"بلقان جنگاں" دیاں دہرائیاں وچ وکھراپا

لکھائی دا خلاصہ کوئی نہیں
(" ==ہورویکھو== *دوجی بلقان لڑائی" نال صفہ بنایا گیا۔)
 
[ [ چتر : Balkans Animation 1800–2008 ۔ gif | right | thumb | 300px | بالکن دا جدید اتہاس ( سن 1800 دے بعد ) ] ]
[ [ چتر : Balkan League poster ۔ png | right | thumb | 300px | بالکن لیگ دا پرچاراتمک پوسٹر ] ]
بالکن لڑائی ، سن 1912–1913 وچ ہوئے سن ۔ ایہہ لڑائی [ [ پہلاں وشویودھّ ] ] دے اہم کارناں وچوں منے جاندے اے ۔
 
= = پہلاں بالکن لڑائی = =
[ [ چتر : Balkan troubles1 ۔ jpg | right | thumb | 300px | جرمنی ، فرانس ، روس ، آسٹریا - ہنگری ، اتے بریٹین بالکن دے سامراجوادی اتے قوم پرست تناو روپی سمسماتے ہنڈے دے ڈھکن نوں بند رکھن ( اکو جاے یوروپی لڑائی نوں روکن ) دی کوشش کردے ہوئے ۔ 1912 اتے 1913 وچ اوہ اسوچ کامیاب راے پر 1914 وچ نہیں ۔ ] ]
جرمنی ، فرانس ، روس ، آسٹریا - ہنگری ، اتے بریٹین دے اک اکو جاے یوروپی لڑائی نوں روکن لئی بالکن وچ سامراجوادی اتے قوم پرست تناواں ولوں سحر ہنڈا اتے ڈھکن رکھن لئی کوشش ۔ اوہ 1912 اتے 1913 وچ کامیاب راے سن لیکن 1914 وچ کامیاب نہیں ہوئے ۔
 
سن 1912 وچ [ [ روس ] ] اتے [ [ فرانس ] ] وچ ایہہ سمجھوتا ہو گیا کہ جیکر [ [ بالکن پرایدیپ ] ] دے پرشن اتے [ [ جرمنی ] ] اتے [ [ آسٹریا ] ] روس ولوں لڑائی کرنگے تاں فرانس روس دے نال راے گا ۔ فرانسیسی مدد دا بھروسہ مل جان اتے بالکن پرایدیپ وچ روس بے روک ٹوک ہستککھیپ کرن لگا ۔ روس دے اکسانے اتے چار بالکن راجاں نے ملکے سن 1912 وچ خفیہ روپ ولوں اک سمجھوتا کیتا ۔ ایہہ راج سن [ [ یونان ] ] ، [ [ بلگیریا ] ] ، [ [ مانٹینیگرو ] ] اتے [ [ سرویا ] ] ۔ اس ویلے [ [ ترکی | ٹرکی ] ] کمزور ہو گیا سی اتے اتھے آنترک اشانتِ پھیلی ہوئی سی ۔ بالکن راجاں دے سمجھوتے دا مقصد ایہہ سی کہ اوہ ٹرکی ولوں لڑائی کرکے اسدے راج نوں یوروپ ولوں ختم کر دیو ، اسدے بعد جتے ہوئے کھیتراں دا آپس وچ ونڈ لویں ۔ [ [ میسیڈونیا ] ] اتے اس راجاں دی لوبھی نظر خاص روپ ولوں سی ۔ اسلئی اس سمجھوتے وچ ایہہ وی واضع کر لیا گیا سی کہ ٹرکی دی ہار دے بعد میسیڈونیا دے پردیشوں نوں کس پرکار وبھکت کیتا جاویگا ۔ ایہہ مقررہ ہو گیا سی کہ میسیڈونیا دا پرمکھ حصہ [ [ بلگیریا ] ] نوں دتا جاویگا اتے [ [ البانیا ] ] ، [ [ سرویا ] ] نوں دے دتے جاویگا ۔
 
