"سلطنت سامانیہ" دیاں دہرائیاں وچ وکھراپا

چھوٹا کم
clean up, replaced: ← (3) using AWB
چھوٹا کم (clean up, replaced: ← (3) using AWB)
|-|- align="center"
|-
| style="background:pink'' align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=green>سلطنت سامانیہ دے عروج دا نقشہ<font>'''
|-
|'''راجگھر'''<hr>
|-
|'''تریخی ویلا'''<hr>
|style="padding-right: 1em;" | گھبلے زمانے (قرون وسطی) <hr>
|- style="vertical-align: top
|'''قیام'''
|- style="vertical-align: top;"-
|'''رقبہ'''<hr>
|style="padding-right: 1em;" | <hr>
|- style="vertical-align: top
|'''سن 928ء چ'''
|-
|}
 
 
[[File:Ghazna-02.gif|thumb|350px|left|دولت سامانیہ دا زوال ویلے دا نقشہ]]
سلطنت سامانیہ دی دی حکومت ، [[ماوراء النہر]] اتے [[خلافت عباسیہ]] دا کنٹرول ختم ہوں دے بعد 819ء [[ماوراء النہر]] دے علاقے چ قائم ہوئی ۔اپنے مورث اعلی [[سامان خدا]] دے [[ناں]] تے ایہہ خاندان سامانی کہلان لگا ۔ جہڑا [[پارسی]] مذہبی اشرافیہ چوں سی تے اسنے [[اسلام]] قبول کر لیا ۔ [[نصر بن احمد بن اسد]] سامانیاں دی آزاد حکومت دا پہلا حکمران سی ۔ [[ماوراء النہر]] دے علاوہ موجودہ [[افغانستان]] تے [[خراسان]] وی اس حکومت چ شامل سن ۔ اسدا راجگھر [[بخارا]] سی ۔ سامانیاں نے 999ء تک یعنی 180 [[سال]] حکومت کیتی تے اس عرصے چ اینہاں دے دس حکمران ہوئے ۔
 
سامانی سلطنت [[عرب|عرباں]] ہتھوں [[ساسانی سلطنت]] دے خاتمے دے بعد [[وسطی ایشیا]] تے عظیم تر [[ایران]] چ مقامی [[فارسی]] سلطنت سی ۔ سامانیاں نے اپنے علاقے دی حکومت دی تنظیم [[خلافت عباسیہ]] دی طرز تے کیتی تے خلیفہ دے دربار وانگ دربار تے دوجے انتظامی ادارے قائم کیتے ۔ ساسانیاں نوں [[خلافت عباسیہ]] دی [[ماوراء النہر]] تے [[خراسان]] چ حمایت کرن دے صلے چ کجھ علاقے دتے گئے ۔ اینہاں نے اپنے راجگھر [[بخارا]] ، [[سمرقند]] ، [[بلخ]] تے [[ہرات]] نوں بنایا تے [[صفاری سلطنت|صفاریاں]] نوں شکست دے کے اپنی حکومت دی بنیاد رکھی ۔
 
== سلطنت دا قیام ==
 
سامانی سلطنت [[اک]] [[فارسی]] ریاست سی جسنے 180 [[سال]] تک [[خراسان]] ، [[رے]] ، [[ماوراء النہر]] ، [[تبارستان]] ، [[کرمان]] ، [[گورگان]] تے لہندے چ [[اصفہان]] دا راج کیتا ۔ سامانی [[بہرام چوبین]] دی نسل چوں سن ، اس لئی اینہاں دا تعلق [[ایران]] دے ست وڈے شاہی گھرانےآں چوں [[اک]] مہران شاہی ٹبر نال سی
 
== تریخ ==
 
[[مسلمان|مسلماناں]] دی [[ایران]] دی فتح دے بعد سامانی پہلا مقامی شاہی ٹبر سی جہڑا اقتدار چ آیا ۔ اینہاں نوں ایرانی قومیت نوں نویں سرے توں زندہ کرن پاروں یاد رکھیا جاندا اے ۔
 
