"سلطنت ہسپانیہ" دیاں دہرائیاں وچ وکھراپا

لکھائی دا خلاصہ کوئی نہیں
No edit summary
No edit summary
[[File:Flag_of_New_Spain.svg|thumb|200px|left|سلطنت ہسپانیہ دا جھنڈا]]
سلطنت ہسپانیہ یاں ہسپانوی سلطنت جگ دی تریخ دیاں وڈیاں سلطنتاں تے پہلیاں عالمی ریاستاں چوں اک سی ۔ اس سلطنت چ [[یورپ]] ۔ [[امریکا]] ۔ [[افریقہ]] ، [[ایشیا]] تے اوقیانوسہ دے علاقے تے نوآبادیات شامل سن ، جہڑس 15ویں صدی توں 20ویں صدی تک [[سپین]] دے قبضے چ رہے ۔ سپین 1492ء چ [[سقوط غرناطہ]] ، یعنی [[استرداد]] دے خاتمے دے نال ای اک متحد بادشاہت دے طور تے ابھرئیا ۔ ایسے سال [[کرسٹوفر کولمبس]] دی کمان ہیٹھ پہلی ہسپانوی کھوجی مہم نے [[بحر اوقیانوس]] دے پار " نویں دنیا " لبھی تے اینج نوآبادیاتی دور شروع ہوئیا ، جس نے اگلیاں کئی صدیاں تک کمزور ملکاں نوں طاقتور ملکاں دی غلامی چ دے دتا ۔ ہسپانوی سلطنت دا مرکزی حصہ لہندے ادھا کرہ سی ۔
[[File:Spanish_Empire_Anachronous_0.PNG|thumb|350px|left|اوہ علاقے جہڑے کسے نا کسے ویلے ھسپانوی سلطنت دا حصہ رہے]]
 
کھوج دے زمانے ( عہد دریافت) چ سپین نے [[جزائر کیریبین]] تے نوآبادیاں قائم کیتیاں تے ہسپانوی فوجاں نے مقامی سلطنتاں [[ایزٹیک]] تے [[انکا]] دا خاتمہ کردے ہوئے مقامی [[لال ہندی]] آبادی دی وڈے پیمانے تے قتل عام کیتا ۔ بعد چ کئی بحری مہماں دے نتیجے چ اتلے امریکہ چ کینیڈا توں لے کے دکھنی امریکہ چ ٹیرا ڈیل فیگو تک اک وڈی ہسپانوی نوآبادی قائم ہوئی ۔ زمین دے دوالے چکر لگان دی ہسپانوی مہم جس دا آغاز 1519ء چ [[فرڈیننڈ میگلان]] نے کیتا تے 1522ء چ [[ہوان سپاستیان الکانو]] نے اسنوں مکمل کیتا تے ایدان سپین نے مغرب ولوں ایشیا دا بحری رستہ تلاش کرنے چ کامیابی حاصل کر لئی ، ہن سپین دی نظر مشرق بعید تے سی ، جتھے بعد چ اس نے [[گوام]] ، [[فلپائن]] تے دوجے جزیرےآں تے نوآبادیاں قائم کیتیاں ۔ ہسپانوی عہد زریں دے دوران ہسپانوی سلطنت [[نیدرلینڈ]] ، [[لکسمبرگ]] ، [[بیلجیم]] ، [[اٹلی]] دے وڈے حصے ، [[جرمنی]] تے [[فرانس]] دے کجھ حصےآں ، افریقی ، ایشیائی تے اوقیانوسی مقبوضات تے پھیلی ہوئی سی تے اتلے تے دکھنی براعظم امریکا دا وڈا حصہ وی اس دے قبضے چ سی ۔ 17ویں صدی چ سپین دے کول اینی وڈی سلطنت سی جہڑی اس توں پہلاں کسے وی ریاست نے قائم نئیں کیتی سی ۔
 