ایہہ سمجھوتا ہو جان اتے بالکن راجاں نے اک بہانیا لے کے ٹرکی دے خلاف 17 اکتوبر 1912 نوں لڑائی دی اعلان کر دتی ۔ اس راجاں دا کہنا سی کہ میسیڈونیا وچ عیسائیاں دے نال بہت کرور ظلم ہو رہا اے ۔ ات : اوہ میسیڈونیا نوں ٹرکی دے گھرنت راج ولوں آزاد کرنا چاہندے اے ۔ انھاننے ٹرکی ولوں میسیڈونیا وچ سدھار کرن نوں کیہا اتے ٹرکی دے ‍مناہی کرن اتے لڑائی ارمبھ ہو گیا ۔ ترکی فوج بری طرحاں ہار گئی اتے بالکن راجاں نوں آشماضی سفلتا ملی ۔ ماٹینیگرو اتے سرویا دیاں فوجاں نے البانیا اتے اپنا حق کر لیا ۔ یونانی فوجاں نے ایڈریانوپل دے مشہور قلعہ بندی نوں ترکاں ولوں کھوہ لیا ۔ بلگیرئن فوج تھیرس اتے حملہ کرکے پرمکھ ترک فوج اتے فتح حاصل کردی ہوئی کانسٹیٹنوپل دے بہت نزدیک پہنچ گئی ۔ اس ویلے ٹرکی دے ساہمنے اک ہی رستہ سی ۔ ادھر یوروپ دے ہور راج ٹرکی دی حالت اتے چنعنصر ہو راے سن ۔ انھاننے ہستککھیپ کرکے ٹرکی اتے بالکن راجاں وچ اک امستقل صلاح کروا دتی ۔ اسدے بعد دوناں پکھاں دے پرتندھی مستقل صلاح کرن لئی لندن وچ اکٹھے ہوئے ۔ بالکن راجاں دی صلاح دیاں شرطاں ٹرکی لئی وڈی منہگی سن ۔ انھاننوں قبول کرن اتے ٹرکی دا یوروپ ولوں وجود ہی مٹ جاندا ۔ اس اتے [ [ جوان ترک آندولن | ترن ترک دل ] ] دے اگوائی وچ ترکاں نے پنّ : لڑائی چھیڑ دتا ۔ اس وار ترکاں کیتیاں اتے بری طرحاں ہار ہوئی اتے اوہ اپنے تن اتے وڈے درگوں ولوں ہتھ دھو بیٹھے ۔ ہتاش ہوکے ٹرکی دے سلطان نے صلاح دا تجویز کیتا ۔
 
اک وار پنّ : دوناں پکھاں دے پرتندھی 1913 وچ صلاح کرن لئی [ [ لندن ] ] وچ اکٹھے ہوئے ۔ 30 مئی سن 1913 نوں [ [ لندن دی صلاح ] ] ہو گئی جسدے ولوں پہلاں بالکن لڑائی ختم ہو گیا ۔ [ [ ٹرکی ] ] نوں کریٹ اتے ہور یوروپی کھیتراں ولوں ونچت کر دتا گیا اتے [ [ آٹومن سامراج ] ] صرف [ [ کانسٹینٹنوپل ] ] اتے اسدے آسپاس دے کجھ حصہ تک ہی محدود رہِ گیا ۔ پر اس پرکار چھینے گئے پردیشوں دا آپس وچ ونڈ کرن دے تعلقات وچ بالکن راجاں وچ آپس وچ اختلاف ہو گیا ۔
 
= = دوسرا بالکن لڑائی = =
ایہہ کہنا ذرا اوکھا اے کہ دوسرا بالکن لڑائی دا ذمہ واری کس اتے سی ۔ اسوچ شکّ نہیں کہ اس لڑائی وچ [ [ آسٹریا ] ] اتے [ [ اٹلی ] ] جویں وڈے دیساں دا ہتھ سی ۔ بالکن لڑائیاں ولوں سابق جو سمجھوتا ہویا سی اسدے مطابق سربیا نوں البانیا مل جانا چاہیدا اے سی ۔ اتے آسٹریا کسے ملّ اتے سربیا دے ماتحت البانیا نہیں ہون دینا چاہندا سی ۔ اسدا کارن ایہہ سی کہ بوسنیا اتے ہرزیگووینا دی آبادی مکھ : یوگوسلاو اتے سرباں کیتیاں سی ۔ سربیا دے نال ملکے ایہہ پردیش اک طاقتور یوگوسلاو راج دا اساری کرنا چاو راے سن ۔ جیکر اجیہا ہو جاندا تاں سربیا دی طاقت ودھ جاندی جو آسٹریا لئی اہتکر سی ۔ پھر ، البانیا اتے حق حاصل کرن ولوں سربیا دی پہنچ ایڈریاٹک تک ہو جاندی ۔ اصل وچ آسٹریا دی نظر آپ البانیا نوں اک بھنّ راج اعلان کروا دتا ۔
 
