا پردیش حاصلپراپت ہویا ۔ آسٹریا اتے اٹلی نے سربیا اتے مونٹینیگرو نوں البانیا دا آزاد راج کھڈا کرکے ایڈریاٹک ساگر ولوں دور رکھیا ۔ اس کارن سربیا نے میسڈونیا وچوچّ اسدی نقصان - تکمیلپورتی کرن لئی جتن کیتا ، جسدے فلسروپ بلگاریا ولوں اسدا لڑائی ہویا اتے آپس وچوچّ لڑائی ہو گیا ۔
 
= = بالکن لڑائیاںیدھاں دے نتیجے = =
اسدے مکھ نتیجہ نچے لکھے ہوئے -
 
= = = ٹرکی دے یوروپی راج دی تباہیدا وناش= = =
اس لڑائیاںیدھاں دے کارن ٹرکی دے یوروپیئن راجاں دیدا تباہیوناش ہویا ۔ حالانکہ یوروپ وچوچّ ٹرکی دے کول کستنتنیا اتے ایڈریانوپل دے وچکار دا پردیش ہی باقی رہا ، پر اوہ ہن صرفکیول ایشیائی راج
رہِ گیا ۔ اسدے حقادھیکار ولوں اسدے یوروپی حصہبھاگ دا 1 / 6 حصہبھاگ اسدے ہتھاں ولوں نکل گیا اتے 2 / 3 یوروپی پرجا اتے ولوں اسدے حقادھیکار دا انت ہو گیا ۔
 
= = = بالکن راجاں دا پھلار وستھار= = =
اس لڑائیاںیدھاں ولوں بالکن راجاں دے پھلاروستھار وچوچّ وڈی وادھا ہوئی ۔ اس سبھ راجاں وچوچّ سبھتوں زیادہ منافع سربیا اتے گریس نوں حاصلپراپت ہوئے ۔ ایہناں دے راج پہلاں ولوں دگنے ہو گئے ۔ مونٹونیگرو دا راج پہلاں ولوں
دگنا ہو گیا ۔ [ [[ رومانیا ] ] دا وی پھلاروستھار ہویا ۔ اس لڑائیاںیدھاں وچوچّ [ [[ بلگاریا ] ] نوں سبھتوں گھٹگھٹّ منافع حاصلپراپت ہویا ، حالانکہ اس لڑائیاںیدھاں وچوچّ اسنے سبھتوں زیادہ حصہبھاگ لیا سی اتے اسدی پیسہ اتے انسانویکتی وچوچّ بہت زیادہ نقصان ہوئی سی ۔
 
= = = ایرکھا اتے دویش وچوچّ وادھا = = =
حالانکہ اس لڑائیاںیدھاں دے دوارے [ [[ عیسائی ] ] پرجا نوں ٹرکی دے سامراج ولوں مکتی مل گئی سی ، پر اس لڑائیاںیدھاں دے کارن اس راجاں دی طاقتشکتی وچوچّ بہت پھلاروستھار ہویا اتے اوہناں وچوچّ آپس دا ایرکھا اتے دویش وچوچّ بہت زیادہ وادھا ہوئی ۔ بلگاریا ہور راجاں نوں ایرشا اتے دویش نوں نظر ولوں دیکھن لگا ۔ سربیا ، آسٹریا ولوں بہت امطمعناسنتشٹ ہو گیا ، کیونکہ اسدے کارن ہی البانیا دے نویں راج دا اساری ہویا جسدے نال اوہ [ [[ ایڈریاٹک ساگر ] ] ولوں دور ہو گیا ۔ آسٹریا وی سربیا ولوں ناراض سی ، کیونکہ اسدے پھلاروستھار ولوں اسدے [ [[ ایجئن ساگر ] ] تک تکّ پجن دے رستے وچوچّ روکاوٹ پیدا ہو گئی ۔ آسٹریا نوں گریس اتے رومانیا ولوں وی بے چینیاسنتوش سی ۔ جرمنی وی سربیا نوں اپنا ویری سمجھدا سی کیونکہ اوہناں دے ولوں دوارا جرمنی دے [ [[ کستنتنیا ] ] تک تکّ پجن دے رستے وچوچّ اوہ روکاوٹ ہو گیا ۔ ایہہ راشٹر بکھاریسٹ دی صلاح دا ختم کرنا چاہندے سن ۔ انھاننوں صرفکیول موقعے دی تلاش سی ۔ جلدی ہی انھاننوں بالکن راجاں دے خلافورودھّ کمکارج کرن دا موقعے حاصلپراپت ہو گیا ، جدوں [ [[ آسٹریا ] ] دے [ [[ راج شہزادہکمار پھرڈنینڈ ] ] اتے اسدی بیویپتنی دا قتلہتیا [ [[ سیراجیوو ] ] وچ وچّ دن دہاڑے اک سرب ولوںدوارا 28 جون 1914 ای ۔. نوں کیتا گیا ۔ اسدے کارن ہی [ [[ پہلاں وشویودھّ ] ] دا شروع ہویا ۔
 
= = ایہناں نوں وی ویکھو = =
٭* [ [[ عثمانی سامراج سلطنت] ] ( آٹومان سامراج )
٭* [ [[ جوانجوانان ترک آندولن ] ]
* [[ پہلی جنگ عظیم]]
٭ [ [ پہلاں وشویودھّ ] ]
= = حوالہ حوالے= =
{ { سنلسٹحوالے } }
 
[ [ گٹھشرینی : دنیاسنسار دے لڑائی ] ]
[ [ گٹھشرینی : ترکی دا اتہاس ] ]
 
== ہورویکھو ==