"عبد القدوس گنگوہی" دیاں دہرائیاں وچ وکھراپا

لکھائی دا خلاصہ کوئی نہیں
چھوٹا کم (added Category:بھارتی مسلمان using HotCat)
No edit summary
 
== شجرہ نسب ==
شیخ عبد القدوس بن مولوی اسماعیل بن قاضی صفی الدین بن خواجہ نصیرالدین بن [[خواجہ نظام الدین]] بن خواجہ آدم بن خواجہ ظہیر الدین بن خواجہ احمد بن خواجہ عبد الواسع بن خواجہ عبد القادر بن عبد الغنی بن عثمان بن اسحاق بن عمر بن فضل اللہ بن نصیرالدین بن سعد الدین بن نجم الدین بن داؤد بن جعفر بن حامد بن خیرالدین بن امام طاہر بن امام ابراہیم بن امام احمد بن [[امام اعظم]] ابی حنیفہ اے۔<ref>مکتوبات قدوسیہ،کپتان واحد بخش سیال، صفحہ 22 الفیصل ناشران و تاجران کتب لاہور</ref>
== القاب وتے خطابات ==
ساقی خمخانہ اسرار،بہ بادہ توحید سرشار،طائر اقلیم الوہیت،سائر میدان ہویت،قطب العالم و العالمیان، <ref name="ReferenceA"/>
== تعلیم وتے تربیت ==
شیخ عبد القدوس گنگوہی دے والد شیخ اسماعیل نے بچپن ای توں اپنے فرزند دی تعلیم و تربیت ول خصوصی توجہ فرمائی تے خطوط نویسی تے خوش نویسی دی تربیت شیخ عبد القدوس نوں اپنے والد توں ای حاصل ہوئی سی، ایہی وجہ اے کہ انہاں دے مکاتیب اپنی دل آویزی دے لئی مشہور نیں ، زمانہٴ طالب علمی وچ شیخ عبد القدوس دے ذوق دا ایہ عالم سی کہ اوہ دن رات تحصیل علم وچ مصروف رہدےرہندے سن، انھاں نے ابتدا توں ای حصول علم تے عبادت وریاضت نوں اپنی زندگی دا مقصد بنا لیا سی، شیخ رکن الدین، انہاں دے ذوقِ علم تے شوقِ عبادت اُتے اس طرح روشنی ڈالتے نیں : ”چاں”چوں حضرت قطبی بہ تعلیم کتا بہاکتابہا مشغول شدند در تمام روزمی خواندو تمام شب بشغل ذکرو عبادت حق مشغول بودند۔“ ترجمہ : جدوں حضرت قطبی کتاباں دے مطالعہ تے تعلیم وچ مشغول ہوئے تو سارا دن کتاباں پڑھتےپڑھدے رہتےرہندے تے ساری رات ذکر دے شغل وچ تے اللہ تعالیٰ دی عبادت وچ مشغول رہدےرہندے سن<ref>لطائفِ قدوسی،شیخ رکن الدین، ص 9 مکتبہ مجتبائی دہلی 1893ء،</ref>
 
== بیعت وتے خلافت ==
شیخ عبد القدوس گنگوہی بظاہر شیخ محمد بن شیخ مخدوم عارف بن شیخ احمد عبد الحق دے مرید وتے خلیفہ سن؛ لیکن شیخ احمد عبد الحق ردولوی توں انھاں بے انتہا عقیدت و تعلق سی، اسی تعلق دی وجہ توں انہاں نوں شیخ احمد عبد الحق توں وی فیضِ روحانی حاصل سی، جس دا اظہار شیخ عبد القدوس گنگوہی نے خود انوار العیون وچ تحریر فرمایا اے:
 
اس فقیر نوں اجازت جناب [[شیخ العالم]](شیح احمد عبد الحق) توں معاملے دے پہلے ای عالم وچ حاصل ہو گئی سی، اس دے بعد شیخ العالم دے پوتے شیخ الوقت شیخ محمد توں بیعت دی تے اجازت دے شرف توں مشرف ہویا تے شیخ العالم نے اس فقیر اُتے معاملے دے عالم وچ کئی بار لطف فرمایا تے ہتھ پکڑ کرکے اکرام و الطاف دی زبان توں فرمایا کہ وچمیں نے تہاناں تہانوں خدا تک پہنچایا، اسی طرح توں ایہ معاملات شیخ العالم دے نال اِنی بار ہوئے کہ شمار و قطارماںقطار وچ نئاںنئیں آندے، ایہ معاملات ساناںسانوں شیخ العالم دی رحلت دے چالیس سال بعد ولایت دی شکل وچ حاصل ہوئے<ref>انوارالعیون،شیخ عبد القدوس،ص25</ref>
 