البانیا دے بھنّ وجود دے فلسروپ میسیڈونیا دا وبھاجن ہور وی دشکر پرتیت ہون لگا ۔ ہن سربیا نے ایہہ اچھا ظاہر دی کہ البانیا نہیں ملن اتے اسنوں میسیڈونیا وچ زیادہ حصہ ملنا چاہیدا اے ۔ اتے اس تعلقات وچ سربیا اتے بلگیریا آپس وچ سہمت نہیں ہووے سکے ۔ جدوں ایہہ معاملہ شانتیپوروک نہیں سلجھ سکیا تدّ دوناں طاقتاں نے بلاستعمال کرن دا نشچا کیتا ۔ 29 جون 1913 دا بلگیریا نے سربیا دے خلاف لڑائی چھیڑ دتا ۔ اس لڑائی نوں دوسرا بالکن لڑائی دی سنگیا دتی جاندی اے ۔ اس لڑائی وچ یونان ، رومانیا اتے مانٹینیگرو نے بلگیریا دے خلاف سربیا دا نال دتا ۔ اپنے کھوئے ہوئے پردیشوں دا کجھ حصہ مل جان دی آس وچ ٹرکی نے وی بلگیریا دے خلاف بالکن راجاں دی مدد کیتی ۔ مجبور ہوکے بلگیریا نے صلاح دی ارداس کیتی ۔
 
دوناں پکھاں دے پرتیندھآں نے رومانیا دا [[راجگڑھ]] بکھاریسٹ وچ 10 اگست 1913 نوں اک صلاح کیتی ۔ اس صلاح دے کارن [ [ بلگیریا ] ] دی وڈی بے عزتی ہوئی ۔ صلاح دے دوارے سربیا اتے مانٹینیگرو نے بہت سارے پردیش حاصل کیتے ۔ یونان نے وی سیلونکا پردیش اتے حق حاصل کر لیا ۔ اس وبھاجن دے بعد میسیڈونیا دا بچا ہویا حصہ ہی بلگیریا نوں مل سکیا ۔ اس پرکار دوسرا بالکن لڑائی ختم ہویا ۔
 
[ [ بکھاریسٹ ] ] دی صلاح ولوں بالکن راجاں وچ کجھ سماں لئی شترقی قائم ہو گئی ۔ بالکن لڑائیاں دے فلسروپ سربیا اتے یونان سبتوں زیادہ لابھانوت ہوئے ۔ اس لڑائیاں دا اک بہت نتیجہ ایہہ ہویا کہ یوروپ وچ ترکی سامراج لگبھگ ختم ہو گیا اتے بالکن پرایدیپ وچ عیسائی راجاں دا پروردھن ارمبھ ہو گیا ۔ ایہہ کہنا ان-بہتر ہووےگا کہ اپروکت لڑائیاں ولوں بالکن مسئلہ شانت ہو گئی ۔ دوسرا بالکن لڑائی دے دوارے بالکن راجاں وچ قومی پرتیسپردھا پیدا ہو گئی جسدا وسپھوٹک نتیجہ سی [ [ پہلاں مہانیدھّ ] ] ۔
==ہورویکھو==
 
*[[دوجی بلقان لڑائی]]
= = = بکھاریسٹ دی صلاح دیاں شرطاں = = =
{ { مکھ | بکھاریسٹ دی صلاح } }
دوسرا بالکن لڑائی دا انت بکھاریسٹ دی صلاح دے دوارے ہویا ۔ بلگاریا نے ایہہ صلاح گریس ، سربیا ، رومانیا اتے ٹرکی دے نال کیتی ۔ اس صلاح وچ نمن گلاں دا نشچا ہویا -
 
٭ ( 1 ) رومانیا نوں ڈینیوب ندی دے تٹ اتے واقع سلسٹریا دا قلعہ بندی اتے دوبروجا دا دکھن پردیش حاصل ہویا ۔
٭ ( 2 ) سربیا نوں مکمل اتری میسڈونیا اتے میناسٹر حاصل ہویا ۔
٭ ( 3 ) گریس نوں پھلورنا ولوں تھریس تک دا میسڈونیا دا مکمل دکھن پردیش اتے ایجئن ساگر دا تٹورتی بندرگاہ بناما اتے اوہناں دا ورقے پردیش حاصل ہویا ۔
٭ ( 4 ) بلگاریا دے کول پچھم والا تھریس دا پردیش رہا ۔
٭ ( 5 ) ٹرکی نوں ایڈریانوپل اتے اسدے آسپاس دا پردیش حاصل ہویا ۔ آسٹریا اتے اٹلی نے سربیا اتے مونٹینیگرو نوں البانیا دا آزاد راج کھڈا کرکے ایڈریاٹک ساگر ولوں دور رکھیا ۔ اس کارن سربیا نے میسڈونیا وچ اسدی نقصان - تکمیل کرن لئی جتن کیتا ، جسدے فلسروپ بلگاریا ولوں اسدا لڑائی ہویا اتے آپس وچ لڑائی ہو گیا ۔
 