سامانی ٹبر دے بانی سامان خدا دے 4 پوتےآں نوں ، [[خلافت عباسیہ]] دے خلیفہ [[مامون الرشید]] نے سلطنت لئی شاندار خدمات تے [[صوبہ|صوبےآں]] دیاں حکومتاں دتیاں ۔ نوح نوں [[سمرقند]] ، احمد نوں [[وادی فرغانہ]] ، یحیی نوں [[شاش]] تے الیاس نوں [[ہرات]] دے علاقے ملے ۔ احمد دا پتر [[نصر I]] 875ء چ [[ماوراء النہر]] دا گورنر بنیا تے اسدے بھائی تے جانشین [[اسماعیل I]] (892ء توں 907ء) نے [[صفاری سلطنت|صفاریاں]] نوں [[خراسان]] (900ء) تے [[تبارستان]] دے زیدیاں تے غلبہ پا کے [[ماوراء النہر]] تے [[خراسان]] تے اپنا اقتدار قائم کر لیا تے [[بخارا]] نوں اپنی سلطنت دا راجگھر بنایا ۔
[[مسلمان|مسلماناں]] دی [ایران]] دی فتح دے بعد سامانی پہلا مقامی شاہی ٹبر سی جہڑا اقتدار چ آیا ۔ اینہاں نوں ایرانی قومیت نوں نویں سرے توں زندہ کرن پاروں یاد رکھیا جاندا اے ۔
سامانی ٹبر دے بانی سامان خدا دے 4 پوتےآں نوں ، [[خلافت عباسیہ]] دے خلیفہ [[مامون الرشید]] نے سلطنت لئی شاندار خدمات تے [[صوبہ|صوبےآں]] دیاں حکومتاں دتیاں ۔ نوح نوں [[سمرقند]] ، احمد نوں [[وادی فرغانہ]] ، یحیی نوں [[شاش]] تے الیاس نوں [[ہرات]] دے علاقے ملے ۔ احمد دا پتر [[نصر I]] 875ء چ [[ماوراء النہر]] دا گورنر بنیا تے اسدے بھائی تے جانشین [[اسماعیل I]] (892ء توں 907ء) نے [[صفاری سلطنت|صفاریاں]] نوں [[خراسان]] (900ء) تے [[تبارستان]] دے زیدیاں تے غلبہ پا کے [[ماوراء النہر]] تے [[خراسان]] تے اپنا اقتدار قائم کر لیا تے [[بخارا]] نوں اپنی سلطنت دا راجگھر بنایا ۔
 
سامانیاں نے ناصرف [[فارسی]] تہذیت تے ثقافت نوں مڑ زندہ کیتا بلکہ اینہاں نے اپنے علاقےآں چ [[اسلام]] دی تبلیغ دا کم وی بوہت دلجمعی نال کیتا ۔ سامانی ریاست اسلامی فن تعمیر دی پرجوش سرپرست بن گئی تے اسلامی فارسی تہذیب نوں [[وسطی ایشیا]] چ دور تک پہنچا دتا ۔ سلطنت دے علاقاں دے لوک مضبوطی نال وڈی گنتی چ [[اسلام]] قبول کرن لگے ، خاص طور تے [[تراز]] چ ، جہڑا اج دے [[قزاقستان]] چ اے ۔ [[قرآن]] مجید دا [[فارسی]] [[بولی]] چ مکمل ترجمہ سامانیاں دے دور چ 9ویں صدی عیسوی چ کیتا گیا ۔
 
تریخ داناں موجب سامانی حکمراناں دے [[اسلام]] دی تبلیغ راہیں ، [[ترک|ترکاں]] دے 30،000 خیمے [[اسلام]] دے دائرے چ آ گئے ، بعد چ [[سلطنت غزنویہ]] دے دور چ ہور 55،000 [[ترک]] گھرانےآں (خیمےآں) نے اسلام قبول کیتا ۔ [[ترک|ترکاں]] دے وڈی گنتی چ [[اسلام]] قبول کرن نال [[سلطنت غزنویہ|غزنویاں]] دے اثر تے رسوخ چ بوہت وادھا ہویا ، جنہاں دے بعد چ علاقے تے حکومت کیتی ۔
 