== سلاسل اربعہ ==
عبد القدوس گنگوہی نوں چاراں سلاسل طریقت وچ اجازت حاصل سی، [[سلسلہ چشتیہ]] صابر ایہدے وچ بظاہر انھاں شیخ محمد بن شیح عارف توں اجازت حاصل سی؛چشتیہ نظامیہ وچ شیخ عبد القدوس نوں [[شیخ محمد درویش|شیخ درویش محمد اودھی]]بن قاسم اودھ( خلیفہ [[سید بڈھن بہرائچی]]) توں اجازت حاصل سی، نیزاسیتے اسے واسطے توں انھاں [[سہروردیہ]]،[[نقشبندیہ]] تے [[قادریہ]] وچ وی اجازت حاصل سی۔ شاہ سید محمدحسین مراد آبادی نے شیخ عبد القدوس دے روحانی سلاسل دی تفصیل وچ ”سلاسلِ اربعین“ دے ناں توں اک رسالہ تصنیف فرمایا اے۔<ref>مکتوبات قدوسیہ،کپتان واحد بخش سیال، صفحہ 36 الفیصل ناشران و تاجران کتب لاہور</ref>
 
=== شادی ===
قیام ردولی دے زمانے ای وچ عبد القددس گنگوہی دی شادی، شیخ عارف دی صاحبزادی توںنال ہو گئی سی۔ ایہ خاتون وڈی عابدہ تے زاہدہ بی بی تھاں۔سن۔ والد تے دادا دونےدوناں دی نسبت وتعلقتے تعلق دے سارے اثرات موصوفہ وچ موجود سن۔ تساں انہاں دے صاحبزادگان دی تعداد 7 اے۔<ref>مکتوبات قدوسیہ،کپتان واحد بخش سیال، صفحہ 51 الفیصل ناشران و تاجران کتب لاہور</ref>
 
== سماع توںنال رغبت ==
عبد القدوس گنگوہی نوں [[سماع]] توںنال غیر معمولی رغبت سی۔ اپنی اس رغبت دے باوجود انھاں نے کدی وی سماع دے مسئلے نوں شرعی نقطہ نظر توں جواز دا رنگ نئاںنئیں دتا؛ بلکہ جدوں کدی ایہ مسئلہ شرعی نقطہ نظر توں انہاں دے سامنے رکھیا گیا ہمیشہ شرعیت دے حکم نوں اپنے اُتے ترجیح دیدتی تے اپنے عملِ سماع نوں اک مجبور وتے معذور دا عمل دسیا اے۔
 
سلسلہٴ چشتیہ دے اکابرین سماع نوں روحانی غذا قرار دیتےدیندے نیں ؛ لیکن اس دے لئی مقررہ آداب دی پابندی وی لازمی قرار دیتےدیندے نیں ۔ عبد القدوس گنگوہی رشد نامہ وچ سماع دے سلسلے وچ تحریر فرماندے نیں:
== سماع توں رغبت ==
عبد القدوس گنگوہی نوں [[سماع]] توں غیر معمولی رغبت سی۔ اپنی اس رغبت دے باوجود انھاں نے کدی وی سماع دے مسئلے نوں شرعی نقطہ نظر توں جواز دا رنگ نئاں دتا؛ بلکہ جدوں کدی ایہ مسئلہ شرعی نقطہ نظر توں انہاں دے سامنے رکھیا گیا ہمیشہ شرعیت دے حکم نوں اپنے اُتے ترجیح دی تے اپنے عملِ سماع نوں اک مجبور و معذور دا عمل دسیا اے۔
 