سلطنت ہسپانیہ یاں [[ہسپانوی]] سلطنت جگ دی تریخ دیاں وڈیاں سلطنتاں تے پہلیاں عالمی ریاستاں چوں اک سی ۔ اس سلطنت چ [[یورپ]] ۔، [[امریکاامریکہ]] ۔، [[افریقہ]] ، [[ایشیاایشیاء]] تے اوقیانوسہ[[اوقیانوسیہ]] دے علاقے تے نوآبادیات شامل سن ، جہڑس 15ویں صدی توں 20ویں صدی تک [[سپین]] دے قبضے چ رہے ۔ [[سپین]] 1492ء چ [[سقوط غرناطہ]] ، یعنی [[استرداد]] دے خاتمے دے نال ای اک متحد بادشاہت دے طور تے ابھرئیا ۔ ایسے سال [[کرسٹوفر [[کولمبس]] دی کمان ہیٹھ پہلی ہسپانوی کھوجی مہم نے [[بحر اوقیانوس]] دے پار " [[امریکہ|نویں دنیا]] " لبھی تے اینج نوآبادیاتی دور شروع ہوئیا ، جس نے اگلیاں کئی صدیاں تک کمزور ملکاں نوں طاقتور ملکاں دی غلامی چ دے دتا ۔ ہسپانوی سلطنت دا مرکزی حصہ لہندے ادھا کرہ سی ۔
استعماری دور (انگریزی:کالونیکل ایرا) چ ہسپانیہ تے اسدے مقبوضات وچکار تجارت چ زبردست اصافہ ہوئیا تے بحر اوقیانوس تجارت دا مرکز بن گئیا ۔
 