== معیشت ==
== مشہور حکمران ==
 
سامانیاں چوں سب توں مشہور تے چنگا حکمران [[اسماعیل سامان]] [892ء - 907ء ] سی ۔ اسماعیل بڑا نیک مزاج تے عادل بادشاہ سی ۔ [[نصر II]]دا عہد علم و [[ادب]] دی سرپرستی دی وجہ توں ممتاز اے ۔ تے اسدے پتر[[نوح I]] نوں ایہہ اعزاز حاصل اے کہ اسنے [[بخارا]] چ [[اک]] عظیم الشان [[کتب خانہ]] مائم کیتا سی ، جس چ ہر علم تے فن دی کتاباں لئی علیحدہ ، علیحدہ کمرے مخصوص سن ۔ مشہور [[فلسفی]] تے [[طبیب]] [[ابن سینا]] نے ایتھے موجود کئی قیمتی تے نایاب کتاباں دی بہت تعریف کیتی سی ۔ نوح اول دے لڑکے [[منصور I]] دے بارے چ مشہور سیاح [[ابن حوقل]] نے لکھیا اے کہ اوہ اپنے دور دا سب توں عادل بادشاہ سی
 
سامانیاں چوں سب توں مشہور تے چنگا حکمران [[اسماعیل سامان]] [892ء - 907ء ] سی ۔ اسماعیل بڑا نیک مزاج تے عادل بادشاہ سی ۔ [[نصر II]]دا عہد علم و [[ادب]] دی سرپرستی دی وجہ توں ممتاز اے ۔ تے اسدے پتر[[نوح I]] نوں ایہہ اعزاز حاصل اے کہ اسنے [[بخارا]] چ [[اک]] عظیم الشان [[کتب خانہ]] مائم کیتا سی ، جس چ ہر علم تے فن دی کتاباں لئی علیحدہ ، علیحدہ کمرے مخصوص سن ۔ مشہور [[فلسفی]] تے [[طبیب]] [[ابن سینا]] نے ایتھے موجود کئی قیمتی تے نایاب کتاباں دی بہت تعریف کیتی سی ۔ نوح اول دے لڑکے [[منصور I]] دے بارے چ مشہور سیاح [[ابن حوقل]] نے لکھیا اے کہ اوہ اپنے دور دا سب توں عادل بادشاہ سی
 
 
[[File:Samaniden_klein.png|thumb|500px|left|سامانی بادشاہاں دا شجرہ نسب]]
 
* سامان خدا
 
* اسد بن سامان
 
* یحیی بن اسد (819ء توں 855ء)
 
* [[نصر I]] ۔ (864ء توں 892ء) (جس نے 875ء چ مکمل آزاد ریاست قائم کیتی)
 
* [[اسماعیل سامانی]] (892ء توں 907ء)
 
* احمد سامانی (907ء توں 914ء)
 
* نصر دوم (914ء توں 943ء)
 
* [[نوح I]] ۔ (943ء توں 954ء)
 
* عبدالمالک اول (954ء توں 961ء)
 
* منصور اول (961ء توں 976ء)
 
* نوح دوم (976ء توں 999ء)
 
* عبدالمالک دوم (999ء)
 
 
* [[خراسان]]
 
* [[بخارا]]
 
* [[تاجکستان]]
 
1۔ بخارا دی تریخ ، نرشاکھی دی لکھی ، باب 24 ، صفحہ 79 ۔
 
2۔ ڈینیئل ایل ایلٹون : ایران دی تریخ ، صفحہ 74 ۔
 
2۔ ڈینیئل ایل ایلٹون : ایران دی تریخ ، صفحہ 74 ۔
 
3۔ انسائیکلوپیڈیا برٹانیکا ، آن لائن اڈیشن ، 2007ء سامانی ٹبر ۔
{{فارسی ریاستاں}}
 
[[Categoryگٹھ:تریخ]]
[[Categoryگٹھ:مسلم سلطنتاں]]
[[Categoryگٹھ:رپھڑی صفے]]
[[Categoryگٹھ:سلطنتاں]]
[[Categoryگٹھ:ایران]]
[[Categoryگٹھ:ترکستان]]
[[Categoryگٹھ:تریخ اسلام]]
[[Categoryگٹھ:ترکستان دی تریخ]]
[[Categoryگٹھ:ایران دی تریخ]]
[[Categoryگٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں]]
[[Categoryگٹھ:اسلامی سلطنتاں]]
11,573

حصے