”آبِ چاہ بیرون نواںنیا یدتا آنکہ تےاور اکشندہ بناشد اساں ہم چناں اسرارِ الٰایالٰہی ست کہ دردل ست سماع پدید آرندہ آں اسرار است، و درباب سماع فتوی شرع است جائز لاھلہ وحرام بغیر واہل سماع کسے راگویند کہ ہیچ صوت جزپیام دوست نہ شنود وہیچ جمال بغیر جمال دوست نبیند۔“<ref>رشدنامہ، ص25</ref>
سلسلہٴ چشتیہ دے اکابرین سماع نوں روحانی غذا قرار دیتے نیں ؛ لیکن اس دے لئی مقررہ آداب دی پابندی وی لازمی قرار دیتے نیں ۔ عبد القدوس گنگوہی رشد نامہ وچ سماع دے سلسلے وچ تحریر فرماندے نیں:
کنواںکھوہ توں اس وقت تک پانی باہر نئاںنئیں آندا جدوں تک اسنوں کوئی نکالنے والا نہ ہو،ہوۓ، ایہی حال اسرارِ الٰایالٰہی دا اے کہ جو تیرے دل وچ اے، سماع انہاں اسرار کونکالنوں کڈ کرکے ظاہر کرنے والا اے تے سماع دے باب وچ شریعت دا فتوی اے کہ اوہ اہل دے لئی جائز تے نا اہل دے لئی حرام اے تے سماع دا اہل اس شخص نوں کہتےکہندے نیں کہ سوائے دوست دے پیغام دی آواز دے کوئی دوسری چیز نہ سنے تے کوئی جمال سوائے جمال دوست دے نہ دیکھے۔
”آبِ چاہ بیرون نواں یدتا آنکہ تے اکشندہ بناشد اساں چناں اسرارِ الٰای ست کہ دردل ست سماع پدید آرندہ آں اسرار است، و درباب سماع فتوی شرع است جائز لاھلہ وحرام بغیر واہل سماع کسے راگویند کہ ہیچ صوت جزپیام دوست نہ شنود وہیچ جمال بغیر جمال دوست نبیند۔“<ref>رشدنامہ، ص25</ref>
کنواں توں اس وقت تک پانی باہر نئاں آندا جدوں تک اسنوں کوئی نکالنے والا نہ ہو، ایہی حال اسرارِ الٰای دا اے کہ جو تیرے دل وچ اے، سماع انہاں اسرار کونکال کر ظاہر کرنے والا اے تے سماع دے باب وچ شریعت دا فتوی اے کہ اوہ اہل دے لئی جائز تے نا اہل دے لئی حرام اے تے سماع دا اہل اس شخص نوں کہتے نیں کہ سوائے دوست دے پیغام دی آواز دے کوئی دوسری چیز نہ سنے تے کوئی جمال سوائے جمال دوست دے نہ دیکھے۔
 
== تصنیفات لکھتاں==
# بحر الانشعاب علم صرف دی کتاب اے جو زمانہٴ طالب علمی وچ لکھی سی۔
# شرح مصباح
# اورادِ شیخ عبد القدوس ۔<ref>مکتوبات قدوسیہ،کپتان واحد بخش سیال، صفحہ 52،53 الفیصل ناشران و تاجران کتب لاہور</ref>
== خلفاء==
حضرت دے خلفاء دی مقدارگنتی بوہت زیادہ دسی جاندی اے۔مشاہیران وچوں ایہ نیں ۔شیخ بھورو، شیخ عمر، شیخ عبدالغفور اعظم پوری، شیخ رکن الدین، شیخ عبدالکبیر مشہور بہ بالا پیر۔ ایہ ہر دو حضرات حضرت دے نسبی تے روحانی دونے طرح دے فرزند نیں ۔
<ref>
http://www.elmedeen.com/read-book-5168&&page=228&viewer=text#page-217&viewer-text</ref>
 
== وفات ==
عبد القدوس گنگوہی اپنی وفات توں تن سال پہلے گوشہ نشینی تے تنہائی دی زندگی اختیار کر چکے سن، زیادہ تر انہاں اُتے محویت تے بے خودی دا عالم طاری رہدارہندا سی۔ نماز دے اوقات وچ خدام انھاں مطلع کر دے، ادائیگی نماز دے بعد فیر اسیاسے عالمِ جذب ومستی وچ غرق ہوجایا کر دے سن، آخری ایام وچ کئی روز تک بخار دے مرض وچ مبتلا رہے، بالآخرکابالآخر [[945ھ]] مطابق [[1530ء]] نوں وفات پائی تے گنگوہ وچ مدفون ہوئے۔<ref>حدیقۃ الاولیاء غلام سرور قادری صفحہ89،تصوف فاؤنڈیشن لاہور</ref>
== حوالے ==
{{حوالے|2}}
[[گٹھ:اتر پردیش دیاں شخصیتاں]]
[[گٹھ:بھارتی صوفیاء]]
[[گٹھ:بھارتی مرد شعراشاعر]]
[[گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں]]
[[گٹھ:صوفی شعراشاعر]]
[[گٹھ:سولہویں صدی دے ہندوستانی شاعر]]
[[گٹھ:پندرہویں صدی دے ہندوستانی شاعر]]