کھوج دے زمانے ( عہد دریافت) چ [[سپین]] نے [[جزائر کیریبینکیریبیئن]] تے نوآبادیاں قائم کیتیاں تے [[ہسپانوی]] فوجاں نے مقامی سلطنتاں [[ایزٹیک]] تے [[انکا]] دا خاتمہ کردے ہوئے مقامی [[لال ہندی]] آبادی دی وڈے پیمانے تے قتل عام کیتا ۔ بعد چ کئی بحری مہماں دے نتیجے چ اتلے [[امریکہ]] چ [[کینیڈا]] توں لے کے دکھنی امریکہ چ [[ٹیرا ڈیل فیگو]] تک اک وڈی ہسپانوی نوآبادی قائم ہوئی ۔ زمین دے دوالے چکر لگان دی ہسپانوی مہم جس دا آغاز 1519ء چ [[فرڈیننڈ میگلان]] نے کیتا تے 1522ء چ [[ہوان سپاستیان الکانو]] نے اسنوں مکمل کیتا تے ایدان سپین نے مغرب ولوں ایشیا[[ایشیاء]] دا بحری رستہ تلاش کرنے چ کامیابی حاصل کر لئی ، ہن سپین دی نظر [[مشرق بعید]] تے سی ، جتھے بعد چ اس نے [[گوام]] ، [[فلپائن]] تے دوجے جزیرےآں تے نوآبادیاں قائم کیتیاں ۔ ہسپانوی عہد زریں دے دوران ہسپانوی سلطنت [[نیدرلینڈ]] ، [[لکسمبرگ]] ، [[بیلجیم]] ، [[اٹلی]] دے وڈے حصے ، [[جرمنی]] تے [[فرانس]] دے کجھ حصےآں ، افریقی ، ایشیائی تے اوقیانوسی مقبوضات تے پھیلی ہوئی سی تے اتلے تے دکھنی براعظم امریکا دا وڈا حصہ وی اس دے قبضے چ سی ۔ 17ویں صدی چ [[سپین]] دے کول اینی وڈی سلطنت سی جہڑی اس توں پہلاں کسے وی ریاست نے قائم نئیں کیتی سی ۔
1808ء چ [[نپولین]] دی کمان ہیٹھ فرانس دے سپین تے قبضے دی وجہ توں امریکی نوآبادیاں عارضی طور تے سپین توں کٹ گئیاں تے 1810ء توں 1825ء دے وچکار کئی آزادی دیاں تحریکاں دے نتیجے چ دکھنی تے گھبلے امریکا چ کئی نویں لاطینی امریکی ملک وجود چ آئے سپین دے باقی مقبوضات [[کیوبا]] ، [[پورٹو ریکو]] ، [[فلپائن]] تے ہسپانوی شرق الہند 19ویں صدی دے آچر تک سپین دے قبضے چ ای رہے ۔ جدوں ہسپانوی امریکی جنگ دے نتیجے چ اینہاں علاقےآں دا ذیادہ حصہ [[ریاست ہائے متحدہ امریکہ]] دے قبضے چ چلا گئیا تے 1899ء چ ہسپانیہ نے بحر الکاہل دے باقی جزیرے وی جرمنی نوں ویچ دتے ۔ 20ویں صدی دے شروع تک ہسپانیہ دے مقبوضات صرف افریقہ چ ای رہ گئے سن ، جتھے ہسپانوی گئی ، ہسپانوی صحارا تے ہسپانوی [[مراکش]] حالے تک اس دی غلامی چ سن ۔ 1956ء چ [[سپین]] نے [[مراکش]] نوں آزاد کر دتا تے 1968ء چ استوائی گنی نوں وی آزادی دے دتی گئی ۔ 1976ء چ سپین نے مغربی صحارا نوں وی آزاد کر دتا تے مراکش تے [[ماریطانیہ]] ے اس علاقے تے قبضہ کر لئیا تے بعد چ 1980ءچ ایہہ علاقہ مکمل طور تے مراکش دے قبضے چ چلا گئیا ۔ اقوام متحدہ دے تحت ایہہ علاقہ ہن وی سپین دے انتظام ہیٹھ مننیا جاندا اے ۔
[[File:Christopher_Columbus9.jpg|thumb|250px|left|کولمبس تے کیتھولس بادشاہ(کولمبس دی سپین واپسی)]]
استعماری دور ([[انگریزی]]:کالونیکل ایرا) چ ہسپانیہ تے اسدے مقبوضات وچکار تجارت چ زبردست اصافہ ہوئیا تے [[بحر اوقیانوس]] [[تجارت]] دا مرکز بن گئیا ۔
[[File:Battle_of_Pavia.jpg|thumb|200px|left|جنگ پاویا 1525ء]]
[[File:Veen01.jpg|thumb|250px|left|80 سالہ جنگ]]
1808ء چ [[نپولیننیپولین]] دی کمان ہیٹھ [[فرانس]] دے [[سپین]] تے قبضے دی وجہ توں امریکی نوآبادیاں عارضی طور تے سپین توں کٹ گئیاں تے 1810ء توں 1825ء دے وچکار کئی آزادی دیاں تحریکاں دے نتیجے چ دکھنی تے گھبلے امریکا چ کئی نویں [[لاطینی]] امریکی ملک وجود چ آئے سپین دے باقی مقبوضات [[کیوبا]] ، [[پورٹو ریکو]] ، [[فلپائن]] تے [[ہسپانوی شرق الہند]] 19ویں صدی دے آچر تک [[سپین]] دے قبضے چ ای رہے ۔ جدوں [[ہسپانوی امریکی جنگ]] دے نتیجے چ اینہاں علاقےآں دا ذیادہ حصہ [[ریاست ہائے متحدہ [[امریکہ]] دے قبضے چ چلا گئیا تے 1899ء چ [[ہسپانیہ]] نے [[بحر الکاہل]] دے باقی جزیرے وی [[جرمنی]] نوں ویچ دتے ۔ 20ویں صدی دے شروع تک [[ہسپانیہ]] دے مقبوضات صرف [[افریقہ]] چ ای رہ گئے سن ، جتھے [[ہسپانوی گئیگنی]] ، [[ہسپانوی صحارا]] تے ہسپانوی [[مراکش]] حالے تک اس دی غلامی چ سن ۔ 1956ء چ [[سپین]] نے [[مراکش]] نوں آزاد کر دتا تے 1968ء چ استوائی گنی نوں وی آزادی دے دتی گئی ۔ 1976ء چ سپین نے مغربی [[لہندا صحارا]] نوں وی آزاد کر دتا تے [[مراکش]] تے [[ماریطانیہ]] ے اس علاقے تے قبضہ کر لئیا تے بعد چ 1980ءچ ایہہ علاقہ مکمل طور تے [[مراکش]] دے قبضے چ چلا گئیا ۔ [[اقوام متحدہ]] دے تحت ایہہ علاقہ ہن وی [[سپین]] دے انتظام ہیٹھ مننیا جاندا اے ۔
 
 
اج [[جزائر کناری]] تے اتلے [[افریقہ]] چ [[کیوتا]] تے [[ملیلا]] دے نکے جہے علاقے سپین دے انتظامی علاقے نیں ۔
 
[[Category:سپین]]