= = بالکن لڑائیاں دے نتیجے = =
اسدے مکھ نتیجہ نچے لکھے ہوئے -
 
= = = ٹرکی دے یوروپی راج دی تباہی = = =
اس لڑائیاں دے کارن ٹرکی دے یوروپیئن راجاں دی تباہی ہویا ۔ حالانکہ یوروپ وچ ٹرکی دے کول کستنتنیا اتے ایڈریانوپل دے وچکار دا پردیش ہی باقی رہا ، پر اوہ ہن صرف ایشیائی راج
رہِ گیا ۔ اسدے حق ولوں اسدے یوروپی حصہ دا 1 / 6 حصہ اسدے ہتھاں ولوں نکل گیا اتے 2 / 3 یوروپی پرجا اتے ولوں اسدے حق دا انت ہو گیا ۔
 
= = = بالکن راجاں دا پھلار = = =
اس لڑائیاں ولوں بالکن راجاں دے پھلار وچ وڈی وادھا ہوئی ۔ اس سبھ راجاں وچ سبھتوں زیادہ منافع سربیا اتے گریس نوں حاصل ہوئے ۔ ایہناں دے راج پہلاں ولوں دگنے ہو گئے ۔ مونٹونیگرو دا راج پہلاں ولوں
دگنا ہو گیا ۔ [ [ رومانیا ] ] دا وی پھلار ہویا ۔ اس لڑائیاں وچ [ [ بلگاریا ] ] نوں سبھتوں گھٹ منافع حاصل ہویا ، حالانکہ اس لڑائیاں وچ اسنے سبھتوں زیادہ حصہ لیا سی اتے اسدی پیسہ اتے انسان وچ بہت زیادہ نقصان ہوئی سی ۔
 
= = = ایرکھا اتے دویش وچ وادھا = = =
حالانکہ اس لڑائیاں دے دوارے [ [ عیسائی ] ] پرجا نوں ٹرکی دے سامراج ولوں مکتی مل گئی سی ، پر اس لڑائیاں دے کارن اس راجاں دی طاقت وچ بہت پھلار ہویا اتے اوہناں وچ آپس دا ایرکھا اتے دویش وچ بہت زیادہ وادھا ہوئی ۔ بلگاریا ہور راجاں نوں ایرشا اتے دویش نوں نظر ولوں دیکھن لگا ۔ سربیا ، آسٹریا ولوں بہت امطمعن ہو گیا ، کیونکہ اسدے کارن ہی البانیا دے نویں راج دا اساری ہویا جسدے نال اوہ [ [ ایڈریاٹک ساگر ] ] ولوں دور ہو گیا ۔ آسٹریا وی سربیا ولوں ناراض سی ، کیونکہ اسدے پھلار ولوں اسدے [ [ ایجئن ساگر ] ] تک پجن دے رستے وچ روکاوٹ پیدا ہو گئی ۔ آسٹریا نوں گریس اتے رومانیا ولوں وی بے چینی سی ۔ جرمنی وی سربیا نوں اپنا ویری سمجھدا سی کیونکہ اوہناں دے ولوں جرمنی دے [ [ کستنتنیا ] ] تک پجن دے رستے وچ اوہ روکاوٹ ہو گیا ۔ ایہہ راشٹر بکھاریسٹ دی صلاح دا ختم کرنا چاہندے سن ۔ انھاننوں صرف موقعے دی تلاش سی ۔ جلدی ہی انھاننوں بالکن راجاں دے خلاف کم کرن دا موقعے حاصل ہو گیا ، جدوں [ [ آسٹریا ] ] دے [ [ شہزادہ پھرڈنینڈ ] ] اتے اسدی بیوی دا قتل [ [ سیراجیوو ] ] وچ دن دہاڑے اک سرب ولوں 28 جون 1914 ای ۔ نوں کیتا گیا ۔ اسدے کارن ہی [ [ پہلاں وشویودھّ ] ] دا شروع ہویا ۔
 
= = ایہناں نوں وی ویکھو = =
٭ [ [ عثمانی سامراج ] ] ( آٹومان سامراج )
٭ [ [ جوان ترک آندولن ] ]
٭ [ [ پہلاں وشویودھّ ] ]
= = حوالہ = =
{ { سنلسٹ } }
 
[ [ گٹھ : دنیا دے لڑائی ] ]
[ [ گٹھ : ترکی دا اتہاس ] ]
 
== ہورویکھو ==
* [[دوجی بلقان لڑائی]]